مطالعه تناسبات، ساختار و نقشمایههای محراب مسجد جامع هفتشویه | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 1، دوره 13، شماره 45، اردیبهشت 1397، صفحه 4-17 اصل مقاله (1.64 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2018.700 | ||
| نویسندگان | ||
| شادی نقیب* 1؛ افسانه ناظری1؛ بهنام پدرام2 | ||
| 1دانشگاه هنر اصفهان | ||
| 2گروه مرمت و احیای بناها و بافت های تاریخی. دانشکده مرمت. دانشگاه هنر اصفهان. اصفهان. ایران. | ||
| چکیده | ||
| تزیینات گچبری محراب هفتشویه با توجه به طرح و فرم، در ردیف محرابهای شاخص دوره ایلخانی قرار دارد. اکثر بررسیهای صورت گرفته به توصیف کلی این محراب، تاریخ اجرا و یا محدوده تاریخی آن پرداخته و کمتر به نقشمایههای تزیینی، نسبتهای طلایی و ساختار و روابط هندسی در به کارگیری آنها، توجه کردهاند. سؤالهایی که برای دستیابی به هدف میتوان مطرح کرد عبارتند از: «انواع نقشمایههای بهکارگرفته شده در این محراب کدامند؟ این محراب و نقشمایههای آن، بر اساس چه ساختار و تناسباتی طراحی و اجرا شده است؟». در این نوشتار تلاش بر آن بوده تا با روش توصیفی تحلیلی، محراب مسجد جامع هفتشویه از لحاظ نقشمایههای گیاهی و هندسی، نسبتهای طلایی و ساختار و روابط هندسی توصیف و تحلیل شود. یافتههای به دست آمده از این پژوهش، بیانگر آن است که طرحها و نقشمایههای گچبری شده، با ضخامت، برجستگی و پیچیدگی اجراء شدهاند. در این محراب از انواع اسلیمیها مانند دهان اژدری، خرطومی، اسلیمیهای قاببند و گردشهای اسلیمی بسیار استفاده شده است. فرم کلی محراب و هم اکثر نقشمایهها دارای ساختار و روابط هندسی ویژه و بر پایه نسبتهای طلایی میباشد. ارتفاع بلند، جزو شاخصههای این محراب است. نقشمایههای این محراب از جهت ارزشهای بصری و زیباشناختی، شیوه طراحی و اسلوب منحصربهفرد بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایلخانی؛ محراب مسجدجامع هفتشویه؛ نقشمایههای تزیینی؛ تناسبات طلایی | ||
| مراجع | ||
|
پازوکی، ناصر و شادمهر، عبدالکریم. 1384. آثار ثبت شده ایران در فهرست آثار ملی، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. پارمان، عایشه. 1387. نقشهای هندسی در هنر اسلامی، مترجم: مسعود رجب نیا، تهران: سروش. تولمی، مهدی. 1392. آسیب شناسی و ارائه طرح حفاظت تزیینات گچی محراب مسجد جامع هفتشویه، رساله ارشد، اصفهان: دانشگاه هنر اصفهان. رازانی، مهدی. 1386. معرفی محراب مسجد جامع هفتشویه (از شاهکارهای دوره ایلخانی)، فرهنگ اصفهان، بهار 1386 شماره 35، 50- 55. سیرو، ماکسیم. 1357. را ههای باستانی ناحیة اصفهان و بناهای وابسته به آن. ترجمة مهدی مشایخی. تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران. شکفته، عاطفه و صالحی کاخکی، احمد. 1393. «شیوههای اجرایی و سیر تحولات تزیینات گچی معماری ایران در قرون هفتم تا نهم هجری»، فصلنامه نگره، شماره30، 63-81. شکفته، عاطفه. 1394. «مضمون کتیبههای قرآنی در محرابهای گچی عصر ایلخانی»، فصلنامه پژوهشهای معماری اسلامی، شماره8، 104-122. صالحی کاخکی، احمد؛ تقوی نژاد، بهاره. 1395. «پژوهشی بر آرایههای هندسی محرابهای گچبری دوره ایلخانی در ایران»، فصلنامه پژوهشهای معماری اسلامی، شماره 10، 77-95. مکی نژاد، مهدی. 1387. تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی: تزیینات معماری، تهران: سمت. محبی، حمیدرضا. 1391. «هندسه بنیادی در نقش برجستههای تخت جمشید»، کتاب ماه هنر، شماره 171، 14-27. نفیسی، مرسده. 1389. بررسی نقوش محرابهای گچبری دوره ایلخانی در شهرستان اصفهان و حومهی آن، رساله ارشد، اصفهان: دانشگاه هنر اصفهان. نقیب اصفهانی، شادی؛ ناظری، افسانه؛ پدرام، بهنام. 1395. «مطالعه تطبیقی فرم نقشمایههای چهار محراب دوره ایلخانی در استان اصفهان»، دوفصلنامه مطالعات تطبیقی هنر، شماره 12، 1-14. هنرفر، لطف الله. 1344. آشنایی با شهر تاریخی اصفهان، اصفهان: ثقفی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,255 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,283 |
||