مطالعۀ تطبیقی مؤلفههای تصویری معراج پیامبر(ص) در خاوراننامه ابنحسام خوسفی و خمسه تهماسبی | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 21، شماره 77، بهار 1405، صفحه 194-213 اصل مقاله (1.12 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2024.19595.3428 | ||
| نویسنده | ||
| پریسا گل آقائی* | ||
| دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: معراجنگاری حضرت محمد(ص) در تاریخ فرهنگ، هنر و تمدن اسلامی همواره موردتوجه بوده است. مصورسازی این باور دینی در طول اعصار مختلف با توجه به سلیقه حامیان و پادشاهان و نگارگران و بر مبنای اندیشههای عرفانی آن زمان انجامشده است. این امر موجب تمایز میان تصویرسازی عناصر تصویری ثابت در نسخههای مصورسازی معراجنامهها همچون پیامبر، براق، فرشتگان، جبرئیل و... شده است. یکی از مهمترین نسخههای مصور ارزشمند معراج پیامبر(ص)، در دورۀ تیموری خاوراننامه ابنحسام خوسفی و در دورۀ صفوی خمسه تهماسبی منسوب به سلطان محمد است. این دو نگاره، مبتنی بر نفوذ مذهب و عرفان و شرایط حکومتی زمان خود مصور شدهاند. بر همین اساس، در عین داشتن وجوه اشتراک در مؤلفههای تصویری خود، تفاوتهایی نیز دارند. اهداف و سؤالها: هدف اصلی این پژوهش، مطالعۀ تطبیقی مؤلفههای تصویری معراج پیامبر(ص) در خاوراننامه ابنحسام خوسفی و خمسه تهماسبی و کشف وجوه اشتراک و افتراق آنها است. پرسش اصلی پژوهش این است که وجوه افتراق و اشتراک بصری و شمایلی در روایت تصویری معراج پیامبر(ص) در خاوراننامه ابنحسام خوسفی و خمسه تهماسبی چیست؟ روشها: روش پژوهش ازنظر ماهیت و روش اجرا، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و ازنظر هدف، بنیادی است. روش جمعآوری اطلاعات به شیوۀ اسنادی و کتابخانهای انجامشده است. یافتهها و نتایج: پس از مطالعۀ هر یک از نگارهها و بررسی و تطبیق مؤلفههای تصویری آنها، این نتیجه حاصل شد که مؤلفههای تصویری در خاوراننامه همچون پیکرهسازی، تنوع رنگی و طراحی فیگورها سادهتر از خمسه تهماسبی انجامشده است. همچنین، وجود گرایشهای مذهبی و تعصبات سخت در جریان فرقهگرایی عصر صفوی منجر به ایجاد تفاوتهایی در برخی مؤلفههای تصویری، همچون چهرۀ پیامبر(ص) شده است. بهطوریکه در خاوراننامه هیچ پوششی بر چهرۀ پیامبر(ص) نبوده و جزئیات چهرۀ ایشان بهوضوح قابلمشاهده است، اما چهرۀ پیامبر(ص) در خمسه تهماسبی قابلمشاهده نیست و بهواسطۀ نور سفیدرنگ پوشانیده شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معراج؛ خمسه تهماسبی؛ خاوران نامه؛ نگارگری دورۀ اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 229 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 149 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 472 |
| تعداد مقالات | 4,689 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,777,792 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,743,006 |