تأملی در رابطۀ استاد و شاگردی در آموزش هنرها با تأکید بر نظام سنتی | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 4، دوره 12، شماره 42، تیر 1396، صفحه 33-45 اصل مقاله (634.2 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2017.528 | ||
| نویسندگان | ||
| ندا سیفی* 1؛ حسن بلخاری قهی2؛ مهدی محمدزاده3 | ||
| 1دانشجوی دکتری هنر اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، شهر تبریز، استان آذربایجان شرقی. | ||
| 2دانشیار گروه مطالعات عالی هنر دانشگاه تهران | ||
| 3استادیار و رئیس دانشکده هنرهای اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز | ||
| چکیده | ||
| رابطۀ استاد و شاگرد در نظام سنتی آموزش هنرها از مهمترین مؤلفهها به شمار میرفت، رابطهای که اساساً مترادف با رابطۀ مراد و مریدی بود. تلاش برای استخراج مهمترین مؤلفههای این رابطه مد نظر این پژوهش است. همچنین، نگاهی به رابطۀ استاد و شاگرد در نظام معاصر آموزش هنر میتواند خلأها و مشکلات کنونی این حوزه را نمایان کند چرا که بیشک یکی از مهمترین دلایل درخشش هنرها در گذشته همین روابط عمیق میان استاد و شاگرد بوده است. هدف این پژوهش پرداختن به رابطه میان استاد و شاگرد یا همان مراد و مرید است که نمایانگر جهانبینی هنرمندان در گذشته است و پرسشهای مورد نظر این هستند که رابطۀ میان استاد و شاگرد در نظام سنتی آموزش هنر بر مبنای کدام اصول و تعهدات بوده است؟ و این شاخصهها در نظام آموزش معاصر هنر چه وضعیتی دارند؟ روش تحقیق توصیفی - تحلیلی با بررسی کتابخانهای متون و منابع است و نتایج نهایی نمایانگر برجستهترین مولفههای روابط استاد و شاگردی در نظام سنتی آموزش هنر همچون رعایت حقوق، اخلاق، احترام، اطاعت، تعهد، تزکیه، محبت، اکرام مقام استاد و طی سلسله مراتب هستند. همچنین مشخص گردید به دلیل بروز تغییرات اساسی در ساختار آموزشی، شاخصههای سنتی روابط استاد و شاگردی، تداوم چندانی در نظام معاصر ندارند که این خلأ میتواند لزوم توجه و بازگشت به ارزشهای پیشین را یادآور شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آموزش هنر؛ استاد و شاگرد؛ نظام سنتی؛ نظام معاصر | ||
| مراجع | ||
|
ارجمندی، علیرضا. 1379. «فلسفه سیاسی اخوانالصفا». پایاننامه کارشناسی ارشد رشته فلسفه. دانشگاه آزاد اسلامی. اشرف، احمد. 1359. موانع تاریخی رشد سرمایهداری در ایران دوره قاجار. تهران: زمینه. افشار، ایرج. 1360. فتوتنامه آهنگران. فرخنده پیام. مجموعه مقالات اهدایی به استاد غلامحسین یوسفی. مشهد: دانشگاه فردوسی. افشاری، مهران. 1382. «فتوتنامه کفشدوزان». فتوتنامهها و رسائل خاکساریه. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. صص 62-53. افشاری، مهران. 1384. آیین جوانمردی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی. اوحدی مراغهای. 1307. جام جم. تهران: چاپخانه فردوسی. آژند، یعقوب. 1385. از کارگاه تا دانشگاه. نشریه هنرهای زیبا. شماره 26. صص 93-100. آژند، یعقوب. 1391. از کارگاه تا دانشگاه. تهران: فرهنگستان هنر. آیتی، عبدالمحمد. 1382. دادخواهی حیوانات نزد پادشاه پریان از ستم آدمیان. از رسائل اخوانالصفا. تهران: نشر نی. بابا شاه اصفهانی. 1391. آداب المشق. پژوهش از حمید رضا قلیچخانی. تهران: پیکره. بلخاری قهی، حسن. 1388. هندسه خیال و زیبایی. تهران: فرهنگستان هنر. تکمیل همایون، ناصر. 1385. آموزش و پرورش در ایران. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی. جباریراد، حمید. 1386. «نخستین مدارس آموزش هنر در ایران». مجله رشد آموزش هنر. دوره پنجم. شماره 2. صص 40-49. حجتی، محمد باقر. 1365. آداب تعلیم و تعلم در اسلام. ترجمه گزارشگونه کتاب منیه المرید و المستفید. بیجا: دفتر نشر فرهنگ اسلامی. دهخدا، علی اکبر. 1377. لغتنامه. دوره جدید. تهران: روزنه. ذکاء، یحیی. 1342. «میرزا ابوالحسن خان صنیع الملک غفاری، مؤسس نخستین هنرستان نقاشی در ایران». هنر و مردم. 1(10)، صص 14-27. رضوی، مسعود. 