گونهشناسی و تحلیل تزیینات حجاری مسجد جامع عتیق اصفهان با تأکید بر آثار دوره صفویه و قاجار | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 1، دوره 14، شماره 49، بهار 1398، صفحه 4-17 اصل مقاله (492.12 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2019.955 | ||
| نویسندگان | ||
| فرید احمدزاده* 1؛ مرضیه طالبی2؛ علی اصغر سلحشور3؛ سیده مهدیه شواکندی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری باستان شناسی اسلامی، دانشگاه تهران | ||
| 2کارشناسی ارشد باستان شناسی، دانشگاه هنر اصفهان | ||
| 3دانشجوی دکترای باستان شناسی، دانشگاه تهران | ||
| 4دانشکده هنر بیرجند | ||
| چکیده | ||
| استفاده از تکنیک حجاری یکی از شیوههای متداول تزیینات معماری در بناهای دوره اسلامی است که نمونههای پرشماری از آنها در مساجد شهر اصفهان مشاهده میشودکه بررسی، مطالعه و مقایسه هر یک ازآنها میتواند بازشناسی هویت فرهنگیشان را در پی داشته باشد. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی، طبقهبندی و تحلیل تزیینات حجاری بر اساس نوع نقوش در بنای مسجد عتیق اصفهان است و در پی پاسخگویی به سوالات زیر است: 1- تزیینات حجاری مسجد عتیق اصفهان به لحاظ نقوش و مضامین شامل چه مواردی است و چه ویژگیهایی دارند؟ 2- چه تفاوتها و شباهتهایی به لحاظ نقوش بین تزیینات حجاری بنا در دوره صفویه و قاجار وجود دارد؟ این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی بر مبنای بررسیهای میدانی و مطالعات کتابخانهی و تجزیه و تحلیل کیفی انجام گرفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد تزیینات حجاری مسجد عتیق از نظر تکنیک، به سه گونه برهشته، برجسته و حکاکی منفی و از نظر کارکرد به کتیبه، سنگاب، محراب، تزیینات گلدانی، ستون و نیم ستون ها، پنجرههای سنگی و کلهقندیها تقسیم میشود. بر این اساس، نقوش متنوعی که در حجاریها به چشم میخورد به ترتیب فراوانی در گونههای هندسی (قابندیها، گلدانیها، مقرنس، پیچ تزیینی، گره و دیگر نقوش هندسی) ، خط نگاری (نستعلیق، ثلث و کوفی) و نقوش گیاهی (انتزاعی) دستهبندی میشود. غنای تزیینات حجاری بنای مسجد عتیق در دوره صفوی و قاجار دارای اشتراکاتی بوده است، اما کاربرد خط ثلث و نقوش گیاهیِ انتزاعی در حجاری دوره صفوی بیشتر و در مقابل خط نستعلیق و تلفیق نقوش گیاهی انتزاعی و طبیعتگرا در تزینات حجاری بنا در دوره قاجار بیشتر دیده میشود. این نقوش در موارد بسیاری تاریخ مشخصی را به همراه ندارد، اما موارد رقمدار به دوره صفویه و قاجار تعلق دارد.پراکندگی زمانی این آثار به گونهای است که نمونه تاریخ داری از قبل و یا بین این دو دوره مشاهده نمیشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تزیینات حجاری؛ مسجد عتیق؛ اصفهان؛ معماری اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,822 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,432 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 472 |
| تعداد مقالات | 4,693 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,798,860 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,766,744 |