بررسی تطبیقی ناآرامیهای یمن و لیبی: نقش دولتهای ضعیف | ||
| جامعهشناسی سیاسی جهان اسلام | ||
| مقاله 3، دوره 7، شماره 14، فروردین 1398، صفحه 53-72 اصل مقاله (441.61 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/iws.2019.4149.1742 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی زیبائی* | ||
| استادیار روابط بینالملل گروه علوم سیاسی دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره) | ||
| چکیده | ||
| موج ناآرامیهای عربی که در اوایل سال 2011، تمامی کشورهای عرب را بهاستثنای قطر و امارات متحده عربی در خاورمیانه و شمال آفریقا متأثرکرد، بر نقشآفرینی بازیگران درگیر در این واقعه در سطح بینالملل، بسیار تأثیرداشتهاست؛ دراینراستا بازیگران یادشده را میتوان برحسب عملکرد آنها و نتایج حاصل به چهار دسته تقسیمکرد: الف- آن بخش از کشورهای عرب نظیر «عربستان، اردن و مراکش» که توانستند بر موج ناآرامی در داخل سوار شوند و گاه در خارج از مرزهای مربوط، ناآرامیهای یادشده را دستاویزی برای ارتقای منافع ملی خود قراردهند. ب- کشورهای تونس و مصر که شاهد انقلابی ظاهری و بهعبارتبهتر، نوعی اصقلاب (انقلاب اصلاحاتی) بودند بهطوریکه بقایای نظام سیاسی پیشین در شکل دولت پنهان به مقابله با جریان انقلاب برخاستند و سپس بهواسطه کودتا یا نظام انتخابات بهقدرتبازگشتند. ج- کشورهای بحرین و سوریه که از منظر حکومت اقلیت بر اکثریت و دخالت نیروهای خارجی بر روند مطالبات قانونی و دموکراتیک مردم، دارای شباهت بودند. د-درنهایت، ناآرامیهای یمن و لیبی به دلیل «بروز جنگ داخلی، به خشونت گراییدن مطالبات مردمی، فعالیت جریانهای اسلامی افراطگرا و ... »، تبدیل وضعیت نظام سیاسی حاکم در این کشورها به دولت فروپاشیده را سببشدهاست. مقاله حاضر با فرض فقدان همبستگی دولت- جامعه در یمن و لیبی، طی دوره پیش از بروز ناآرامیهای سال 2011 سعیدارد با استفاده از نظریه دولت در جامعهشناسی تاریخی بهطورتطبیقی، برخی از عناصر مشترک در پیدایی و هدایت ناآرامیهای سال 2011 را در کشورهای یادشده بررسیکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ناآرامیهای عربی؛ دولت؛ یمن؛ لیبی؛ فساد | ||
| مراجع | ||
|
- آران، آمون و کریس آلدن (1393)؛ رویکردهای جدید در تحلیل سیاست خارجی؛ ترجمه امیر نیاکویی، مهدی زیبائی و رضا درویش زانوس؛ تهران: نشر میزان. - احمدی، حمید و افسانه خسروی (1395)؛ «کالبدشکافی تهاجم عربستان به یمن: ژئوپلیتیک، محیط بحران زای داخلی و سیاست بینالملل»، فصلنامه سیاست؛ دوره 46، ش 4، ص 817 تا 838 . - تقوی، سید محمدعلی (1396)؛ «ریشههای بهار عربی و دومینوی فروپاشی رژیمهای عرب: تعیینکنندگی عوامل کوتاهمدت و نقش مدیریت سیاسی»، فصلنامه دولتپژوهی؛ دوره 3، ش 11، ص 1 تا 26. - حسینیزاده، سید محمدعلی و دیگران (1396)؛ «جنگ یمن و القاعده شبهجزیره (2016-2015)»، فصلنامه علوم سیاسی (باقرالعلوم)؛ دوره 20، ش 77، ص 129 تا 149. - حسینی مقدم، ناهید و بهرام یوسفی (1396)؛ «راهبرد عربستان سعودی در قبال بحران یمن (2015-2010)»، مجله بینالمللی پژوهش ملل؛ دوره 3، ش 25، ص 79 تا 103. - زیبائی، مهدی و رضا سیمبر (1395)؛ «ناآرامیهای عربی: ریشههای اجتماعی در بستر تاریخی»، فصلنامه سیاست جهانی؛ دوره 5، ش 4، ص 8 تا 38. - طالبی آرانی، روحالله و م جمال گویلی کیلانه (1395)؛ «جهانیشدن عملکرد سلفیگری در پرتو گسترش فناوری ارتباطات: مطالعه موردی داعش»، فصلنامه سیاست جهانی؛ دوره 5، ش 4، ص 99 تا 139. - کاویانی راد و دیگران (1397)؛ «تبیین قلمروگستری سازمانهای بنیادگرا در دولتهای شکننده: مطالعه موردی: داعش در لیبی»، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی؛ دوره 18، ش 50، ص 105 تا 127. - نیاکوئی، سید امیر و ویدا حاجی (1396)؛ «تأثیر خیزشهای عربی خاورمیانه بر الگوی روابط ایران و ترکیه (2011 تا 2017)»، فصلنامه پژوهشهای بینالملل؛ دوره 7، ش 25، ص 91 تا 120. - هاشمینسب، سید سعید و مریم سعادتی (1393)؛ «عوامل بحرانزا در سامان سیاسی نوین لیبی»، پژوهشهای منطقهای؛ دوره 11، ش 1، ص 195 تا 226. - یزدانی، عنایتالله و مصطفی قاسمی (1395)؛ «تحلیلی بر دولت ورشکسته در لیبی»، فصلنامه دولتپژوهی؛ دوره 2، ش 6، ص 61 تا 96.
