بررسی اندیشۀ تمدنی امام موسی صدر با رویکرد انتقادی از تمدن غرب

احمدپور, علی

doi:10.22070/nic.2025.19830.1352

	بررسی اندیشۀ تمدنی امام موسی صدر با رویکرد انتقادی از تمدن غرب
فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی
دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 15، فروردین 1404، صفحه 177-204 اصل مقاله (630.51 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/nic.2025.19830.1352
نویسنده
علی احمدپور^*
دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده
یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های امام موسی صدر تمدن‌سازی آرمانی، صحیح و اصولی بود. هدف از نگارش این مقاله که با روش توصیفی‌تحلیلی انجام شده است، تبیین اندیشۀ تمدنی امام موسی صدر با رویکرد انتقادی او از تمدن مادی‌گرایانۀ غرب است و به این پرسش پاسخ داده شده است که ارکان اندیشۀ تمدنی امام موسی صدر چیست و او چه نقدی بر تمدن غرب داشته است؟ یافته‌ها نشان داد که محورها و ویژگی‌های اصلی در اندیشۀ تمدنی امام موسی صدر عبارت‌اند از: یک. ظرفیت بی‌بدیل و همه‌جانبۀ دین در تمدن‌سازی اعم از بُعد اخلاقی و اجتماعی و فکری؛ دو. توجه به هویت انسان و ابعاد وجودی او و حفظ کرامت انسانی به‌عنوان شاخص پیشرفت تمدنی؛ سه. تلاش برای صلح و گفت‌وگو و همزیستی مسالمت‌آمیز با فرقه‌ها و مذاهب مختلف. در مقابل برخی ویژگی‌های تمدن غرب از منظر امام موسی صدر مانند خودخواهی، مادی‌گرایی، انکار خداوند و نظام فرقه‌گرایانه و آپارتاید، به‌عنوان موانع تمدن‌سازی آرمانی معرفی شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که امام موسی صدر برای تحقق تمدن جهانی و آرمانی بر لزوم توجه به همۀ ابعاد انسانی، احترام به تنوعات دینی و فرهنگی، استفادۀ توأمان از علم و دین، احیای نقش مادری زن و مبارزه با سلطه‌گری ظالمانۀ تمدن غرب تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
اندیشۀ تمدنی؛ امام موسی صدر؛ تمدن اسلامی؛ تمدن غربی؛ تمدن‌سازی

