سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

امام وردی, حسین, قریشی, فردین. (1402). تحول جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه: از رادیکالیسم به عمل‌گرایی (۱۹۲۳-۲۰۰۲). , 11(23), 281-308. doi: 10.22070/iws.2025.20076.2414
حسین امام وردی; فردین قریشی. "تحول جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه: از رادیکالیسم به عمل‌گرایی (۱۹۲۳-۲۰۰۲)". , 11, 23, 1402, 281-308. doi: 10.22070/iws.2025.20076.2414
امام وردی, حسین, قریشی, فردین. (1402). 'تحول جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه: از رادیکالیسم به عمل‌گرایی (۱۹۲۳-۲۰۰۲)', , 11(23), pp. 281-308. doi: 10.22070/iws.2025.20076.2414
امام وردی, حسین, قریشی, فردین. تحول جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه: از رادیکالیسم به عمل‌گرایی (۱۹۲۳-۲۰۰۲). , 1402; 11(23): 281-308. doi: 10.22070/iws.2025.20076.2414

تحول جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه: از رادیکالیسم به عمل‌گرایی (۱۹۲۳-۲۰۰۲)

جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام
مقاله 11، دوره 11، شماره 23، مهر 1402، صفحه 281-308    اصل مقاله (824.56 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/iws.2025.20076.2414
نویسندگان
حسین امام وردی* 1؛ فردین قریشی2
1دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشگاه تهران، ایران
2استاد گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه تهران، ایران
چکیده
جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه از زمان تأسیس جمهوری تا سال ۲۰۰۲، تحولات عمیق و پیچیده‌ای را تجربه کرده است. این مقاله به تحلیل سیر تکاملی این جنبش با تمرکز بر مفاهیم «رادیکالیسم» و «عمل‌گرایی» می‌پردازد. پرسش اصلی این پژوهش این است که عوامل سیاسی و بین‌المللی مؤثر بر تحولات جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه چیست و چگونه این عوامل باعث تحول گفتمان این جنبش از رادیکالیسم به عمل‌گرایی شده‌اند. مقاله حاضر با استفاده از روش تحلیل تاریخی و با تکیه بر منابع مکتوب و برخط، نشان می‌دهد که جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه ابتدا به‌عنوان واکنشی رادیکال به سکولاریسم و مدرنیته غربی شکل گرفت و هدف آن ارائه بدیلی برای مدرنیته غربی بود. با این حال، تحولات سیاسی داخلی و تغییرات در عرصه بین‌المللی موجب تغییرات قابل‌توجه در این جنبش شدند. به‌ویژه پس از دهه ۱۹۹۰ و ظهور حزب عدالت و توسعه، جنبش اسلام‌گرایی به سمت عمل‌گرایی و همگرایی با سیستم سیاسی ترکیه حرکت کرد و مدرنیته را با اصول اسلامی ترکیب نمود. این تغییر جهت، علاوه بر تأثیر بر سیاست‌های داخلی ترکیه، روابط این کشور با قدرت‌های جهانی را نیز دگرگون کرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که تحولات جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه نتیجه تعامل پیچیده‌ای میان عوامل داخلی و بین‌المللی است که موجب گذار از رادیکالیسم به عمل‌گرایی شده است.
 
کلیدواژه‌ها
جنبش اسلام‌گرایی؛ حزب عدالت و توسعه؛ عمل‌گرایی؛ رادیکالیسم؛ ترکیه
مراجع
  • امام جمعه‌زاده، سید‌جواد، رهبر‌قاضی، محمود‌ رضا و زهره مرندی (1392)، «تحول گفتمان هویت در ترکیه از کمالیسم به اسلام گرایی با تأکید بر حزب عدالت و توسعه»، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات جهان اسلام، دوره 1، شماره 3.
  • حسینی، سیده‌مطهره، ابراهیمی، طالب و صفی‌الله شاه‌قلعه (1392)، «نگاه به غرب در سیاست خارجی ترکیه در دوران حزب عدالت و توسعه (2002-2012)»، فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات جهان اسلام، دوره 1، شماره 3.
  • Alam, A. (2009). Islam and postmodernism: Locating the rise of Islamism in Turkey. Journal of Islamic Studies, 20(3), 352–375.
  • Arslan, A. (2015). Muslims in the modern world Istanbul. Communications Publications.
  • Aykac, B., & Durgun, S. (2018). The changing political discourse of the Islamist movement in Turkey. Arab Studies Quarterly, 40(2), 155-175.
  • Bayat, A. (2007). Making Islam democratic: Social movements and the post-Islamist turn. Journal of Islamic Studies, 19(2), 297-325.
  • Berger, P., & Luckmann, T. (1966). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. Anchor Books.
  • Buda, F. (2020). Islamism and democracy in Turkey: Exploring the interface of ideology and political practice. Middle Eastern Studies Journal, 56(4), 567–585.
  • Budak, H. (2020). A voice in unity: The first commandment of Islam is reading. Institute of Social Sciences, Gumushane University Electronic Journal, 11(1), 117-135.
  • Carkoglu, A., & Rubin, B. (2006). Religion and politics in Turkey. Routledge.
  • Della Porta, D., & Diani, M. (1999). Social movements. Blackwell.
  • Esposito, J. (1998). Islam and politics. Syracuse University Press.
  • Karpat, K. H. (2001). The politicization of Islam: Reconstructing identity, state, faith, and community in the late Ottoman state. Oxford University Press.
  • Ornek, C. (2015). Cold War intellectual life of Turkey. Ken Publishing.
  • Pakulski, J. (1991). Social movements: The politics of moral protest. Longman Cheshire.
  • Rahman, H. (2021). The state in modern Islamic political thought. Comic Bookstore Publishing.
  • Roy, O. (2004). Globalized Islam: The search for a new ummah. Columbia University Press.
  • Scott, A. (1995). Ideology and the new social movements. Routledge.
  • Smelser, N. (1962). Theory of collective behavior. Free Press.
  • Tantik, A. (2014). Searching for Islam. Pinar Publishing.
  • Tarrow, S. (1998). Power in movement: Social movements and contentious politics. Cambridge University Press.
  • Taslaman, C. (2016). Islam and globalization in Turkey. Destek Publications.
  • Wiktorowicz, Q. (2004). Islamic activism: A social movement theory approach. Indiana University Press.
  • Yavuz, M. H. (2019). Islamic political identity in Turkey. Oxford University Press.
  • Yildirim, E. (2013). Islam in Turkish thought. Hece Publications.
  • Yildirim, E. (2016). Neo-liberal Islamism: The integration of Islamists into the world system, 1980–2015. Pınar Publications.
  • Zürcher, E. J. (2004). Turkey: A modern history. I.B. Tauris.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 712
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 299