1350. تربیت ایرانیان در شاهنشاهی دوران پیش از اسلام. تهران: مدرسه عالی پارس. سرمد، غلامعلی. 1372. اعزام محصل به خارج از کشور در دوره قاجاریه. تهران: چاپ و نشر بنیاد. سعدوندیان، سیروس. 1380. اولینهای تهران. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. الشیخلی، صباح ابراهیم سعید. 1362. اصناف در عصر عباسی. ترجمۀ هادی عالمزاده. تهران: مرکز نشر دانشگاهی. صالح بن جناح. 1373. الادب و المروه، با تحقیق در فراز و فرود فتوت و جوانمردی. تصحیح و ترجمه از سید محمد دامادی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. صدیق، عیسی. 1352. دوره مختصر تاریخ و فرهنگ ایران. تهران: شرکت سهامی طبع کتاب. ضمیری، محمدعلی. 1377. تاریخ آموزش و پرورش ایران و اسلام. تهران: ساسان. طالبی، طهماسب؛ قاسمی، حسین. 1393. سیری در تاریخ آموزش و پرورش ایران و اسلام. قزوین: سایهگستر مهرگان دانش. طوسی، خواجه نصیرالدین. 1387. اخلاق ناصری. قم: موسسه فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان. طوسی، خواجه نصیرالدین. 1388. آداب المتعلمین. عبدالرسول چمنخواه. اسماعیل ارسن. تهران: روزبهان. علم، محمدرضا؛ بیصدا، بهاره. 1393. مروری بر علل تاسیس چگونگی شکلگیری و تأثیرات مدرسه دارالفنون در جامعه ایران عهد قاجار. مجله علوم تربیتی. سال 21. شماره 2. اهواز: دانشگاه شهید چمران. صص 253-274. علی اکبر خان محمدی. 1371. «فتوتنامه بنایان»، نشریه صفه. س ۲. ش ۵. علی بابایی، اکرم. 1394. اصناف در دوره ناصری بر مبنای اسناد. تهران: نشر علم و ورزش. عیوقی، بدرالسادات. 1385. تعلیم و تربیت در ایران از دوران باستان تا انقلاب فرهنگی. تهران: عیوقی. فیوضات، ابراهیم. 1372. بررسی تحولات نظام استاد شاگردی در ایران. تهران: دانشگاه شهید بهشتی. قابوس بن وشمگیر، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر. 1335. قابوسنامه. با تصحیح و مقدمه امین عبدالمجید بدوی. بیجا: چاپخانه آتشکده. قشیری، عبدالکریم ابن هوازن. 1388. رساله قشیریه. مهدی محبتی. تهران: انتشارات هرمس. کاشانی، کمالالدین عبدالرزاق. 1369. تحفه الاخوان فی خصائی الفتیان، مقدمه و تصحیح از سید محمد دامادی. تهران: علمی و فرهنگی. کربن، هانری. 1363. «فتوتنامه چیتسازان». کتاب آیین جوانمردی. ترجمۀ احسان نراقی. تهران: نشر نو. صص 92-80. کربن، هانری. 1363. آیین جوانمردی. احسان نراقی. تهران: نشر نو. گزنفون. 1350. سیرت کورش کبیر، ترجمه غلامعلی وحید مازندارنی. تهران: بانک بازرگانی ایران. گودرزی، مرتضی. 1386. ارتباط معنوی و تنزه مادی، مجله سوره اندیشه. شماره 32، 35-36. معصوم شیرازی، محمد. 1383. طرائق الحقایق. محمد جعفر محجوب. تهران: نشر سنایی. منشی قمی، احمد بن حسین. 1366. گلستان هنر. تهران: کتابخانه منوچهری. میرفندرسکی، میرزا ابوالقاسم استرآبادی. 1387. رساله صناعیه. به تحقیق حسن جمشیدی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه. میهنی، محمد بن منور. 1390. اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید. دکتر شفیعی کدکنی. تهران: آگاه. نرشخی، ابوجعفر. 1319. تاریخ بخارا. به تصحیح مدرس رضوی. تهران: توس. واعظ کاشفی سبزواری، مولانا حسین. 1350. فتوتنامه سلطانی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. هلزی هال، لوییس ویلیام. 1363. تاریخ و فلسفه علم. ترجمه عبدالحسین آذرنگ. تهران: سروش. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,321 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4,740 |
||
