شکافهای اجتماعی عراق و تأثیرهای آن بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران با محور بحران 2014 | ||
| جامعهشناسی سیاسی جهان اسلام | ||
| مقاله 2، دوره 4، شماره 9، مهر 1395، صفحه 29-52 اصل مقاله (647.16 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/iws.2017.1303.1268 | ||
| نویسندگان | ||
| سجاد مرادی کلارده* 1؛ رضا سیمبر2 | ||
| 1دانشآموخته کارشناسی ارشد روابط بینالملل دانشگاه گیلان | ||
| 2استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه گیلان | ||
| چکیده | ||
| عراق، کشوری با میزان تجانس اجتماعی پایین است. تعدد گروههای قومی- مذهبی و سهمخواهی از قدرت، شکلگیری شکافهای اجتماعی چندگانه را در عراق، موجب شده که با شکلگیری گروههای تروریستی، بر سیاست خارجی کشورهای منطقه، تأثیرگذار بودهاست. این مقاله سعیدارد با روش تحلیلی و محوربودن نظریه نورئالیسم تدافعی به این پرسش پاسخگوید که شکافهای اجتماعی عراق بر سیاست خارجی ایران در عراق در ابعاد داخلی، منطقهای و بینالمللی در شرایط ظهور داعش چه تأثیریداشتهاست؟ همچنین این فرضیه مطرحمیشود که شکافهای اجتماعی عراق در شرایط ظهور گروههای تروریستی نظیر داعش، زمینه مواجه ایران با چالشهای داخلی، منطقهای و بینالمللی را فراهمکرده و وجوه امنیتی آن را افزایشدادهاست. یافتهها نشانمیدهند که این مسئله در ابعاد داخلی سیاست خارجی، ایران را با تعمیق شکاف شیعه و سنی و نیز احتمال تجزیه عراق و مسائل قومیتی برخاسته از آن مواجهمیکند؛ این مسئله در بعد منطقهای خود ازیکطرف، ایجاد شکاف در ژئوپلیتیک شیعی و درنتیجه، شکاف در محور مقاومت را درپیدارد و ازطرفی نیز، تهدید محیط امنیتی منطقهای را موجب میشود که واکنش ایران درراستای دفاع فعال تهاجمی را بههمراهداشتهاست؛ در طرف سوم نیز، این مسئله به شکلگیری ائتلاف منطقهای ضد ایران با محور بودن حمایت از داعش و سایر گروههای تروریستی منجرشدهاست. درنهایت در سطح بینالمللی، افزایش حضور آمریکا در محیط منطقهای ایران و راهبرد نیابتی سیاست خارجی این کشور را ضد ایران درپیداشتهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عراق؛ شکافهای اجتماعی؛ سیاست خارجی ایران؛ تروریسم؛ داعش | ||
| مراجع | ||
|
اخوان کاظمی، مسعود و پروانه عزیزی (تابستان 1390)؛ «ضدانقلابیگری در نظام بینالملل: مبانی تئوریک»، فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی؛ سال هشتم، ش 25. - اسدی، علیاکبر (پاییز 1388)؛ «سیاست منطقهای عربستان سعودی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، مجله سیاست دفاعی؛ ش 68. - الهی، همایون (1387)؛ خلیج فارس و مسائل آن؛ چ10، تهران: نشر قومس. - امینیان، بهادر (1390)؛ «محیط امنیتی ایران و تحولات بیداری اسلامی»، فصلنامه آفاق امنیت؛ ش 13. - اندیشکده راهبردی تبیین (1392)؛ منازعه راهبردی ایران و عربستان،تهران: انتشارات اندیشکده راهبردی تبیین - برزگر، کیهان (1388)؛ «سیاست خارجی ایران از منظر رئالیسم تهاجمی و تدافعی»، فصلنامه روابط خارجی؛ سال اول، ش 1. - بشیریه، حسین (1374)؛ جامعهشناسی سیاسی، نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی؛ چ2، تهران: نشر نی. - پورحسن، ناصر (پاییز1393)؛ «داعش و ژئوپلیتیک مقاومت اسلامی»، فصلنامه مطالعات فلسطین؛ ش 26. - توکلی، سعید (تابستان 1393)؛ «القاعده، داعش؛ افتراقات و تشابهات»، فصلنامه آفاق امنیت؛ سال هفتم، ش 23، ص 151 تا 197. - حلبی، علیاصغر (1388)؛ تاریخ نهضتهای دینی سیاسی معاصر؛ انتشارات زوار. - خسروی، غلامرضا (بهار 1389)؛ «مؤلفههای داخلی پایدار و مؤثر