- Ahram, Ariel and Ellen Lust )2016(, ‘The Decline and Fall of the Arab State, Survival: Global Politics and Strategy’, 58 (2), pp 7-34. - Gelvin, James (2015), The Arab Uprisings: What Everyone Needs to Know, New York, Oxford University Press, Second edition. - Heydemann, Steven (2016), “Explaining the Arab Uprisings: transformations in Comparative Perspective”, Mediterranean Politics, Vol. 21, No. 1, pp.192–204. - Hobson, John M. (2000), The state and International relations, Cambridge: Cambridge University Press, First edition. - Ladjal, Tarek (2016), “Tribe and state in the history of modern Libya: A Khaldunian reading of the development of Libya in the modern era 1711–2011”, Cogent Arts & Humanities, Volume 3, Issue 1, pp. 1-17. - Maan, Michael (2012), The Sources of Social Power, Volume 2: The Rise of Classes and Nations-States 1760-1914, New York: Columbia University Press, First edition. - Maan, Michael (2003), Autonomous Power of the State: Its Origins, Mechanisms and Results, in Neil Brenner and Bob Jessop and Martin Jones and Gordon MacLeod (eds.), State / Space: A Reader, Berlin: Blackwell publishing, First edition.
عسگریان، حمید (1396)؛ «پدیده دولت ناکام در جهان عرب و تأثیرات منطقهای و بینالمللی آن»؛ دسترسی در 15 دی 1397: http://www.tisri.org/default-2557.aspx - Ben Lamma, Mohamed (2017), The Tribal Structure in Libya: Factor for fragmentation or cohesion?, https://www.frstrategie.org/web/documents/ programmes/observatoire.../14.pdf(accessed January 11, 2019). - Boucek, Christopher (2009), Yemen: Avoiding a Downward Spiral, https://carnegieendowment.org/files/yemen_downward_spiral.pdf (accessed January 14, 2019). - Chancellor, Alexander (2011), Kickbacks between Libya and the west have helped Gaddafi cling to power, https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/ mar/25/ gaddafi-libya-deals (accessed January 11, 2019). - Day, Stephen (2010), The Political Challenge of Yemen’s Southern Movement, https://carnegieendowment.org/files yemen_south_movement.pdf (accessed January 12, 2019). - Dehghanpisheh, Babak (2011), Hamid al-Ahmar, Yemen's Next President?, https://www.newsweek.com/hamid-al-ahmar-yemens-next-president-67803 (accessed January 14, 2019). - First Abu Dhabi Bank (2018), Global Remittances – A Brief Overview, https://www.nbad.com/content/dam/.../hot.../FAB_18_March_2018_ Remittances.pdf (accessed January 11, 2019). - Phillips, Sarah (2007), Evaluating Political Reform in Yemen, https:// carnegieendowment.org/files/cp_80_phillips_yemen_final.pdf (accessed January 15, 2019). - Root, Tik (2013), Gun Control, Yemen-Style, Atlantic, https://www. theatlantic.com/international/archive/2013/02/gun...yemen.../273058/ (accessed January 11, 2019). - Salisbury, Peter (2011), Yemen’s Economy Oil, Imports and Elites, https:// www.chathamhouse.org/sites/default/files/1011pp_yemeneconomy.pdf (accessed January 12, 2019). - Verini, James (2011), The Good Bad Son: Saif Qaddafi had an affinity for America. And for a brief, tantalizing moment, the feeling was mutual, http://nymag.com/news/politics/saif-qaddafi-2011-5/ (accessed January 11, 2019). - Yadav, Stacey Philbrick (2015), Yemen’s Muslim Brotherhood and the perils of powersharing, https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/.../ Yemen_Yadav-FINALE.pdf (accessed January 14, 2019). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,298 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 819 |
||
