سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

قربانی, مصطفی. (1402). بنیان‌ها و عوامل ماندگاری جمهوری اسلامی ایران. , 11(23), 111-134. doi: 10.22070/iws.2025.19963.2406
مصطفی قربانی. "بنیان‌ها و عوامل ماندگاری جمهوری اسلامی ایران". , 11, 23, 1402, 111-134. doi: 10.22070/iws.2025.19963.2406
قربانی, مصطفی. (1402). 'بنیان‌ها و عوامل ماندگاری جمهوری اسلامی ایران', , 11(23), pp. 111-134. doi: 10.22070/iws.2025.19963.2406
قربانی, مصطفی. بنیان‌ها و عوامل ماندگاری جمهوری اسلامی ایران. , 1402; 11(23): 111-134. doi: 10.22070/iws.2025.19963.2406

بنیان‌ها و عوامل ماندگاری جمهوری اسلامی ایران

جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام
مقاله 5، دوره 11، شماره 23، مهر 1402، صفحه 111-134    اصل مقاله (636.32 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/iws.2025.19963.2406
نویسنده
مصطفی قربانی*
استادیار علوم سیاسی دانشگاه علوم اسلامی شهید محلاتی (ره)، قم، ایران.
چکیده
فشارهای خارجی در کنار ضعف‌های کارآمدی از مهمترین واقعیت‌های سپهر سیاست کشور در بیش از یک دهه گذشته است که در ابعاد و حوزه‌های مختلف حیات سیاسی اجتماعی ایرانیان را متأثر ساخته است، اما با وجود این، نظام سیاسی حاکم بقای خود را حفظ کرده است؛ بنابراین، سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که جمهوری اسلامی با وجود فشارهای خارجی و نقص‌های کارآمدی چگونه توانسته است پایداری و بقای خود را حفظ کند و ماندگار بماند؟ فرض بر آن است که جمهوری اسلامی ایران علاوه بر موفقیت در نهادسازی، دارای ذخایر حمایتی کافی است که با اتکا به آن‌ها، با وجود فشارهای خارجی و نقص‌های کارآمدی، توانسته است ماندگار بماند. با مبنا قرار دادن نظریه سیستمی و رهیافت نهادی هانتینگتون به عنوان چارچوب نظری، این یافته‌ها به دست آمده که جمهوری اسلامی با وجود فشارهای خارجی و ضعف‌های کارآمدی توانسته است ماندگار بماند؛ زیرا کیفیت تأسیس جمهوری اسلامی (با توجه به حل نسبی شکاف‌های دین و دولت و دولت-ملت)، راهبرد‌های حکمرانی (تداوم بسیج سیاسی مردمی پس از پیروزی انقلاب، اتکا به درون، تأسیس نهادهای انقلابی) و کارآمدی نسبی آن در برخی حوزه‌های اساسی سبب شده که ذخیره‌های حمایتی لازم را کسب کند و از سویی، با توجه به تجربه‌های متعدد در سازگاری موفق با بحران‌ها، قدرت بالای تطبیق‌پذیری کارکردی، اختلاط ساختاری و استقلال در برابر گروه‌های اجتماعی و انسجام به‌ویژه در برهه‌های بحرانی، قدرت نهادی نسبتاً بالایی دارد که تضمین‌‌بخش ماندگاری و بقای آن است.
 
