سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

دلبند, مهدی, غفاری هشجین, زاهد, نیکونهاد, ایوب. (1402). تحلیل ساختار و راهبرد بازیگران مسئله وحدت در جهان اسلام. , 11(23), 51-86. doi: 10.22070/iws.2025.19722.2395
مهدی دلبند; زاهد غفاری هشجین; ایوب نیکونهاد. "تحلیل ساختار و راهبرد بازیگران مسئله وحدت در جهان اسلام". , 11, 23, 1402, 51-86. doi: 10.22070/iws.2025.19722.2395
دلبند, مهدی, غفاری هشجین, زاهد, نیکونهاد, ایوب. (1402). 'تحلیل ساختار و راهبرد بازیگران مسئله وحدت در جهان اسلام', , 11(23), pp. 51-86. doi: 10.22070/iws.2025.19722.2395
دلبند, مهدی, غفاری هشجین, زاهد, نیکونهاد, ایوب. تحلیل ساختار و راهبرد بازیگران مسئله وحدت در جهان اسلام. , 1402; 11(23): 51-86. doi: 10.22070/iws.2025.19722.2395

تحلیل ساختار و راهبرد بازیگران مسئله وحدت در جهان اسلام

جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام
مقاله 3، دوره 11، شماره 23، مهر 1402، صفحه 51-86    اصل مقاله (1.04 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/iws.2025.19722.2395
نویسندگان
مهدی دلبند* 1؛ زاهد غفاری هشجین2؛ ایوب نیکونهاد3
1دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی گرایش آینده‌پژوهی دانشگاه شاهد
2استاد علوم سیاسی دانشگاه شاهد
3استادیار دانشگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیاء (ص) ارتش، تهران، ایران.
چکیده
مسئله‌ وحدت، یکی از مسائل راهبردی جهان اسلام در طول چند دهه‌ی اخیر است. این مسئله تابع علل و عوامل گوناگونی بوده و بازیگران موافق و مخالف با اهداف و راهبردهای مختلفی دارد. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش­هاست که بازیگران کلیدی وحدت در جهان اسلام کدام­اند؟ این بازیگران دارای چه راهبردهایی هستند؟ بلوک‌بندی‌های وحدت در جهان اسلام به چه صورت است؟ راهبردهای در دسترس بازیگران تأثیرگذار بر وحدت در جهان اسلام کدام است؟ برای پاسخگویی به پرسش­های یادشده از روش تحلیل ساختار و راهبرد بازیگران و از ابزار نرم افزار مکتور استفاده شده است. به این معنی که در ابتدا با پیمایش محیطی هدفمند متون و منابع و استفاده ازنظر نخبگان، بازیگران کلیدی تأثیرگذار بر وحدت جهان اسلام (به تعداد 15 بازیگر) و راهبردهای مرتبط با اهداف بازیگران (به تعداد 13 راهبرد) برای دست­یابی به وحدت شناسایی‌شده است و سپس با سنجش میزان تاثیرات بازیگران بر یکدیگر و همچنین سنجش مواضع آن­ها نسبت به اهداف تعیین شده از طریق پرسشنامه خبرگانی به تجزیه و تحلیل دیدگاه­های آنان پرداخته شده است. یافته­های پژوهش بیانگر آن است که به علت مداخله بازیگران منطقه­ای و بین­المللی و منافع متضادی که هریک از بازیگران مؤثر در مسئله همگرایی و وحدت در جهان اسلام دارند، سبب پیچیدگی و درعین‌حال دور از دسترس شدن وحدت شده است. جهان اسلام نزدیک­ترین راهبردهایی را که می­تواند در جهت حصول به وحدت در پیش بگیرد دو راهبرد نهادسازی و بازار مشترک اسلامی است؛ بنابراین منافع اقتصادی هم‌راستا با نهادسازی مرتبط با آن می­تواند چرخه وحدت در جهان اسلام را وارد مرحله جدیدی نماید.
 
