سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

بلالی اسکویی, آزیتا, جبارپور مهرآباد, فاطمه, رحیم پور, عرفان. (1403). تدوین مؤلفه‌های شهر اسلامی مبتنی بر اسناد بالادستی؛ رویکردی تمدنی. , 7(2), 1-34. doi: 10.22070/nic.2024.18644.1293
آزیتا بلالی اسکویی; فاطمه جبارپور مهرآباد; عرفان رحیم پور. "تدوین مؤلفه‌های شهر اسلامی مبتنی بر اسناد بالادستی؛ رویکردی تمدنی". , 7, 2, 1403, 1-34. doi: 10.22070/nic.2024.18644.1293
بلالی اسکویی, آزیتا, جبارپور مهرآباد, فاطمه, رحیم پور, عرفان. (1403). 'تدوین مؤلفه‌های شهر اسلامی مبتنی بر اسناد بالادستی؛ رویکردی تمدنی', , 7(2), pp. 1-34. doi: 10.22070/nic.2024.18644.1293
بلالی اسکویی, آزیتا, جبارپور مهرآباد, فاطمه, رحیم پور, عرفان. تدوین مؤلفه‌های شهر اسلامی مبتنی بر اسناد بالادستی؛ رویکردی تمدنی. , 1403; 7(2): 1-34. doi: 10.22070/nic.2024.18644.1293

تدوین مؤلفه‌های شهر اسلامی مبتنی بر اسناد بالادستی؛ رویکردی تمدنی

فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی
دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 14، مهر 1403، صفحه 1-34    اصل مقاله (1.33 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/nic.2024.18644.1293
نویسندگان
آزیتا بلالی اسکویی* 1؛ فاطمه جبارپور مهرآباد2؛ عرفان رحیم پور3
1استاد دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
2دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
3دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
چکیده
جهانبینی جهان‌شمول اسلامی، انسان و زندگی او را در هیچ عرصه‌ای فراموش نکرده و بر اساس اصول توحیدی، نیازهای واقعی او را در تمامی ابعاد مادی و معنوی در نظر گرفته است؛ از طرفی دیگر، شناخت مؤلفه‌های شهر‌ اسلامی در اسناد بالادستی (گام دوم انقلاب، الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت، برنامه جامع سبک زندگی اسلامی- ایرانی) می‌تواند در تبیین جایگاه شهر‌ اسلامی مؤثر باشد. روش پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی و رویکرد استدلال منطقی و همچنین جمع‌آوری اطلاعات با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی است. در این پژوهش، پژوهشگران به دنبال تدوین مؤلفه‌های شهر ‌اسلامی از منظر اسناد بالادستی بودند. لذا با بررسی نظرات اندیشمندان و پژوهشگران، ابعاد و مؤلفه‌های شهر ‌اسلامی بر اساس اصل توحید شناسایی و معرفی گردید. پس از مطالعه اسناد 3گانه، مؤلفه‌های مرتبط با شهر‌ اسلامی شناسایی و تبیین گردید و در انتها نیز ازآنجایی‌که اسناد بالادستی به‌عنوان سند راهبردی شکل‌دهنده‌ی اصول همه‌جانبه برای کشور می‌باشند، مؤلفه‌های شهر ‌اسلامی در اسناد بالادستی با نظام‌‌های سه‌گانه شهر اسلامی انطباق گردید. یافته‌های این پژوهش ‌نشان می‌دهد که با برقراری ارتباط بین مؤلفه‌ها به سه اصل ترویج توحیدباوری در اخلاق و معنویت، ترویج توحیدباوری در مظاهر و نمودهای کارکردی و درنهایت ترویج توحیدباوری در مظاهر و نمودهای کالبدی دست‌یافته شد که منجر به ارائه‌ی یک مدل مفهومی و اجرایی شهر اسلامی با توجه به اصل توحیدی و معرفی شاخص کلان پیاده‌سازی آن شده است.
 