کلیدواژه‌ها
جمهوری اسلامی؛ ماندگاری؛ کارآمدی؛ اتکا به درون؛ بسیج سیاسی مردمی
مراجع
  • آلموند، گابریل، پاول، بینگهام، مونت، رابرت (1376)، چارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی، ترجمه علیرضا طیب، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
  • اشرفی، اکبر (1399)، «بررسی تأثیر نهادسازی در تثبیت نظام جمهوری اسلامی ایران از منظر رهیافت نهادی»، جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره 8، شماره 1، بهار و تابستان، پیاپی 16، صص 56-32.
  • برتران، بدیع (1393)، توسعه سیاسی، ترجمه احمد نقیب­زاده، چاپ هفتم، تهران: قومس.
  • بروجردی، مهرزاد (1377)، روشنفکران ایرانی و غرب، ترجمه جمشید شیرازی، تهران: فرزان روز.
  • بشیریه، حسین (1383)، «ایدئولوژی سیاسی و هویت اجتماعی در ایران»، در: احمدی، حمید، ایران: هویت، ملت و قومیت، تهران: مؤسسه توسعه علوم انسانی.
  • دهقانی‌فیروزآبادی، سیدجلال (1388)، «امنیت هستی‌شناختی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه روابط خارجی، شماره اول.
  • دلفروز، محمدتقی (1397)، دولت و توسعه اقتصادی (اقتصاد سیاسی توسعه در ایران و دولت‌های توسعه‌گرا)، چاپ دوم، تهران: آگاه.
  • رحیمی، حسن (1400)، مدیریت بحران‌های سیاسی اجتماعی در جمهوری اسلامی ایران: تهران: دیدمان.
  • حاجی‌زاده، سیروس (1396)، «راهبردهای مانایی و ماندگاری انقلاب اسلامی»، پانزده خرداد، دوره سوم، سال پانزدهم، شماره 54.
  • حجاریان، سعید (1379)، جمهوریت؛ افسون‌زدایی از قدرت، تهران: طرح نو.
  • جمال‌زاده، ناصر، باباهادی، محمدباقر، فیضی، رضا (1397)، «مؤلفه‌های مانایی انقلاب اسلامی در منظومه فکری مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)»، جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره شش، شماره یک، بهار و تابستان، پیاپی 12.
  • هانتینگتون، ساموئل (1370)، سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: علم.
  • شریعتی، علی (1361)، بازشناسی هویت ایرانی– اسلامی، تهران: دفتر نشر آثار دکتر علی شریعتی.
  • شفیعی‌فر، محمد (1391)، «ثبات و تعادل در جمهوری اسلامی ایران»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال اول، شماره 2، بهار، صص 91-63.
  • شفیعی‌فر، محمد، قربانی، مصطفی (1395)، «تعاملات کارآمدی و مشروعیت نظام‌های سیاسی»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال سیزدهم، زمستان، شماره 47، صص 200-183.
  • نجف‌زاده، مهدی (1395)، جابجایی دو انقلاب، تهران: تیسا.
  • قربانی، مصطفی (1395)، ماندگاری انقلاب اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری، تهران: ناد جاوید.
  • قربانی، مصطفی (1398)، کارنامه چهل‌ساله انقلاب اسلامی، تهران: دفاع.
  • قوام، عبدالعلی (1373)، سیاست‌های مقایسه­ای، تهران: سمت.
  • کاتوزیان، محمدعلی (1372)، مصدق و مبارزه برای قدرت در ایران، ترجمه فرزانه طاهری، تهران: مرکز.
  • یزدخواستی، بهجت، اخوان مهدوی، محسن (1390)، «بازخوانی انقلاب اسلامی ایران با تأکید بر راز ماندگاری و پویایی انقلاب»، مطالعات انقلاب اسلامی، دوره 8، شماره 25، صص 35-11.
  • Almond G. Powell B(1966). Comparative Politics: a Developmental Approach, Boston: Little Brown and Co.
  • Cordseman, Anthony H. Harrington, Nicholas. (2018), “The Arab Gulf States and Iran: Military Spending, Modernization, and the Shifting Military Balance”, at: www.csis.org, December 12.
  • Easton, David(1965), A System Analysis of Political Life, New York: John Wiley.
  • keshavarzian, Arang(2007), Bazar and State in Iran: The Politics of the Tehran Marketplace, Cambridge: Cambridge University Press.
  • Mobus, George E, Kalton, Michael C.(2015), Principles of System Science, Springer Science: New York.
  • Touraine, Alain(1983). Solidarity; Poland 1980-81, translated by David Bendy, London: Cambridge University Press.
  • Vara, Shanon (2017), ”The world's top cyber powers”, at: www.axios.com, Aug 13.
  • Wood, Dakota L. (editor)(2016), “2015 Index of U.S. Military Strength”, at: www.heritage.org.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,153
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 348