دولت در اندیشۀ سیاسی امام موسی صدر

لک زایی, شریف

doi:10.22070/nic.2024.18805.1300

	دولت در اندیشۀ سیاسی امام موسی صدر
فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی
مقاله 4، دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 13، فروردین 1403، صفحه 107-128 اصل مقاله (432 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/nic.2024.18805.1300
نویسنده
شریف لک زایی^*
دانشیار گروه فلسفه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و اندیشه سیاسی، قم، ایران
چکیده
پرسش اصلی مقاله این است که از نگاه امام موسی صدر، دولت چه ویژگی‌هایی دارد که می‌تواند نقش پیش‌برنده جامعه را ایفا کند. مدعا این است که صدر دراین‌باره نگاه جامعی دارد و همزمان که وضعیت موجود دولت را نقد می‌کند، راه‌حل‌هایی ارائه می‌دهد که در اثر آن دولت سامان بهتری می‌یابد و برای پیشرفت در جامعه نقش مهم‌تر و ایجابی‌تری ایفا می‌کند. در توضیح مدعا می‌توان به ایدۀ اصلی و کلیدی صدر در لبنان اشاره کرد. ایشان در میانۀ یک نظام سیاسی فرقه‌گرا و یک دولت سکولار به‌‌دنبال ایجاد راه سومی است که بتواند با توجه به مشترکات دینی موجود در جامعۀ لبنان از حضور مؤثرتر دین در این جامعه دفاع کند. درواقع صدر بر آن است که ارزش‌های دینی را در دولت جاری کند که در اثر آن انسان متعالی خلق و هستی یابد و حیات اجتماعی او سرشار از ارزش‌های متعالی شود. صدر دین اصیل را برای حضور در صحنۀ اجتماع و عرصۀ زیست جمعی و زندگی انسان می‌داند؛ ازاین‌رو از حضور اجتماعی دین دفاع می‌کند. دو مانع عمده در پیش روی صدر، نظام سیاسی و اجتماعی فرقه‌گرایانه و مشی سکولار دولت و جامعۀ لبنان و غیبت دین و ارزش‌های دینی از صحنۀ اجتماعی است. صدر در دورۀ حضور بیست‌سالۀ خود در لبنان هر دو مسیر را نادرست می‌داند و بر راه سومی تأکید می‌کند؛ یعنی بهره‌گیری از مشترکات ادیان در ساخت جامعه و حل مشکلات انسان؛ بنابراین نگاه صدر به دولت نیز خارج از این وضعیت نیست. طرحی که وی پیش پای انسان قرار می‌دهد، افزون بر ابتنای آن بر حضور اجتماعی دین، دولتی است که از مشکلات فرقه‌گرایانه و مصائب سکولاریسم فارغ باشد. وی نام چنین دولتی را «دولت آسمانی» می‌نامد که می‌تواند فراتر از نگاه و مشی نظام فرقه‌گرایانه و مشی و مرام سکولار به ادارۀ یک جامعه بیندیشد و برای انسان چاره‌اندیشی کند. در این مقاله به مباحث سلبی و ایجابی و ماهیت دولت و مناسبات سیاست با دین و دوگانۀ فرقه‌گرایی و سکولاریسم در بحث دولت اشاره و مباحث امام صدر تحلیل شده است.
کلیدواژه‌ها
دولت؛ دین؛ سیاست؛ لبنان؛ فرقه‌گرایی؛ سکولاریسم؛ ساختار سیاسی؛ امام موسی صدر

مراجع
احمدی، حمید (1386)، «دولت مدرن و اقوام ایرانی: شالوده‌شکنی پارادایم‌های رایج»، در دولت مدرن در ایران معاصر، به کوشش رسول افضلی، قم، دانشگاه مفید. سرپرست سادات، سید ابراهیم (1401)، «مقایسه دولت اسلامی با دولت‌های سکولار و لیبرال غربی: چشم‌انداز تمدنی»، فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دوره 5، شماره 1 (پیاپی 9)، فروردین، صص 97-127. صدر، سید موسی (1396)، گام‌به‌گام با امام: مجموعۀ گفتارها، مصاحبه‌ها و مقالات سید موسی صدر، به اهتمام یعقوب ضاهر، مجلدات 2، 3 و 12، تهران، مؤسسه فرهنگی و تحقیقاتی امام موسی صدر. صدر، سید موسی (1399)، آنچه خود گفت (روایت امام موسی صدر از زندگی و اندیشه‌های خود)، ترجمۀ مهدی فرخیان، تهران، مؤسسۀ فرهنگی و تحقیقاتی امام موسی صدر. قانون اساسی لبنان. لک‌زایی، شریف (1397الف)، درآمدی بر اندیشۀ سیاسی امام موسی صدر، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. لک‌زایی، شریف (1397ب)، امام خمینی و مسئلۀ آزادی، تهران، مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی. لک‌زایی، شریف (1402)، «چیستی تمدن غرب در آرای امام موسی صدر»، فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دوره 6، شماره 2 (پیاپی 12)، صص 1-24. Ahmadi, Hamid (2016), "Modern state and Iranian peoples: breaking the foundations of common paradigms". In Modern state in Contemporary Iran, by Rasul Afzali, Qom: Mofid University. [in Persian]. Sadat Sarparast, Seyyed Ibrahim (1401), "Comparison of the Islamic state with secular and liberal western states: Civilization perspective", Quarterly Journal of Fundamental Studies of Modern Islamic Civilization, Volume 5, Number 1 (9 consecutive), Farvardin, pp. 127-97. [in Persian]. Sadr, Seyyed Musa (2016), Step by step with the Imam: a collection of speeches, interviews and articles of Seyyed Musa Sadr. By the efforts of Yaqub Daher. Volumes 2, 3 and 12. Tehran: Imam Musa Sadr Cultural and Research Institute. [in Persian]. Sadr, Seyyed Musa (2019), What he said (Imam Musa Sadr's narration of his life and thoughts). Translated by Mehdi Farrakhian. Tehran: Imam Musa Sadr Cultural and Research Institute. [in Persian]. Constitution of Lebanon. [in Persian]. Lakzaei, Sharif (2017), An introduction to the political thought of Imam Musa Sadr. Qom: Islamic Science and Culture Research Institute. [in Persian]. Lakzaei, Sharif (2017), Imam Khomeini and the issue of freedom. Tehran: Imam Khomeini Editing and Publishing Institute. [in Persian]. Lakzai, Sharif (1402), "What is Western Civilization in the Opinions of Imam Musa Sadr", Quarterly Journal of Fundamental Studies of Modern Islamic Civilization, Volume 6, Number 2 (12 consecutive), Mehr, pp. 1-24. [in Persian].
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,000 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 505

سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

دولت در اندیشۀ سیاسی امام موسی صدر