 
 
کلیدواژه‌ها
شهر اسلامی؛ گام دوم انقلاب؛ الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت؛ برنامه جامع سبک زندگی اسلامی- ایرانی
مراجع
  • قرآن کریم.
  • آیشم، م. (1400). شاخص‌های شهر اسلامی از منظر آرمان‌های نظام جمهوری اسلامی ایران بر اساس مبانی، فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، دوره 6، ش 1، صص 211-232.
http://ciauj-tabriziau.ir/article-1-284-fa.html  

  • اسلامی، ع.، و مورینی، م. (1375). پرسش پژوهشگران غربی از هویت شهر اسلامی، نشریه آبادی، دوره 6، ش 22، صص 27-20. https://noandishaan.com/30562
  • بابایی، ح. (1390). تمدن و تجدد، قم، پژوهشگاه علوم فرهنگ اسلامی.
  • الگوی پایه ایرانی، اسلامی پیشرفت. (1397).
  • بلالی اسکویی، آ. (1398). شهر اسلامی، از نظریه تا بیانیه، قزوین، انتشارات جهاد دانشگاهی.
  • بلالی اسکویی، آ.، کی‌نژاد، م.، و زکی پور، ن. (1399). تبیین مؤلفه‌ها و شاخص‌های شهر امن با رویکرد اسلامی، فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی، دوره 8، ش 26، صص 125-152. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1272-fa.html
  • بمات، ن. (1369). شهر اسلامی، ترجمه محمدحسین حلیمی و منیژه اسلامبولچی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  • بیات، ب. (1393). رویکرد اسلامی به شهر؛ ویژگی‌های شهر اسلامی، فصلنامه علمی- پژوهشی نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، دوره 4، ش 1، صص 137-167.
     https://doi.org/10.22059/jstmt.2014.57079

  • بیانیه‌ی گام دوم انقلاب اسلامی ایران. (1397). موجود در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای.
  • جان احمدی، ف. (1388). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، تهران، انتشارات نشر معارف.
  • جوادی آملی، ع. (1386). انتظار بشر از دین، قم، انتشارات اسرا.
  • خامنه‌ای، س. (1392). بیانات، برگرفته از سایت (khamenei.ir).
  • خیام باشی، ا. (1400). برنامه‌ریزی و طراحی الگوی قرآنی شهر طیب منطبق با گام دوم انقلاب، در تحقق کالبدی تمدن سازی نوین اسلامی، قرآن، فرهنگ و تمدن، دوره 2، ش 4، صص 120-148.
     https://doi.org/10.22034/jksl.2021.306208.1037

  • خدایی، ز.، و تقوایی، ع. (1390). شخصیت شناسی شهر اسلامی؛ با تأکید بر ابعاد کالبدی شهر اسلامی، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، دوره 2، ش 5، صص 103-113.
     https://sid.ir/paper/177413/fa

  • دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1401). برنامه جامع سبک زندگی اسلامی- ایرانی.
  • ذاکری، م.، و شیروانی شیری، ع. (1400). تحلیل محتوای بیانیه‌ی گام دوم انقلاب بر مبنای مؤلفه‌های هویت آفرینی اسلامی- ایرانی، فصلنامه‌ی مطالعات ملی، دوره 23، ش 89، صص 33-51. https://www.rjnsq.ir/article_146708.html
  • زرین‌کوب، ع. (1384). کارنامه اسلام، چاپ نهم، تهران، مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
  • سجادزاده، ح.، و موسوی، س. (1393). ابعاد چیستی شناسی و هستی‌شناسی شهر اسلامی از منظر متون اسلامی، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، ش 16، صص 5-17.
     https://sid.ir/paper/177432/fa

  • شورای عالی معماری شهرسازی. (1391). سند شاخص‌های لازم الرعایه جهت نیل به شهرسازی و معماری اسلامی- ایرانی.
  • صداقتی، ع. (1401). بازتاب سبک‌نوین زندگی شهری ‌برترجیحات افراد و مؤلفه‌های توسعه مسکن اسلامی، فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، دوره 7، ش 1، صص 1-20.
     http://ciauj-tabriziau.ir/article-1-335-fa.html

  • عباس‌زاده، ر. (1401). مؤلفه‌های هنجاری رسانه تمدن ساز بر اساس بیانیه گام دوم انقلاب، فصلنامه علمی- پژوهشی اسلام و مطالعات اجتماعی، سال 9، ش 36، صص 92-122.
     http://dx.doi.org/10.52547/ciauj.7.1.1