بر سیاست خارجی عراق جدید»، فصلنامه مطالعات راهبردی؛ سال سیزدهم، ش 1، ص 59 تا 93. - درخشه، جلال و محمدمهدی ملکی (1393)؛ «موانع داخلی دموکراتیزهشدن عراق پس از سقوط صدام»، فصلنامه جستارهای سیاسی معاصر؛ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال پنجم، ش 1، ص 95 تا 116. - دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (بهار1391)؛ «نوواقعگرایی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه سیاست خارجی؛ سال بیستوششم، ش 1. - زارعان، احمد (تابستان 1393)؛ «زمینههای ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا»، فصلنامه آفاق امنیت؛ سال هفتم، ش 23، ص 67 تا 97. - سرخیل، بهنام (پاییز 1391)؛ «مؤلفههای درونمنطقهای اثرگذار بر خروج نظامیان آمریکا از عراق»، فصلنامه سیاست خارجی؛ سال بیستوششم، ش 3. - سردارنیا، خلیلالله (تابستان 1391)؛ «عراق، استمرار خشونت و رؤیای دموکراسی: یک تحلیل چندسطحی»، فصلنامه راهبرد؛ سال بیستویکم، ش 63، ص 7 تا 36. - سردارنیا، خلیلالله و محمد زارع (بهار 1394)؛ «فدرالیسم و فرهنگ سیاسی در عراق»، فصلنامه روابط خارجی؛ سال هفتم، ش 1، ص 191 تا 196. - سمیعی، علیرضا و محسن شفیعی (1394)؛ «آینده گروههای تکفیری و راهکارهای ثباتبخش دولت سوریه و عراق»، فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست؛ سال چهارم، ش 4. - سیدنژاد، باقر (بهار 1389)؛ «سلفیگری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات راهبردی؛ سال سیزدهم، ش 1، ص 95 تا 122. - شیرودی، مرتضی (پاییز و زمستان 1394)؛ «مدل راهبردی (swot) در تحلیل بحران رفتار سیاسی داعش، جمهوری اسلامی ایران و راههای برونرفت»، پژوهشهای سیاست اسلامی؛ سال سوم، ش 8. - صالحی، سید جواد و فاتح مرادینیاز (بهار 1394)؛ «پیامدهای ظهور داعش بر ژئوپلیتیک خاورمیانه»، فصلنامه پژوهشهای سیاسی جهان اسلام؛ سال پنجم، ش 1، ص 103 تا 127. - عالم، عبدالرحمن (1386)؛ بنیادهای علم سیاست؛ چ 7، تهران: نشر نی. - قوام، سید عبدالعلی (1388)؛ اصول سیاست خارجی و سیاست بینالملل؛ چ 15، تهران: سمت. - کرمی، جهانگیر (بهار 1380)؛ «تأثیر محیط امنیتی منطقهای بر سیاست دفاعی دولتها»، مجله سیاست دفاعی؛ ش 34. - محق، سید عدنان و زهرا عالی (تابستان 1388)؛ «جایگاه و نقش عشایر در تحولات سیاسی عراق»، فصلنامه مطالعات خاورمیانه؛ سال شانزدهم، ش 2، ص 75 تا 103. - مشیرزاده، حمیرا (1391)؛ تحول در نظریههای روابط بینالملل؛ چ 7، نهران: سمت. - منصوری مقدم، محمد (زمستان 1391)؛ «مؤلفه هویت و تأثیر آن بر سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مجلس و راهبرد؛ سال نوزدهم، ش 72. - موثقی، سید احمد (تابستان 1388)؛ «جنگ و توسعهنیافتگی در جهان سوم»، فصلنامه سیاست؛ دوره 39، ش 2، 317 تا 337. - مهری کارنامی، محمد (بهار 1388)؛ «آسیبشناسی تأثیر قومیتگرایی بر امنیت ملی»، مجله حصون؛ ش 19. - نیاکوئی، سید امیر و سجاد مرادی کلارده (بهار 1394)؛ «رقابت قدرتهای منطقهای در عراق»، فصلنامه روابط خارجی؛ سال هفتم، ش 1، ص 121 تا 169. - هدایتی شهیدانی، مهدی و سجاد مرادی کلارده (تابستان 1393)؛ «مؤلفههای مؤثر بر سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال تروریسم تکفیری: تحلیلی چندسطحی»، فصلنامه آفاق امنیت؛ سال هفتم، ش 23، ص 229 تا 257. 