مطالعه اصول صفحهآرایی صفحههای افتتاح قرآنهای آستان قدس رضوی سده 6 تا 9 ه. ق | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 1، دوره 13، شماره 47، پاییز 1397، صفحه 4-28 اصل مقاله (1.43 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2017.1810.1452 | ||
| نویسندگان | ||
| سمیه کوه جانی گوجی1؛ علیرضا شیخی* 2 | ||
| 1موسسه آموزش عالی فردوس | ||
| 2موسسه آموزش عالی فردوس مشهد | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر، در کنار ارزش نسخهشناسی قرآن، به مطالعه بصری صفحات افتتاح مجموعهای از قرآنهای محفوظ در آستان قدس رضوی از سده 6 تا 9 هجری با هدف تأکید بر صفحه آرایی،تناسبات، تزئینات و تذهیب پرداخته است. لذا به این پرسش میپردازد که ویژگی صفحهآرایی صفحات افتتاح در قرآنهای محفوظ در آستان قدس رضوی از قرن 6 تا 9 هجری و دوم وجوه افتراق و اشتراک در صفحهآرایی قرآنها چیست؟ بنابراین در قرآنهای مذکور بعد از معرفی، صفحه افتتاح قرآنها از دیدگاه صفحهآرایی وتزئینات مورد بحث و تفسیر قرار گرفت. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحقیق تاریخی،توصیفی به انجام رسیده و با جامعه آماری هدفمند و نمونهگیری متوالی در جهت حداکثر تفاوت و تشابه طبقهبندی و سپس تجزیه و تحلیل شده است. نتایج یافتههای پژوهش نشان داد که صفحهآرایی صفحات افتتاح قرآنها از سده 6 تا 9 هجری سیر تکاملی را پیموده است. در دوره سلجوقی خط و خوشنویسی رشد قابل توجهی داشته و خطوط سته به نظم و قاعده درآمدند، در تزئینات قرآنها از فرمهای هندسی، اسلیمیهای ساده و رنگهای محدود و علی الخصوص زرین استفاده شد، در عصر ایلخانی ترکیببندی و صفحهآرایی منسجم تر و منظم تر گشت استفاده از رنگهای زرین و لاجوردی مرسوم شد، فرمهای هندسی جایگاه خود را در کنار برخی عناصر طبیعت گرا حفظ کردند. قرآنهای کتابتشده عصر تیموری به لحاظ ساختاری، استفاده از عناصر طبیعتگرا و ظرافت نقوش اصولی و قاعدهمند بودند و کاربرد رنگهای زرین، لاجوردی و شنجرف در کنار رنگهای متنوع دیگر از خصوصیات شاخص در تزئینات این دوره بوده است. در نهایت میتوان عنوان کرد که هنر کتابت از شکل ساده و بی پیرایه به سوی انسجام و پر نقش و نگاری پیشرفته و تزئینات نیز در قرآنها بهعنوان عنصری زیباشناسانه در صفحهآرایی محسوب شد و ترکیببندی تناسبات و تقسیمات اجزاء براساس نظمی خاص بوده است. لذا ساختار هندسی، تناسب و توازن در صفحهآرایی قرآنهای مورد مطالعه اهمیت داشته و کاتب این اصول را براساس علوم، فنون و هنر رایج زمان خود رعایت و در نتیجه ترکیببندیهای زیبا و بیبدیلی خلق کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| واژگان کلیدی:قرآن کریم؛ صفحهآرایی؛ صفحه افتتاح؛ آستان قدس رضوی؛ سلجوقی؛ ایلخانی؛ تیموری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,471 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,477 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 494 |
| تعداد مقالات | 4,843 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,362,296 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 5,178,182 |