  • کلانتری، ع.، و بخشی‌زاده، ح. (1399). معیارهای عدالت اجتماعی در شهر اسلامی، فصلنامه علمی- پژوهشی نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، دوره 10، ش 1، صص 30.
     https://www.doi.org/10.22059/jstmt.2020.295303.1325

  • قیصری، ن. (1398). شهر؛ مکان مطلوب تمدن سازی در الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، دوفصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، دوره 7، ش 13، صص 36-62. https://www.ipoba.ir/article_106361.html
  • مردانی، ز. (1394). طبقه‌بندی آراء متفکران مطالعات شهر اسلامی، باغ نظر، دوره 12، ش 35، صص 65-74. https://www.bagh-sj.com/article_11718.html
  • منتظری، م.، بهمنی، ا.، و فتحی زاده، ع. (1397). الگوی حکمرانی خوب از دیدگاه نهج‌البلاغه: گامی در جهت تبیین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، دوفصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، دوره 6، ش 11، صص 133-154.
     https://www.ipoba.ir/article_93029.html

  • نقی زاده، م. (1394). الگو، مبانی، ارکان، صفات و اصول شهر اسلامی، فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، دوره 1، ش 1، صص 63-80.
     http://ciauj-tabriziau.ir/article-1-69-fa.html

  • نقی‌زاده، م. (1377). صفات شهر اسلامی در متون اسلامی. نشریه هنرهای زیبا، دوره 4 و 5، ش 1413، صص 47-61. https://jhz.ut.ac.ir/article_17130.html
  • نقی‌زاده، م. (1388). طرح کلی برنامه جامع احیاء شهر اسلامی، تهران، کتاب ماه هنر.
  • نقی‌زاده، م. (1389). تأملی در چیستی شهر اسلامی، مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، دوره 1، ش 1، صص 1-14. https://sid.ir/paper/177342/fa
  • نوروزی فیروز، ر. (1391). نقش انقلاب اسلامی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در ایجاد تمدن اسلامی- ایرانی، علوم سیاسی، سال 15، ش 60.
     https://ecc.isc.ac/showJournal/670/55476/729332

  • وارثی، ح. (1390). ویژگی‌های شهر اسلامی، مجموعه مقالات نخستین همایش آرمان‌شهر اسلامی، اصفهان.
 

  • Holy Quran.
  • Ayashm, M. (1400). “Indicators of the Islamic city from the perspective of the Islamic Republic of Iran’s ideals based on basics and national documents”, The culture of Islamic Architecture and Urbanism, Volume 6, No 1, 211-232 . http://ciauj-tabriziau.ir/article-1-284-fa.html [In Persion].
  • Eslami, A., & Moorini, M. (1375). “ The question of western researchers about the identity of the Islamic city”, Abadi Magazine, Volume 6, No 22, 20-27. https://noandishaan.com/30562 [In Persion].
  • Babayi, H. (1390). Civilization and modernity in contemporary Arab thought, Qom, Research Institute of Islamic Culture Sciences. [In Persion].
  • Document of the Iranian, Islamic model of progress (1397). [In Persion].
  • Balali Oskuee, A. (1398). Islamic city, from theory to statement, Jahad Daneshgahi publisher. [In Persion].
  • Balali Oskuee, A., Keynejad, M., & Zakipour, N. (1399). Journal of reaserch in Islamic Architecture, Volume 8, No 26, 125-152.
http://jria.iust.ac.ir/article-1-1272-fa.html  [In Persion].

  • Bammate, N. (1369). Cites Islam, Islamic culture publisher. [In Persion].
  • Bayat, B. (1393). Islamic approach to the city: Islamic City Characteristics, Journal of Social Theories of Muslim Thinkers, Volume 4, No 1, 137-167.
https://doi.org/10.22059/jstmt.2014.57079   [In Persion].

  • Declaration of the second step of the Iranian Islamic Revolution (1397).
    [In Persion].
  • Jan Ahmadi, F. (1388). The history of Islamic culture and civilization, Tehran, Nashr Moaref publisher. [In Persion].
  • Javadi-Amoli, A. (1386). Human expectation from religion, Asra publisher. [In Persion].
  • Khamenei, S. (1392). khamenei.ir. [In Persion].
  • khodayi, Z., & Taghvayi, A. (1390). Personality of the Islamic city; Emphasizing the physical dimensions of the Islamic city, Iranian- Islamic City, Volume 2, No 5, 103-113. https://sid.ir/paper/177413/fa [In Persion].
  • Khayyam Bashi, E. (1400). Planning and designing the Quranic model of "Shahr Tayeb" in accordance with the second step of the revolution, in the physical realization of modern Islamic civilization, Quran, culture and civilization, Volume 2, No 4, 120-148.
https://doi.org/10.22034/jksl.2021.306208.1037  [In Persion].

