مطالعه خطّ نسخ ریحانی با تکیه بر قرآن مجموعهٔ شیخ صفیالدّین اردبیلی | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 1، دوره 13، شماره 48، زمستان 1397، صفحه 14-17 اصل مقاله (1.02 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2019.3449.1941 | ||
| نویسنده | ||
| صابر صفایی* | ||
| هنرآموز | ||
| چکیده | ||
| این مقاله ضمن تجزیه و تحلیل خطّ «نسخ ریحانی» با تکیه بر قرآن موجود در مجموعهٔ شیخ صفیالدّین اردبیلی به مطالعهٔ عوامل شکلگیری و افول این خط میپردازد. این خط، که در منابع مختلف، بهاشتباه با عناوین خطّ نسخ، محقّق، ریحان و ثلث معرفی شده است، همانند خطوط توقیع، رقاع، تعلیق، نستعلیق از ترکیب و تلفیق دو خط مختلف ایجاد شده است. مطالعهٔ این خط در قرآن شیخصفی نشان میدهد که اساس و پایهٔ کتابتْ خطّ ریحان است که با ظرافتی خاص با حروف و عناصر خطّ نسخ آمیخته شده و «خط نسخ ریحانی» را پدید آورده است. در این مصحف، تقریباً نیمی از حروف الفباء و اِعراب و اِعجام بر طبق قواعد و اصول خط نسخ نوشته شده و بقیه به «خط ریحانی» هستند. همچنین پدید آمدن خط «نسخ ریحانی» معلول عواملی چندگانه بوده است ازجمله: تصرف و ذوقورزی کاتبان آشنا با اقلام مختلف، اقتضای تندنویسی و فشردهنویسی قلم ریحان در کتابت قرآن، ایجاد تنوع و زیبایی در کتابت قرآن. دلایل معرفی نشدن و عدم رواج خطّ نسخ ریحانی را نیز میتوان در نیاز به دقت و صرف زمان زیاد در کتابت با این خطّ و همچنین شباهت بسیار میان خطوط مرسوم آندوره دانست. همچنین بهسبب کمتوجهی محققان به ویژگیهای خاص و متمایز این خط در مقایسه با دیگر اقلام این خط کمتر بهعنوان خطی مستقل مطرح شده است. این تحقیق بهروش تحلیلی – توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانهای و رجوع به آثار تصویری صورت گرفته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نسخ ریحانی؛ کتابت؛ نسخ؛ ریحان؛ قرآن؛ شیخ صفیالدّین اردبیلی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,724 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,615 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 472 |
| تعداد مقالات | 4,689 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,762,666 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,724,644 |