بررسی شیوههای افزایش ژرفنمایی در کاسهسازی مسجد مشیرالملک شیراز | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 20، شماره 76، دی 1404، صفحه 160-179 اصل مقاله (3.81 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2024.19082.3374 | ||
| نویسندگان | ||
| صدیقه حیدری سورشجانی* 1؛ بهاره تقوی نژاد2؛ میترا شاطری3 | ||
| 1کارشناس ارشد، گروه صنایعدستی، دانشکده صنایعدستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2استادیار گروه صنایعدستی، دانشکده صنایعدستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: مسجد مشیرالملک از بناهای دورة قاجار است که به دستور میرزاابوالحسنخان مشیرالدوله ساختهشده و در ایوان شمالی آن از شیوه کاسهسازی برای پوشش زیر طاق استفادهشده است. کاسهسازی یکی از آرایههای تزیینی طاقی است. ساختار کاسهسازی مسجد مشیرالملک از جذابیت بصری خاصی برخوردار است. ژرفنمایی یکی از عوامل ایجاد جذابیت بصری در اثر به شمار میرود. ژرفنمایی که به توانایی ذهن انسان در درک عمق مربوط است، به کمک روشهای گوناگونی همچون پرسپکتیو میسر میشود، اما به نظر میرسد در کاسهسازی مسجد مشیرالملک شیراز، روشهایی متفاوت از پرسپکتیو سبب افزایش ژرفنمایی شده است. اهداف و سؤالها: با توجه به ضرورتهای مطرحشده در مقدمه، هدف از انجام این پژوهش بررسی شیوههای افزایش ژرفنمایی در کاسهسازی مسجد مشیرالملک شیراز است و در پی پاسخ به این سؤال است که شیوههای افزایش ژرفنمایی در کاسهسازی مسجد مشیرالملک شیراز چگونه ایجادشده است؟ روشها: این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و هدف آن کاربردی است. گردآوری اطلاعات بهصورت کتابخانهای، استفاده از منابع اسنادی و مطالعات میدانی صورت گرفته و تحلیل دادهها از نوع کیفی است. یافتهها و نتایج: نتایج پژوهش نشان میدهد که به کمک خطوط و سطوحی که در نقاط عمق، بهمثابه نقطه گریز، همگرا میشوند، همچنین ریتم ایجادشده بهوسیله سطوح مشابه با اندازههای کاهشی نسبت به دید مخاطب و القای حرکت آرام بهسوی نقاط عمق، تلاش شده است تا ژرفنمایی افزایش یابد. ازآنجاکه کاسهسازی برای مکانهایی با ارتفاع کم مناسب است، افزایش القای عمق بهمنظور ارائه چشماندازی بینهایت، رویکردی بسیار هوشمندانه به شمار میآید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ژرفنمایی؛ پرسپکتیو؛ کاسهسازی؛ مسجد مشیرالملک | ||
| مراجع | ||
|
آئینهچی، ش.، و ولیبیگ، ن. (1399). جایگاه گونه شناسی کاربندیها بر پایه آموزههای استادکاران سنتی از دیدگاه هندسه نظری و عملی. اثر، 41(4)، ۳۹۴-۴۱۴. https://journal.richt.ir/article-2-758-fa.html
آیدینی، م.، شهبازی، ی.، و آخوندی، ف. (1400). واکاوی مفاهیم مشترک تکرارشونده و مشخصات هندسی زمینههای منتظم در کاربندی. اثر، 42(2)، ۱۹۴-۲۱۰. https://icsj.richt.ir/article-2-705-fa.html
اوکانر، چ. م.، کی یر، ت. ج.، و برگی، د. ب. (۱۳۸۵). طراحی پرسپکتیو و کاربردهای آن (الف. رضایی، مترجم). برگ نگار. https://iranologists.org/william-frederick-travers-oconnor (نسخه اصلی منتشرشده در ۲۰۰۵).