  • Comprehensive Islamic-Iranian lifestyle program (1401). [In Persion].
  • Zakeri, M., & Shiravani Shiri, A. (1400). Analysis of the Revolution Second Step Statement Based on Islamic- Iranian Identity Making Components, National studies Journal, Volume 23, No 89, 33- 51.
https://www.rjnsq.ir/article_146708.html [In Persion].

  • Zarrinkoob, A. (1384). The record of Islam, Tehran, Amirkabir publisher.
  • Sajadzadeh, H., & Mousavi, E. (1393). Aspects of the essence and ontology of the Islamic city from the perspective of Islamic texts, Iranian- Islamic City, No 16, 5-17. https://sid.ir/paper/177432/fa [In Persion].
  • Document of essential indicators to achieve urban planning and Islamic-Iranian architecture (1391). [In Persion].
  • Sedaghati, A. (1401). Reflection of Modern Urban Lifestyle on the Components of Islamic Housing Development, The culture of Islamic Architecture and Urbanism, Volume 7, No 1, 1-20.
http://ciauj-tabriziau.ir/article-1-335-fa.html  [In Persion].

  • Abbaszadeh, R. (1401). The Normative Components of the Civilization-building Media Based on the Statement of the Second Phase of the Islamic Revolution of Iran, Journal of Islam and social studies, Volume 9, No 36, 92-122. http://dx.doi.org/10.52547/ciauj.7.1.1 [In Persion].
  • Kalantari, A., & Bakhshizadeh, H. (1399). Social Justice Criteria in Islamic city, Journal of Social Theories of Muslim Thinkers, Volume 10, No 1, 9-30. https://www.doi.org/10.22059/jstmt.2020.295303.1325 [In Persion].
  • Gheisari, N. (1398). City; A favorable place for civilization in the project of Iranian Islamic progress, Islamic Iranian pattern of Development, Volume 7, No 13, 36-62. https://www.ipoba.ir/article_106361.html [In Persion].
  • Mardani, Z. (1394). The Classification of Thinkers’ Views in the Field of Studies of Islamic City, Bagh-e Nazar, Volume 12, No 35, 65-74.
https://www.bagh-sj.com/article_11718.html  [In Persion].

  • Montazeri, M., Bahmani, A., & Fathizadeh, A. (1397). Model of Good governance from point of view of Nahj Al Balagha: step towards explaining Islamic-Iranian model of development, Islamic Iranian pattern of Development, Volume 6, No 11, 133-154.
https://www.ipoba.ir/article_93029.html  [In Persion].

  • Naghizadeh, M. (1394). Pattern, Basics, Pillars, Attributes and Principles of Islamic City. The culture of Islamic Architecture and Urbanism, Volume 1, No 1, 63-80. http://ciauj-tabriziau.ir/article-1-69-fa.html [In Persion].
  • Naghizadeh, M. (1377). Attributes of "Islamic City" in "Islamic Texts", Honar-Ha-Ye-Ziba, Volume 4-5, No 1413, 47-61.
https://jhz.ut.ac.ir/article_17130.html [In Persion].

  • Naghizadeh, M. (1388). The outline of the comprehensive plan for revitalizing the Islamic city, Tehran, Art moon book. [In Persion].
  • Naghizadeh, M. (1389). A reflection on what the Islamic city is, Iranian- Islamic City, Volume 1, No 1, 1-14. https://sid.ir/paper/177342/fa [In Persion].
  • Norouzi, R. (1391). The role of the Islamic Revolution and the Iranian Islamic model of progress in the creation of Islamic-Iranian civilization, Political science, Volume 15, No 60.
https://ecc.isc.ac/showJournal/670/55476/729332 [In Persion].

  • Varesi, H. (1390). Islamic City Features, Collection of Articles of the First Conference of Islamic Arman Shahr, Isfahan. [In Persion].
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 891
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 577