بررسی شیوۀ ساخت و گُلبندی در خاتم گره پنج | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 5، دوره 13، شماره 47، آبان 1397، صفحه 82-93 اصل مقاله (720.37 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2018.2986.1820 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم اکبرزاده* 1؛ محمدصادق میرزاابوالقاسمی2 | ||
| 1شیراز. مدیر مسئول آموزشگاه هنرمشرقی. | ||
| 2استادیار دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه شیراز | ||
| چکیده | ||
| شیوۀ ساخت خاتم گره نسبت به سایر انواع خاتم پیچیدهتر و دشوارتر است. خاتم گره معمولاً بر اساس نقوش گره تند و کند هندسی شکل میگیرد و زاویۀ برش مصالح نیز در آن متفاوت است. گره پنج از متداولترین نقوشی است که مبنای شکلگیری سایر نقوش خاتم گره نیز قرار میگیرد. این نقش مبنای شکلگیری سایر نقوش خاتم گره نیز هست و تقریباً در تمام انواع خاتم گره مشاهده میشود. بر این اساس، موضوع این مقاله به بررسی شیوۀ ساخت و گُلبندی خاتم گره پنج اختصاص یافته و تلاش شده است تا به سه پرسش پاسخ داده شود: 1ـ ویژگیهای کلی خاتم گره کدام است و تمایز آن از سایر انواع خاتم در چیست؟ 2ـ مراحل طراحی و ساخت خاتم گره پنج چگونه است؟ 3ـ ترکیب رنگی در تولید خاتم گره پنج چگونه اعمال میشود؟ برای این منظور ضمن توجه به ویژگیهای اصلی خاتم گره بهترتیب نحوۀ ترسیم هندسی، مصالحگیری، مراحل خاتمپیچی و گلبندی، تنوع ترکیبی و رنگبندی در خاتم گره پنج بررسی گردیده است. این مقاله به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی و بر مبنای مطالعات میدانی و کتابخانهای نوشته شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که چند شیوۀ متفاوت برای پیچیدن خاتم گره پنج وجود دارد. با این حال، در تمام این شیوهها نوع برش و مقدار مصالح یکسان است. همچنین رنگبندی اجزای گره در گلبندی خاتم گره پنج نیز غالباً از ترکیب دو رنگ بهدست میآید و اگر این نقش در سایر نقوش خاتم گره مورد استفاده قرار گیرد بهصورت ترکیبی از سه رنگ گلبندی و اجرا میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خاتمسازی؛ خاتم گره؛ خاتم گره پنج؛ خاتمپیچی؛ گلبندی | ||
| مراجع | ||
|
انتظاریشغلآبادی، هاجر. 1387. هنر خاتمکاری. تهران: جمال هنر. انتظاریشغلآبادی، هاجر. 1389. هنر خاتمسازی. تهران: جمال هنر. تجویدی،زهرا. 1393. گنجینۀ نفوش خاتم. تهران: فرهنگسرای میردشتی. حسنبیگی، محمدرضا. 1365. مروری بر صنایع دستی ایران. تهران: صنوبر. ذکا، یحیی؛ سمسار، محمدحسن. 1357. آثار هنری ایران در مجموعه نخستوزیری. تهران: نخستوزیری. روزیطلب، غلامرضا؛ جلالی، ناهید. 1382. هنر خاتم. تهران: سمت. رئیسزاده، مهناز. 1391. احیای هنرهای از یاد رفته: مبانی معماری سنتی در ایران به روایت استاد حسین لرزاده. تهران: مولی. زکی، محمدحسن. 1363. تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام. ترجمه محمدعلی خلیلی. تهران: اقبال. ستاری، محمد. 1368. خاتمسازی. تهران: شکوفه. شعرباف، اصغر. 1385. گزیده آثار استاد اصغر شعرباف: گره و کاربندی. تهران: فرهنگستان هنر. طباطبایی، نسرین. 1382. واژهنامه توصیفی خاتمسازی. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. طهوری، دلشاد. 1365. هنر خاتمسازی در ایران. تهران: سروش. گلاک، جی؛ گلاک، سومی هیراموتو. 1355. سیری درصنایع دستی ایران. ترجمه لطفالله هنرفر. تهران: بانک ملی. مصاحبه شفاهی با عبدالخالق گلریزخاتمی. 1395. مصاحبهکنندگان: مریم اکبرزاده، محمدصادق میرزاابوالقاسمی. منتشرنشده. مصاحبه شفاهی با غلام فلاحپور. 1395. مصاحبهکنندگان: مریم اکبرزاده، محمدصادق میرزاابوالقاسمی. منتشرنشده. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,301 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,070 |
||