مطالعه بصریِ پیکرههای نگاره "کاوه، طومار ضحاک را پاره میکند" از شاهنامه طهماسبی براساس نظریه گشتالت | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 2، دوره 13، شماره 45، اردیبهشت 1397، صفحه 18-31 اصل مقاله (838.39 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2018.701 | ||
| نویسنده | ||
| عباس ایزدی* | ||
| دانشجوی دکتری هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس | ||
| چکیده | ||
| مکتب روانشناسی گشتالت، از مهمترین مکاتب روانشناسی دهههای ابتدایی قرن بیستم است که، به دلیل توسعه قلمرو و ارتباط آن با فرآیند ادراک بصری، عرصه هنر نیز از تأثیرات آن بیبهره نمانده است. براساس نظریه گشتالت، در جریان ادراک بصری، ذهن انسان تمایل دارد عناصر تشکیلدهنده یک تصویر را، با در نظر گرفتن برخی قواعد، سادهسازی و سازماندهی نماید، بهطوریکه سازمان بنیانیافته، ماهیتی متفاوت با اجزا و عناصر آن پیدا خواهد کرد. در این تحقیق که به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و اطلاعات آن بهشیوه کتابخانهای جمعآوری گردیده است، نگارهای از شاهنامه طهماسبی که با موضوع مورد نظر در این پژوهش تناسب دارد، گزینش و پیکرههای انسانی آن براساس نظریه گشتالت، موردمطالعه قرار گرفته است. مقاله حاضر که با هدف آشنایی با جنبههای کاربردی نظریه گشتالت در هنر و به طور خاص، نگارگری ایرانی صورت پذیرفته، به این سوال پاسخ داده است که سازماندهی این پیکرهها براساس نظریه فوق در نگاره موردنظر، دارای چه ویژگیهایی به لحاظ بصری است. نتایج این پژوهش نشان میدهد نحوه قرارگیری و سازماندهی پیکرهها در نگاره مورد بحث، مطابق با چهار مورد از قوانین گشتالت شامل قانون مشابهت، قانون مجاورت، قانون تداوم، و قانون یکپارچگی یا تکمیل، قابل مطالعه و ارزیابی است که با به کار بستن هرکدام از این اصول، فرآیند ادراک بصری شکل میگیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شاهنامه طهماسبی؛ نگارگری؛ ضحاک؛ کاوه آهنگر؛ نظریه گشتالت | ||
| مراجع | ||
|
آرنهایم، رودلف. 1392. هنر و ادراک بصری، روانشناسی چشم خلاق، ترجمه مجید اخگر، چ5، تهران: سمت. اشرفی، م. مقدم. 1367. همگامی نقاشی و ادبیات در ایران، ترجمه رویین پاکباز. تهران: نگاه. پاکباز، رویین. 1379. نقاشی ایرانی: از دیرباز تا امروز، تهران: نارستان. پاکباز، رویین. 1393. دایره المعارف هنر، چ14، تهران: فرهنگ معاصر. دهخدا، علیاکبر. 1377. لغتنامه دهخدا، ج7، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران. دهخدا، علیاکبر. 1377. لغتنامه دهخدا، ج11، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران. رابینسن، ب.و. 1384. هنر نگارگری ایران، ترجمه یعقوب آژند، چ2. تهران: مولی. رضازاده، طاهر. 1387. کاربرد نظریه گشتالت در هنر و طراحی، نشریه آینه خیال، شماره 9، صص31-37. رهنورد، زهرا. 1386. تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی: نگارگری. تهران: سمت. شاپوریان، رضا. 1386. اصول کلی روانشناسی گشتالت، تهران: رشد. شولتس، دوآن و شولتس، سیدنیالن. 1392. تاریخ روانشناسی نوین، ترجمه علیاکبر سیف، حسنپاشا شریفی، خدیجه علیآبادی و جعفر نجفیزند، چ12. تهران: دوران. کپس، جئورگی. 1375. زبان تصویر، ترجمه فیروزه مهاجر، چ2. تهران: سروش. کلینیممقانی، ناصر؛ سیدعربی، میرهادی و ناصرالاسلامی، حسین. 1392. بررسی میزان انطباق جهت سطوح و حرکت چشم انسان در درک تصویر بر اساس روانشناسی گشتالت، نشریه هنرهای تجسمی، هنرهای زیبا، شماره4، صص75-84. کیانپور، محمدحسین. 1385. داستانهای شاهنامه، تهران: طرح آینده. هرگنهان، بی. آر. 1389. درآمدی بر تاریخ روانشناسی، ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران: ارسباران.
Canby, Sheila R.. 2014. The SHAHNAMA of shah Tahmasp, the Metropolitan Museum of Art, New York.
Ellis, Willis Davis. 1967. A Source book of Gestalt psychology, London: Routledge.
Gordon, Ian E.. 2004. Theories of visual perception. Third edition, Psychology Press.
Kohler, w.. 1929. Gestalt Psychology: New york: Liveright.
Kohler, w.. 1947. Gestalt Psychology: An introsuction to new concepts in modern
psychology, New york: Liveright.
Rubissow, Hellen. 1954. Art of Asia, philosophical library, New York.
Wertheimer, M.. 1987. A brief history of psychology,. 3rd ed.) New York: Holt, Rinehart and winston. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,404 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,641 |
||