بررسی و مطالعۀ ویژگیهای بصری کوبههای فلزی و گلمیخهای درهای ابنیه تاریخی عصر قاجار شهر اردبیل | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 21، شماره 77، بهار 1405، صفحه 264-287 اصل مقاله (1.79 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2024.19614.3432 | ||
| نویسندگان | ||
| سید مهدی حسینی نیا1؛ حبیب شهبازی شیران* 2؛ محدثه امینی3 | ||
| 1پژوهشگر پسادکتری باستانشناسی دوران اسلامی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. | ||
| 2استاد گروه باستانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. | ||
| 3کارشناس ارشد باستانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی اردبیل، اردبیل، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: کوبهها ازجمله عناصر اصلی معماری سنتی ایرانی هستند که نماد و نشانهای از تفکیک جنسیتی و نیز نمایانگر احترام ویژه به اصل رعایت محرمیت در جامعۀ سنتی ایرانی محسوب میشوند. این آثار در کنار عناصر وابسته ازجمله پولک و گلمیخها، به زیبایی هرچهتمامتر و در همان وهله نخست و پیش از ورود به اندرونی خانه؛ شیوه، تزئین، تخیل، نماد و ارتباط حسی و بصری در معماری اصیل ایرانی را به بیننده القا میکنند. در این پژوهش، کوبهها، گلمیخها و پولکهای تزئینی خانههای تاریخی بافت کهن اردبیل در دورۀ قاجار موردمطالعه قرار گرفتهاند. اهداف و سؤالها: اهداف این پژوهش شامل مطالعۀ شکلشناسی و شناسایی ویژگیهای بصری کوبههای فلزی و گلمیخهای ابنیه تاریخی عصر قاجار در بافت کهن اردبیل، بررسی ماهیت و دلیل نقوش و تزیینات موجود بر روی این آثار و همچنین نمادشناسی آنها است. روشها: پژوهش حاضر از نوع تحلیلی– تاریخی بوده و بر اساس پیمایش نگارندگان در بافت تاریخی اردبیل و مطالعات کتابخانهای انجامشده است. هدف این پژوهش گونهشناسی کوبهها، پولکها و گلمیخهای روی دَرها، دستهبندی نقوش و عناصر تزئینی و نمادشناسی آنها است. در این راستا به دنبال پاسخی منطقی برای این سؤال است که کوبهها و گلمیخ خانههای تاریخی قاجار در بافت اردبیل شامل چندگونه و چه نقوشی هستند؟ یافتهها و نتایج: نتایج این پژوهش نشان میدهد که در عصر قاجار، هنرمندان اردبیلی جلوههایی از ویژگیهای فرهنگی، اعتقادی و اقتصادی را در هنر فلزکاری؛ بهویژه در عناصر فلزی موجود بر روی دَر خانههای تاریخی از خود نشان دادهاند. در این راستا، هنرمندان این دوره از انواع کوبههای فلزی حلقهای، بیضی، میلهای بلند، زبانهای با شکلهای حلقهمانند و بیضیشکل و اشکال ظریفتر برای زنان و کوبههای ضخیمتر بهصورت میلهمانند، مستطیلی بلند و زبانهای برای مردان بهره بردهاند. نقوش هندسی، گیاهی و حیوانی مانند مربع، مستطیل، شمسه، سرو، مار و گل نیلوفر بر روی این آثار دیده میشوند. نمادشناسی این نگارهها نشان میدهد که هنرمندان عصر قاجار با آگاهی کامل به انتخاب شکل این عناصر و نقوش تزئینی روی آنها پرداختهاند و بار مذهبی و دینی همواره بیش از تزیین، نوع نقش، شکل و نگاره، موردتوجه بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اردبیل؛ قاجار؛ خانههای تاریخی؛ دَر؛ کوبه؛ گلمیخ؛ پولک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 343 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 187 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 472 |
| تعداد مقالات | 4,689 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,777,792 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,743,009 |