مراجع
احمدپور، علی، و فتحی، امین (۱۴۰۳). جایگاه انسان‌شناختی واقع‌گرایانۀ زن در اسلام و تمدن غرب از دیدگاه امام موسی صدر، اسلام و مطالعات اجتماعی، شمارۀ ۴، ۶۵-۹۴.https://doi.org/10.22081/JISS.2024.66800.2016 باقری، خسرو (۱۳۸۸). دیدگاه‌های جدید در فلسفۀ تعلیم و تربیت، تهران: نشر علم.https://fondby.com/hIy1k برجی‌نژاد، زینب (۱۳۸۹). نقش مادر در تربیت فرزند، طهورا، شمارۀ ۶، ۱۸۳-۲۱۰.https://fondby.com/7n8Ou خامنه‌ای، سیدعلی (۱۴۰۱). دیدار اقشار مختلف بانوان با رهبر انقلاب، ۱۴/۱۰/۱۴۰۱،https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=51647 صادقی‌فسایی، سهیلا (۱۳۸۴). چالش فمینیسم با مادری، مطالعات راهبردی زنان، شمارۀ ۲۸، ۱۹-۴۳. https://fondby.com/P2FFv صدر، موسی (۱۳۹۴). نای و نی، ترجمۀ علی حجتی کرمانی، چاپ سوم، تهران: امام موسی صدر. https://imamsadr.ir/product/3296/ صدر، موسی (۱۳۹۵الف). ادیان در خدمت انسان، چاپ چهارم، تهران: مؤسسۀ فرهنگی‌تحقیقاتی امام موسی صدر. https://imamsadr.ir/product/3736/ صدر، موسی (۱۳۹۸ب). دین در جهان امروز، تهران: مؤسسۀ فرهنگی‌تحقیقاتی امام موسی صدر. https://imamsadr.ir/product/6724/ صدر، موسی (۱۳۹۸الف). گام‌به‌گام با امام، مجموعه گفتارها و مصاحبه‌ها و مقالات سیدموسی صدر (مجموعۀ ۱۲جلدی)، تهران: مؤسسۀ فرهنگی‌تحقیقاتی امام موسی صدرhttps://imamsadr.ir/product/6237 صدر، موسی (۱۳۹۹الف). زن و چالش‌های جامعه، تهران: مؤسسۀ فرهنگی‌تحقیقاتی امام موسی صدر. https://fondby.com/ruAWs صدر، موسی (۱۳۹۵ب). انسانِ آسمان، ترجمۀ احمد ناظم، چاپ چهارم، تهران: مؤسسۀ فرهنگی‌تحقیقاتی امام موسی صدر. https://fondby.com/a6yzL صدر، موسی (۱۳۹۹ب). عبادت یا عبودیت، ترجمۀ احمد ناظم و همکاران، چاپ دوم، تهران: مؤسسۀ فرهنگی‌تحقیقاتی امام موسی صدر. https://imamsadr.ir/product/8825/ صدر، موسی (۲۰۰۰م). مسیرة ‌الامام‌ السید موسی ‌الصدر. اعداد و توثیق یعقوب ضاهر. بیروت: دار بلال. https://imamsadr.ir/product/6237/ عبدلی، معصومه (۱۳۹۹). فلسفۀ تربیتی امام موسی صدر. تهران: انتشارات علمی فرهنگی. https://imamsadr.ir/product/15560/ فانوس، وجیه (۱۳۸۵). اندیشۀ ربوده‌شده: آزادی از دیدگاه امام موسی صدر. به کوشش مهدی فرخیان. تهران: مؤسسۀ فرهنگی‌تحقیقاتی امام موسی صدر.https://imamsadr.ir/product/4382 فتحی، امین، و احمدپور، علی (۱۴۰۳). انسان‌گرایی نوین مانع نقش‌آفرینی دین در اندیشۀ امام موسی صدر. فلسفۀ دین، شمارۀ ۱، ۲۹-۴۱.https://doi.org/10.22059/JPHT.2023.354654.1005949 لک‌زایی، شریف (۱۳۹۸). علل ضعف تمدنی و عقب‌ماندگی جوامع اسلامی در اندیشۀ امام موسی صدر. دوفصلنامۀ علمی مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، شمارۀ ۱، ۳۱۱-۳۲۸.https://doi.org/10.22070/nic.2024.18525.1274 لک‌زایی، شریف (۱۴۰۲). چیستی تمدن غرب در آرای امام موسی صدر. دوفصلنامۀ علمی مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، شمارۀ ۲، ۱-۲۴. https://doi.org/10.22070/nic.2024.18525.1274 مطهری، مرتضی (۱۳۷۶). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. تهران: صدرا. https://fondby.com/EhfKI نصری، عبدالله (۱۳۹۵). نشست «فقیه صلح، بررسی آثار، آراء و اندیشه‌های امام موسی صدر»، ۲۸ دی‌ماه. https://B2n.ir/et2499 References Abdoli, M. (2019). Imam Musa Sadr's Educational Philosophy, Tehran: Scientific and Cultural Publications. https://imamsadr.ir/product/15560/ [In Persian]. Ahmadpour, A., & Fathi, A. (2024). The Realistic Anthropological Position of Women in Islam and Western Civilization from The Perspective of Imam Musa Sadr, Islam and social studies, number 4, pp. 65-94. https://doi.org/10.22081/JISS.2024.66800.2016 [In Persian]. Bagheri, Kh. (2009). New Perspectives on the Philosophy of Education, Tehran, Nash-e-Alam, 2nd edition. https://fondby.com/hIy1k [In Persian]. Borjinejad, Z. (2009). The Role of Mother in Raising a Child, Tahura, No. 6, pp. 183-210. URL: https://fondby.com/7n8Ou [In Persian]. Fanous, W. (2006). Freedom from the Perspective of Imam Musa Sadr: The Kidnapped Thought, by Mehdi Farrokhian. Tehran: Imam Musa Sadr Cultural Research Institute. https://imamsadr.ir/product/4382/ [In Persian]. Fathi, A., & Ahmadpour, A. (2014). Modern Humanism Prevents the Role of Religion in the Thought of Imam Musa Sadr, Philosophy of Religion, No. 1, 29-41. https://doi.org/10.22059/JPHT.2023.354654.1005949 [In Persian]. Khamenei, S.A. (2022). The Meeting of Different Classes of Women with the Leader of the Revolution, 4/1/2023, https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=51647 [In Persian]. Lakzai, Sh. (2019). Causes of Civilizational Weakness and Backwardness of Islamic Societies in the Thought of Imam Musa Sadr, Bi-Quarterly Scientific Journal of Fundamental Studies of Modern Islamic Civilization, No. 1, 328-311. https://doi.org/10.22070/nic.2024.18525.1274 [In Persian]. Lakzai, Sh. (2023). What is Western Civilization in the Thoughts of Imam Musa al-Sadr, Bi-Quarterly Scientific Journal of Fundamental Studies of Modern Islamic Civilization, No. 2, 1- https://doi.org/10.22070/nic.2024.18525.1274 [In Persian]. Motahari, M. (1997). The Collection of Works of Master Shahid Motahari, Tehran, Sadra. https://fondby.com/EhfKI [In Persian]. Nasri, A. (2016). Meeting on "The Peace Jurist, Review of the Works, Opinions and Thoughts of Imam Musa Sadr", 18 January, https://ruoz.ir/pevpf [In Persian]. Sadeghi-Fasaei, S. (2004). The Challenge of Feminism with Motherhood, Journal of Strategic Studies of Women, No. 28, pp. 19-43. URL: https://fondby.com/P2FFv [In Persian]. Sadr, M (2015a). Religions in Human Service, Tehran, Imam Musa Sadr Cultural Research Institute, 4th edition. https://imamsadr.ir/product/3736/ [In Persian]. Sadr, M. (2000). Masirah al-Imam al-Sayed Moussa al-Sadr, numbers and authentication: Yacoub Zaher, Beirut, Dar Bilal. https://imamsadr.ir/product/6237/ [In Persian]. Sadr, M. (2014). Nye and Ney, translated by Ali Hojjati Kermani, third edition, Tehran, Imam Musa Sadr Cultural Research Institute. https://imamsadr.ir/product/3296/ [In Persian]. Sadr, M. (2015b). The Man of the Sky, translated by Ahmad Nazim, Tehran, Imam Musa Sadr Cultural Research Institute, 4th edition. https://fondby.com/a6yzL [In Persian]. Sadr, M. (2018a). Women and society's challenges, Tehran, Imam Musa Sadr Cultural Research Institute. URL: https://fondby.com/ruAWs [In Persian]. Sadr, M. (2018b). Worship or Slavery, translated by Ahmad Nazem and colleagues, Tehran: Imam Musa Sadr Cultural Research Institute, 2nd edition. https://imamsadr.ir/product/8825/ [In Persian]. Sadr, M. (2019a). Step by step with Imam: A Collection of Speeches, Interviews, and Articles by Seyyed Musa Sadr (12-volume collection), Tehran: Imam Musa Sadr Cultural Research Institute. https://imamsadr.ir/product/6237/ [In Persian]. Sadr, M. (2019b). Religion in Today's World, Tehran, Imam Musa Sadr Cultural Research Institute, second edition. https://imamsadr.ir/product/6724/ [In Persian].
آمار تعداد مشاهده مقاله: 892 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 353

سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

بررسی اندیشۀ تمدنی امام موسی صدر با رویکرد انتقادی از تمدن غرب