« طبیعت » تجلی مکان مقدس در نگارگری ایران بازتاب کهن الگوی ایرانی «زمین» و «کوه» در نگارگری ایران با کمک از آرای میرچا الیاده | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 8، دوره 13، شماره 47، آبان 1397، صفحه 131-145 اصل مقاله (1.8 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2018.3172.1878 | ||
| نویسندگان | ||
| ملیحه ایمانیان نجف آبادی* 1؛ منصور حسامی کرمانی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری پژوهش هنر دانشگاه الزهرا، شهر تهران، استان تهران | ||
| 2(دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا، شهر تهران، استان تهران) | ||
| چکیده | ||
| منظرهنگاری ایرانی با حضور تأثیرگذار خود اگرچه در نگاه عمومی بخشی از بافتروایی و در ارتباط با متن مصور به نظر میرسد، اما از نگرشی ویژه به طبیعت برخوردار است و جنبههایی نمادین به خود میپذیرد. چنانکه مناظر همیشه بهار نگارگری، مکان رویدادها را در حالتی ازلی و آغازین نمایش داده که به آن جلوهای تقدسگونه میبخشد. تحقیق پیشرو با در نظرداشتن این معنی به دنبال بررسی جنبههای اساطیری طبیعت در نگارگری مکتب شیراز سدههای8تا10هق است که با مضامین آفرینش طبیعت در فرهنگ ایران باستان مرتبط به نظر میرسد. انعکاس برخی از مضامین تقدسگونه طبیعت در نگارگری ایران، بیشتر با شواهدی در رابطه با «کوه» و «زمین» و در تجلی مفهوم «مقدس» از مکان همراه است و آن را در آرای میرچا الیاده پیرامون تقدس مکان در طبیعت میتوان مشاهده نمود و از آن در این پژوهش بهره برد. واکاوی الگوی اسطورهشناسانه تقدس طبیعت در آرای الیاده و بازخوانی و ارجاع اسطورههای آفرینش طبیعت در ایران باستان به متون اصلی و پایۀ اساطیری قبل از اسلام مانند بخشهای مختلفی از اوستا، بهویژه «بندهش» و ردیابی آن در نگارگری و منظرهپردازی، هدف اصلی این تحقیق میباشد. در همین راستا، این مقاله بهدنبال پاسخ دو سؤال اصلی است:1- اساطیر آفرینش طبیعت در ایران باستان تا چه اندازه در منظرهپردازیهایی از نگارگری حضور دارد؟ 2- الگوی تقدس محور طبیعت در اسطورهشناسی الیاده تا چه میزانی درباره آنها مصداق دارد؟ اطلاعات ضروری تحقیق، به صورت کتابخانهای و اسنادی جمعآوری شده و به روش توصیفی-تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتهاند. نتایج تحقیق نشان میدهد، بیان تجسمی ویژه از طبیعت و روح کلی مناظر نگارگری ایران که «زمین»و«کوه» دو عنصر غالب آن به شمار میرود، با روایتهای اساطیری از «طبیعت» در فرهنگ ایران باستان مرتبط بوده و در مواردی نیز به آنها اشاره مستقیم دارد و همانگونه که الیاده به «تقدس طبیعت» در اساطیر سرزمینهای مختلف اعتقاد دارد، الگوهای کلی طبیعتپردازی نگارگری ایران نیز نشاندهنده تقدس طبیعت و عناصر اصلی آن است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نگارگری؛ طبیعت؛ ایران باستان؛ میرچا الیاده؛ کهن الگو؛ اسطوره | ||
| مراجع | ||
|
آژند، یعقوب (1384):"مکتب نگارگری شیراز"، انتشارات فرهنگستان هنر، تهران. الیاده، میرچا (1362):" چشم اندازهای اسطوره"، ترجمۀ جلال ستاری، توس، تهران. الیاده، میرچا (1389): "رساله در تاریخ ادیان". ترجمۀ جلال ستاری. سروش. چاپ سوم تهران. الیاده، میرچا (1387): "مقدس و نامقدس". ترجمه نصرالله زنگویی. سروش. تهران. الیاده، میرچا (1390):"اسطوره بازگشت جاودانه". ترجمه بهمن سرکاراتی. طهوری. چاپ سوم. تهران. گری، بازیل(1384):"نقاشی ایرانی"، ترجمه عربعلی شروه، نشر دنیای نو. تهران. بهار، مهرداد (1376):"پژوهشی در اساطیر ایران". انتشارات آگاه. چاپ دوم، تهران. پاکباز،رویین (1385): "دائرةالمعارف هنر"، فرهنگ معاصر، تهران. پورداوود، ابراهیم (1347):"اوستا"دوره دوجلدی یشت ها، انتشارات طهوری. تهران. تجویدی، علی اکبر(1382):" نگاهی به هنر نقاشی ایران" شرکت چاپ و انتشارات ، تهران. دادگی، فرنبغ (1369): "بندهش"گزارنده: مهرداد بهار. انتشارات توس. تهران. رابینسون، ب و (1379):"بررسی نقاشی ایرانی"مجموعه مقالات، به کوشش احسان اشراقی و شهریارعدل، انتشارات توس، تهران. عفیفی، رحیم (1383):"اساطیر و فرهنگ ایران"، منتخبی از متون ایران باستان، نشر توس، چاپ دوم، تهران. قرشی،امین الله (1389):"آب و کوه در اساطیر ایرانی"،هرمس،تهران. کارنوی،ا،جی(1341):«اساطیر ایرانی»،احمد طباطبایی،انتشارات فرانکلین، تهران. کربن، هانری (1378):" انسان نورانی در تصوف ایرانی" مترجم فرامز جواهری نیا، گلبان نشر. تهران. کربن،هانری (1358):"ارض ملکوت". ترجمه ضیاءالدین دهشیری،مرکزایرانی مطالعه فرهنگ ها، تهران. هیلنز،جان(1395):"شناخت اساطیر ایران"،ترجمه ژاله آموزگار-احمد تفضلی، نشرچشمه،تهران. Eliade,Mircea[ed] (1987): »Religion«, Encyclopedia of Religion, New York, Macmillan.
Eliade,Mircea(1972): »Myth, Dreams and Mysteries«, Translated by Philip Mairet, London.
Eliade,Mircea(1969» :(Images and Symbols «,translated by Philip Mairet, New York,Sheed and Ward.
Okane,B)2003»:(Early Persian Painting«,London.
Pals, D(1996): »Seven Theories of Religion«, New York.
Oglu,Aga:(1936) »the landscape miniatures «,ARS islamica ,university of mishigan.
Sims,eleanor(2002):»Peerless images«,library of congress cataloging,Yale un press.
Strzygowski,Josef(1923):»origin of christian art«,oxford,clarendon press.
Welch,Antony(1976):»artist for the shah«,ule university press,westford, massachusette.
britishmuseum.org
Pinterest.com
shistographie.net | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,955 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4,190 |
||