2- منابع انگلیسی - Al-Qarawee, Harith, (2014), "Iraq's Sectarian Crisis, a legacy of Exclution", Carnegie Endowment for International Peac. - Barzegar, Kayhan, (2010), Iran's foreign policy strategy after saddam, center for strategic and international studies, Washington Quarterly, January. - Charountaki, Marianna (2012), "Turkish Foreign Policy and the Kurdistan Regional Government", Perceptions, winter, Volume XVII, Number 44. - Cordesman, Anthony H and Sam Khazai (2014), "Iraq in Crisis", center for strategic & international studies, January 24. - Cordesman, Anthony. H, (2015), Trends in Iraqi Violence, Casualties and Impact of War: 2003-2015, Center for Strategic & International Studies. - Davutoglu, Ahmet (2008), "Turkey's Foreign Policy Vision: An Assessment of 2007", Insight Turkey, vol. 10, no. 1. - Gunter, Frank. R, (2014), the ISIL Invasion of Iraq: Economic Winners and Loser, Foreign Policy Research Institute. - Ibrahim, Fouad, (2006), the Shiite's of Saudi Arabia, London & Sanfrancisco: Saqi Press. - Katzman, Kenneth (2013), "Iraq: Politice, Governance and Human Rights", Congressional Research Service, August 22. - Leigh, James, (2008), Shia Islam and Oil geopolitics, Energy Bulletin, Dec, 23. - Mearsheimer, John J, (1995), the False Promise of International Institutions, International Security, Vol. 19, no. 3, winter. - Minority Rights Group International (2014), report, From Crisis to Catastrophe: the situation of minorities in Iraq. - Noorbakhsh, Mehdi, (2008), Shiism and Ethnic Politics in Iraq, Middle East Policy, XV (2), summer, pp 53-65. - Pewforum, (2009), Mapping the Global Muslim Population, October 7 http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-global-muslim-population/- - Pewforum, (2013), "Many Sunnis and Shias Worry about Religious Conflict", Pew Research Center. - RT, (20/12/2015), Most smuggled ISIS oil goes to Turkey, sold at Low prices-Norwegian report. https://www.rt.com/news/326567-is-export-oil-turkey/ - Sofan Group, (2015), Foreign Fighters, an Updated Assessment of the Flow of Foreign Fighters into Syria and Iraq, December. - Taliaferro, Jeffery W,(2001), Security Seeking under Anarchy Defensive Realism Revisited, International Security, Vol. 25, No. 3, winter. - Undp, (2015), Human Development Indicators. http://hdr.undp.or/en/counters/profiles/IRQ. - Unpo (2013), "Iraq: The Situation of Ethnic and Religious Minorities", Briefing Paper. - U.S. Census Bureau, (2015), International Data Base. http://www.census.gov/population/international/data/idb/informationnGateway.php. - Walt, Stephen, M (1987), the Origin of Alliances, Cornell University Press. -www.iraqbodycount.org/database.
3- منابع اینترنتی - امیدی، علی (16/04/1393)؛ «پیامدهای امنیتی تجزیه احتمالی عراق برای ایران»، تارنمای دیپلماسی ایرانی: http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1935451/html، تاریخ مراجعه به سایت: 23/04/1395. - فریدمن، جرج (10/09/1393)؛ «داعش ژئوپلیتیک خاورمیانه را تغییردادهاست»؛ ترجمه مرکز رصد راهبردی اشراف: http://www.eshraf.ir/3608/html، تاریخ مراجعه به سایت: 24/04/1395. - قانون اساسی عراق؛ نوشتهشده در سایت حقوق به نشانی:www.hoghoogh.online.fr/article…407
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,430 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,992 |
||