اوکویرک، الف. ج.، استینسن، ویگ، بون و کیتون. (1390). مبانی هنر: نظریه و عمل (م. یگانهدوست، مترجم). سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی. (نسخه اصلی منتشرشده در ۱۹۹۸). https://samt.ac.ir/fa/book/2085
بصیرت قهفرخی، م.، خلیلیپور، ا.، و طاووسی، م. (1392). بررسی مقرنسکاری دوره صفویه با تکیه بر بناهای شهر اصفهان. نقشمایه، 5(15)، ۷-۱۴. http://noo.rs/e8lOw
پانوفسکی، ا. (۱۳۹۸). پرسپکتیو بهمنزله صورت سمبلیک (م. سپاهی، مترجم). نشر چشمه. https://dehlinks.ir/fa/book/sellbook/31813
پورنادری، ح. (1381). کاسهسازی. تکوک زرین. https://ketab.ir/Book/4FBCF642-C07B-4CD4-8614-6481A5A350B3
پوهالا، د. (1393). الفبای زبان تصویر: فرم و فضا (ر. مهدیه، مترجم). فرهنگسرای میردشتی. https://mirdashti.ir/product/18186 (نسخه اصلی منتشرشده در ۲۰۱۱).
حاجیقاسمی، ک.. (1382). گنجنامه فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران (دفتر ششم: مساجد). دانشگاه شهید بهشتی. https://press.sbu.ac.ir/book_303.html
حلیمی، م. ح. (1372). اصول و مبانی هنرهای تجسمی: زبان، بیان، تمرین. شرکت افست. https://ghalamtarash.ir/product/basic-design
رئیسزاده، م.، و مفید، ح. (1374). احیای هنرهای ازیادرفته: مبانی معماری سنتی در ایران به روایت استاد حسین لرزاده. مولی. https://www.iranketab.ir/book/47092-ehya-ye-honar-haye-az-yad-rafteh
ریاضیخواه، پ. (1388). چشمانداز (پرسپکتیو). تهران: اول و آخر. https://rayanbook.com/b/n1442
زمرشیدی، ح. (1389). گنبد و عناصر تزیینی طاقی. زمان. https://ajansbook.ir/1389/Zomor
زمرشیدی، ح. (1396). مبانی نظری و اجرایی عناصر تزیینی طاقی معماری اسلامی. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 8(30)،57-71. http://noo.rs/yd3zi
سیدصدر، س. الف. (1392). هندسه معماری شامل پرسپکتیو و سایهها. سیمای دانش. https://ketab.ir/Book/70BA9E97-6445-4499-B0C7-2CE7E0D0FE71
شریف سعدی، ب.، اسدی، ش.، و ارجمند اینالو، م. (1399). بررسی نقوش هندسی مسجد مشیر شیراز [مقاله کنفرانسی]. چهارمین کنفرانس بینالمللی زبان، ادبیات، تاریخ و تمدن. https://civilica.com/doc/1123939
شوقیان، الف. (1386). نئوپرسپکتیو. روزنه. https://ketab.ir/Book/5BAF1B77-242E-49D9-9228-C803CCFD873B
کشمیری، م.، و رهبرنیا، ز. (1398). نگرشی بر ژرفانمایی در نگارگری ایرانی بر پایة آرای ابنهیثم در المناظر. هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی، ۲۴(۴)، ۷۷-۹۰. https://doi.org/10.22059/jfava.2018.265837.666027
مکینژاد، م. (1385). گزیده آثار استاد اصغر شعرباف: گره و کاربندی. فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران. https://www.honar.ac.ir/index.aspx?pageid=213&p=1&showitem=97
موسوی، ف. (1391). روند شکلگیری فرم. علم معمار رویال. https://ketab.ir/book/3a08860f-3b45-49d8-9e2a-3cb93c02053f
هیئت مؤلفان انتشارات آذرخش. (1384). آموزش نقشهکشی پرسپکتیو. آذرخش. https://ketabema.com/book/38c64861
Aidini, M. A., Shahbazi, Y., & Akhoundi, F. (2021). Analysis of repetition pattern and geometric characteristics of regular bases in karbandi. Athar, 42(2), 194-210. https://icsj.richt.ir/article-2-705-en.html [In Persian].
Ainechi, S., & Valibeig, N. (2020). The typology of karbandis based on the geometry of the teachings of traditional master builders from the point of view of theoretical and practical geometry. Athar, 41(4), 394-414. https://journal.richt.ir/article-2-758-en.html [In Persian].
Basīrat Qahfarokhī, M., Khalīlī‑pour, A., & Tāvoosī, M. (2013). An examination of Safavid-period muqarnas with emphasis on the monuments of Isfahan. Naqsh‑Māyeh, 5(15), 7–14. http://noo.rs/e8lOw [In Persian].
