هنرهای کاربردی ایران در دوران غزنویان بر مبنای کتاب تاریخ بیهقی | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 21، شماره 77، بهار 1405، صفحه 216-237 اصل مقاله (2.08 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2024.19399.3406 | ||
| نویسنده | ||
| محمود اشعاری* | ||
| استادیار گروه صنایعدستی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: بیهقی با بهرهگیری از دقت در توصیف مشاهدات و توجه به بستر وقایع تاریخی، تصویری دقیق و چندلایه از عصر غزنوی ارائه میکند که در خلال آن، جزئیات ارزشمندی از تولیدات هنرهای کاربردی قابل استخراج است. این ویژگی، اثر بیهقی را به منبعی دستاول و معتبر برای مطالعات تاریخ فرهنگ و هنر ایران اسلامی تبدیل کرده است. با توجه به زوالپذیری آثار مادی و کاستیهای موجود در تحلیلهای باستانشناختی، تاریخ بیهقی بهمثابۀ روایتی مستند از دورۀ غزنوی، نقشی کلیدی در بازسازی فرهنگ مادی و شناخت هنرهای کاربردی آن ایفا میکند. اهداف و سؤالها: هدف پژوهش حاضر، دستهبندی و ارائه مدل تحلیلی برای روشنسازی تاریخ هنرهای کاربردی ایران در دورۀ غزنوی بر اساس تاریخ بیهقی است. سؤالات پژوهش عبارتاند از: ۱. هنرهای کاربردی دورۀ غزنوی در چه دستهبندیهایی قابل ارائه هستند؟ ۲. چه مدلی میتواند وضعیت کمی و کیفی این تولیدات را مشخص کند؟ روشها: این پژوهش از نوع بنیادی - نظری و مبتنی بر رویکرد کیفی است. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و اسنادی گردآوریشده و تحلیل متنی تاریخ بیهقی بهعنوان منبع محوری پژوهش انجامگرفته است. تحلیل دادهها با بهرهگیری از روش تحلیل محتوای کیفی صورت پذیرفته است. یافتهها و نتایج: مشاهدات گسترده بیهقی با اشاره به فهرست هدایا، مراکز تولید، تزئینات معماری و غنائم جنگی، درک مهمی از فرهنگ مادی دورۀ غزنوی فراهم میآورد. هنرهای کاربردی این دوره شامل پوشاک و منسوجات نقشدار، ظروف شیشهای، فلزی و سفالی، زیورآلات، یراقآلات تزئینی، سلاحهای تشریفاتی و اثاثیه گرانبها است. تحلیل کمی و کیفی این آثار از طریق بررسی واژگان، طبقهبندی معنایی و واکاوی روابط متنی انجام شد. کاربرد صفتها و ترکیبات توصیفی در متن، امکان ارزیابی کیفیت، مواد سازنده و ویژگیهای بصری آثار را فراهم میآورد و تلفیق ارزیابی کیفی با طبقهبندی نظاممند، به بازسازی ابعاد مادی، نمادین و اجتماعی هنرهای کاربردی دورۀ غزنوی انجامیده و زمینهای برای توسعۀ پژوهشهای میانرشتهای در حوزۀ تاریخ هنر ایران فراهم کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| غزنویان؛ هنرهای کاربردی؛ تاریخ بیهقی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,151 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 263 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 472 |
| تعداد مقالات | 4,689 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,777,792 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,743,009 |