کلیدواژه‌ها
آینده‌پژوهی؛ آینده‌نگاری راهبردی؛ روش تحلیل ساختاری؛ وحدت جهان اسلام
مراجع
  • امام خمینی، صحیفه نور، 1374: ج 19.
  • ثقفی، سید محمد (1392)، جامعه‌شناسی کشورهای اسلامی، تهران: انتشارات جامعه شناسان.
  • جعفری، علی‌اکبر (1392)، «استراتژی موازنه تهدید و امنیت دولت‌های اسلامی منطقه خاورمیانه»، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال دوم، شماره 7، صص 34-11.
  • حافظ نیا، محمدرضا (1379)، مبانی مطالعات سیاسی اجتماعی، جلد 1 قم: انتشارات مدارس علمیه خارج کشور.
  • خامنه‌ای، سید علی (1368)، بیانات در دیدار رئیس‌جمهور موقت افغانستان و رهبران مجاهدان افغانی.
  • دوئرتی، جیمز و رابرت فالتزگراف (1383)، نظریه‌های متعارض در روابط بین‌الملل، تهران: نشر ققنوس.
  • رجبی، هادی (1398)، «راهبردهای اتحاد جهان اسلام با ابتنای بر دیدگاه‌های مقام معظم رهبری»، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، سال نهم، شماره سوم.
  • زرین پور، داوود و امینی، راضیه (1391)، «واکاوی ضرورت شرعی وحدت در اندیشه نبوی از دیدگاه اهل سنت»، فروغ وحدت، سال هفتم، شماره 28.
  • ﺳﺮﭘﺮﺳﺖ، سید ابراهیم ﺳﺎﺩﺍﺕ و ﺻﺎﻟﺤﻲ حاجی‌آبادی، ابراهیم (1396)، «ﺳﺎﺯﻭﻛﺎﺭ ﺗﺤﻘﻖ ﺍﻓﻖِ ﻭﺣﺪﺕ ﻭ ﺍﺧﻮﺕ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺍﻟﮕﻮﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲ- ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ»، فصلنامه علمی پژوهشی سیاست متعالیه، سال پنجم، شماره نوزدهم.
  • صدرا، محمد (1398)، «آسیب‌شناسی مفهوم وحدت اسلامی در قالب دوگانه فرقه‌گرایی و سکولاریسم»، فصلنامه سیاست، دوره 49.
  • صفوی، رحیم (1390)، «وحدت جهان اسلام چشم‌انداز آینده‌های جهان اسلام»، دوره بیستم، شماره هفتاد و نهم.
  • قائدی، محمدی و گلشنی، علیرضا (1394)، «آینده‌پژوهی روند همگرایی و وحدت دنیای اسلام»، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا شماره بیست و سوم.
  • کلاهچیان، محمود و محمدی لرد، عبدالمحمود (1396)، «استراتژی بازیگران و مسئله تروریسم در غرب آسیا»، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال بیستم، شماره ششم.
  • گلن، جروم و گوردن، تئودرجی (1394)، مرجع روش‌شناسی آینده‌پژوهی، ترجمه ابوذر سیفی کلستان، تهران: انتشارات فرهیختگان دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله.
  • مجتهد زاده، پیروز (1379)، ایده‌های ژئوپلیتیک و واقعیت‌های ایرانی، تهران: نشر نی.
  • مشیرزاده، حمیرا (1386)، «تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل»، تهران: انتشارات سمت.
  • مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج 25.
  • میرعلی، محمدعلی (1385)، «وحدت اسلامی از دیدگاه اخوان المسلمین»، مطالعات انقلاب اسلامی، شماره 6-7.
  • واثق، محمود و وحید آقایی (1394)، «ارزیابی اندیشه‌ها و باورهای مذهبی گروه‌های افراطی و تروریستی در جهان اسلام نمونه موردی: داعش و جبهه النصره»، نشریه مطالعات روابط فرهنگی بین‌المللی.
  • وطن‌دوست، رضا (1389)، وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
  • هامفری، مایکل (1388)، «سیاست عمومی فراملی پیرامون مدیریت اسلام و مسلمانان در اتحادیه‌ی اروپا و استرالیا»، رسانه جهانی، شماره 7.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 633
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 369