Editorial Board of Azarakhsh Publishing. (2005). Teaching Perspective Drafting. Azarakhsh Publishing. https://ketabema.com/book/38c64861 [In Persian].
Haji-Qasemi, K. (2003). Ganjnameh: Encyclopaedia of Islamic Architectural Heritage of Iran (Vol. 6, Mosques). Shahid Beheshti University Press. https://press.sbu.ac.ir/book_303.html [In Persian].
Halimi, M. H. (1993). Basic Design: Language, Meaning, Exercise. Sherkat‑e Offset. https://ghalamtarash.ir/product/basic-design [In Persian].
Hardy, A. (2011). The expression of movement in architecture. The Journal of Architecture, 16(4), 471–497. https://doi.org/10.1080/13602365.2011.598698
Keshmiri, M., & Rahbarnia, Z. (2019). Exploring ways of perspective in Iranian traditional paintings based upon Ibn Al-Haytham’s theories in Al-Manazir. Journal of Fine Arts: Visual Arts, 24(4), 77-90. https://doi.org/10.22059/jfava.2018.265837.666027 [In Persian].
Makinzhād, M. (2006). Selected Works of Master Asghar Sha‘rbāf: Knotwork and Kārbandī. Academy of Arts of the Islamic Republic of Iran. https://www.honar.ac.ir/index.aspx?pageid=213&p=1&showitem=97 [In Persian].
Mousavī, F. (2012). The Process of Form Formation. Royal Architectural Science. https://ketab.ir/book/3a08860f-3b45-49d8-9e2a-3cb93c02053f [In Persian].
O' Connor, C. A., Kier, T. J., & Burghy, D. B. (2005). Perspective Drawing and Applications (E. Rezaei, Trans.) Tehran: Barg-Negar. https://iranologists.org/william-frederick-travers-oconnor (Original work published 2005). [In Persian].
Okrik, O. G., Stinson, Wig, Boon, & Kaiton. (2011). Art Fundamentals: Theory and Practice (M. Yeganehdoost, Trans.). The Organization for Researhing and Composing, University Textbooks in the Islamic Sciences nd the Humanities (SAMT). https://samt.ac.ir/fa/book/2085 (Original work published 1998) [In Persian].
Panofsky, E. (2019). Perspective as Symbolic Form (M. Sepāhī, Trans.). Nashr‑e Cheshmeh. https://dehlinks.ir/fa/book/sellbook/31813 [In Persian].
Pohālā, D. (2014). Design: Form and Space (R. Mahdīyeh, Trans.). Farhangsarā‑ye Mīrdashtī. https://mirdashti.ir/product/18186 (Original work published 2011) [In Persian].
Pournāderī, H. (2002). Bowl‑Making. Takook‑e Zarrīn. https://ketab.ir/Book/4FBCF642-C07B-4CD4-8614-6481A5A350B3 [In Persian].
Raeeszadeh, M., & Mofid, H. (1995). Reviving Forgotten Arts: Foundations of Traditional Architecture in Iran as Narrated by Master Hossein Lorzadeh. Mowla Publishing. https://www.iranketab.ir/book/47092-ehya-ye-honar-haye-az-yad-rafteh [In Persian].
Riazi‑Khah, P. (2009). Perspective. Avval o Akhar. https://rayanbook.com/b/n1442 [In Persian].
Seyyed Sadr, S. A. (2013). Geometry of Architecture: Including Perspective and Shadows. Sima‑ye Danesh Publishing. https://ketab.ir/Book/70BA9E97-6445-4499-B0C7-2CE7E0D0FE71 [In Persian].
Sharif‑Saadi, B., Asadi, Sh., & Arjomand‑Inalu, M. (2020). A study of the geometric motifs of the Moshir Mosque of Shiraz [Conference paper]. The 4th International Conference on Language, Literature, History, and Civilization. https://civilica.com/doc/1123939 [In Persian].
Shoughiyān, A. (2007). Neo‑perspective. Rozaneh. https://ketab.ir/Book/5BAF1B77-242E-49D9-9228-C803CCFD873B [In Persian].
Zamrashidi, H. (2010). Dome and Vaulted Decorative Elements. Zaman Publishing. https://ajansbook.ir/1389/Zomor [In Persian].
Zamrashidi, H. (2017). Theoretical and executive principles of vaulted decorative elements in Islamic architecture. Studies of the Iranian‑Islamic City, 8(30), 57–71. http://noo.rs/yd3zi [In Persian]. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 575 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 178 |
||