تحلیل ویژگیهای فنی و هنری دَر و پنجرههای چوبی در نگارههای تیموری و صفوی | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 21، شماره 77، بهار 1405، صفحه 72-95 اصل مقاله (3.66 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2024.18627.3319 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا شیخی1؛ امیرحسین عباسی شوکت آباد* 2 | ||
| 1دانشیار، گروه صنایعدستی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری، رشته تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: نگارگری به دلیل همجواری با هنرهای مختلفی همچون نقاشی، شعر و خوشنویسی سیر تکاملی خود را در ادوار مختلف اسلامی طی کرده و بیشترین بهرهگیری از تزیینات و عناصر وابسته به معماری را میتوان در سدههای 9 تا 11 هجری و بهویژه در مکتب هرات و تبریز دوم مشاهده کرد که در این بین دَر و پنجرهها در نگارگری به دلیل بازنمایی خصوصیات هنری و فنی جهان واقعیت، گستره قابلتأملی را روایت کرده است. اهداف و سؤالها: هدف پژوهش حاضر گونهشناسی دَر و پنجره در نگارههای دوران تیموری و صفوی از منظر هنری و فنی است. ازاینرو، در پی پاسخ به این سؤال است که دَر و پنجرهها در نگارههای این دوران از منظر هنری و فنی به چند دسته طبقهبندیشده و نقاط افتراق و اشتراک آنها چیست؟ روشها: این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و از نوع کیفی است که به شیوۀ توصیفی و تحلیلی – تطبیقی انجامشده و گردآوری اطلاعات نیز بهصورت کتابخانهای است. یافتهها و نتایج: نتایج پژوهش حاضر نشان میدهد که دَر و پنجرهها در دورۀ تیموری و صفوی در جایگاه، عملکرد، شکل، تزیین، میزان فراوانی، حالت ترسیم و موقعیت جایگذاری قابلطبقهبندی هستند. دَرها به دو نوع ورودی اصلی و داخلی، عملکرد تزیین بنا و منظر، شکلهای مستطیلی، محرابی، هلالی، با تزئین و دارای کتیبه و فاقد کتیبه است. پنجره و بالکن نیز در چهار نوع پنجره، شباک، روشندان و دارآفرین هستند. حالت ترسیم باز، نیمهباز و بسته، فراوانی پنجره و بالکن بیشتر بوده و همچنین موقعیت جایگذاری با حالات گوناگون قابلمشاهده است. تزیینات در سه دستۀ گره هندسی، اسلیمی و ختایی با فن مشبک، منبت، کندهکاری، خاتم و غالب نقوش هندسی بر مبنای شش و هشتضلعی است. مصالح بهکاررفته چوبی در سه نوع مینا، منبت، خاتم و نیز تلفیق چوب و فلزاند. عنصر تزیینی تاج فقط بر روی دَرهای ورودی دورۀ صفوی بهکاررفته و شکل محرابی در دورۀ تیموری نسبت به دورۀ صفوی فراوانی بیشتری دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نگارگری صفوی؛ نگارگری تیموری؛ دَر و پنجره چوبی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 883 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 220 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 472 |
| تعداد مقالات | 4,689 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,777,792 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,743,006 |