مدل دستگاه فهم و آینده اندیشی تمدن ساز مبتنی بر قرآن کریم | ||
| فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی | ||
| مقاله 15، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3، مرداد 1398، صفحه 353-386 اصل مقاله (522.69 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/nic.2019.902 | ||
| نویسندگان | ||
| غلامرضا بهروزلک1؛ علی جعفر دهکردی* 2 | ||
| 1استاد علوم سیاسی گروه مطالعات سیاسی دانشگاه باقرالعلوم قم | ||
| 2دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی آینده‏پژوهی دانشگاه دفاع ملی | ||
| چکیده | ||
| یکیاز ظرفیتهای اساسی انسان، دستگاه فهم و اندیشه خدادادی اوست؛ که بدون آن، هیچ طرح و برنامه خردمندانهای ممکن نیست. با شناخت و طراحی این دستگاه، میتوان با یک فرایند نظاممند و قابل تکرار و تکثیر، از آن برای «آیندهاندیشی تمدنساز» استفاده کرد. این موضوع، در عصر حاضر که تصویرسازی؛ که قلب دستگاه آیندهاندیشی است، یکی از روشهای پرکاربرد و مؤثر تمدن بدیل یا رقیب غرب و تفکر غربی است، اهمیتی بیش از گذشته دارد.با توجه به اینکه منبع اصلی و قابل اطمینان برای طراحی این مدل یا دستگاه، قرآن و عترت است، لازم است این مدل مبتنی بر ایندو منبع طراحی و تدوین شود. بر این اساس، مسئله اصلی تحقیق عبارت است از «چیستی و چگونگی مدل یا دستگاه فهم و آیندهاندیشی تمدنساز بر اساس قرآن و عترت». هدف پژوهش، طراحی این مدل، بهمنظور تولید تصویرهای صحیح و واقعنما از حقایق آینده و تنظیم اکنون بر اساس آنها در یک رویکرد تمدنساز است. روش پژوهش، تفسیر موضوعی استخراجی است. یافتههای تحقیق نشان میدهد، بر اساس آیات قرآن کریم و روایات، عناصر و اجزاء مختلف «مدل یا دستگاه فهم و آیندهاندیشی» عبارتند از ذهن، تصویرهای آینده، دستگاه اندیشه و دستگاه انگیزه. مهمترین بخش این دستگاه، تصویرهای پایه، ملاک یا شاخص است که عناصر تشکیلدهنده آنها، باورها و اعتقادات تصدیق و ذخیره شده است. تصویرهای زمانپایه؛ مانند تصویرهای گذشته، حال یا آینده یا تصویرهای مبتنی بر موضوعات مختلف دیگر، با این تصویرها ارزیابی و سنجش شده و تصدیق یا رد میشوند. بر اساس یافتههای تحقیق، با بهکارگیری «مدل یا دستگاه فهم و آیندهاندیشی مبتنی بر قرآن و عترت» در «ابعاد جامع روابط انسان» (رابطه با خدا، خودش، دیگران، دنیا، محیط، ...) و در سطوح فردی، اجتماعی؛ در عرصههای علمی، فناوری، ... و سطوح داخلی، منطقهای و بینالمللی، میتوان فرایند تمدنسازی را سامان داد.با در نظرگرفتن مؤلفههای «دستگاه آیندهاندیشی» و «تمدنسازی، میتوان گفت، «نتیجه بهکارگیری مدلی که در آن، همه جوانب آینده بر اساس قرآن و عترت مد نظر باشد، تمدنسازی خواهد بود. این مدل را میتوان زیرمجموعه «مدل دستگاه آیندهاندیشی انسان کامل» دانست؛ که از ابتدای آفرینش به دنبال تحقق «تمدن اسلامی»و«فراگیری اسلام» در همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی انسان در کل جهان بوده است. بر اساس یافتههای تحقیق، «آیندهاندیشی تمدنساز اسلامی عبارت است از کنش یا فرایند فکری مداوم و نظاممند معطوف به آینده (اخروی و دنیوی)؛ که در اثر انگیزه ترس از ضرر، طمع منفعت یا علاقه (محبت) ناشی از شایستگی مقام مراتب ولایت الهی ایجاد و منجر به ترسیم نقشه ذهنی و عینی (برنامه) مبتنی بر قرآن و عترت، بهمنظور تحقق تمدن اسلامی میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قرآن کریم؛ عترت؛ آینده اندیشی؛ تمدنسازی؛ انسان کامل | ||
| مراجع | ||
10. شریف الرضی،محمدبن حسین، (1379ش)، نهج البلاغة، ترجمه محمددشتی، قم، مشهور، چاپ اول. 11. طباطبایى، سید محمدحسین، (1390)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم. 12. طباطبایى، محمدحسین، (1374)، ترجمه تفسیر المیزان،ترجمه محمدباقر موسوى، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه، چاپ پنجم. 13. طبرسى، حسن بن فضل، (1370)، مکارم الأخلاق، قم، شریف رضى، چاپ چهارم. 14. علویمهر، حسین، (1391)، روشها و گرایشهای تفسیری، تهران، انتشارات اسوه، چاپ سوم. 15. قرشىبنایى، علىاکبر، (1412ق)، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ ششم. 16. کمرهای، محمدباقر، (1376)، ترجمه امالى شیخ صدوق، تهران، انتشارات اسلامیه، چاپ ششم. 17. کراجکى، محمد بن على، (1410ق)، کنز الفوائد، قم، دارالذخائر، چاپ اول. 18. کراجکى، محمد بن على، (بیتا)، گنجینه معارف شیعه إمامیه (ترجمه کتاب کنز الفوائد و التعجب)، تهران، چاپخانه فردوسى، چاپ اول. 19. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، (1407ق)، الکافی، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ چهارم. 20. کلینى، محمدبن یعقوب،(1388)، اصول کافی (تحفة الأولیاء؛ ترجمه أصول کافى)، ترجمه محمدعلی اردکانی، قم، دارالحدیث، چاپ اول. 21. گیلانی، عبدالرزاق،(1377)، مصباح الشریعه، منسوب به امام ششم (علیهالسلام)، ترجمه عبدالرزاق گیلانی، تهران، انتشارات پیام حق، چاپ اول. 22. مجلسی، محمد باقربن محمد تقی، (1402ق)، بحارالأنوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ مکرر. 23. مجلسی، محمدباقر، (1378)، الإیمان و الکفر بحارالانوار، ترجمه عزیزالله عطاردی، تهران، انتشارات عطارد، چاپ اول. 24. مطهری، مرتضی، (1358)، مجموعه آثار استاد شهید مطهرى، تهران، انتشارات صدرا. 25. نراقی، ملااحمد، (1381)، معراج السعاده، قم،انتشارات موسسه انتشاراتی هجرت، چاپ هشتم. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 768 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 800 |
||