ضمیر پنهان در طلسمها و تأثیر آن در هنر گرافیک معاصر ایران مبتنی بر نظریة یونگ | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 20، شماره 74، تیر 1404، صفحه 111-135 اصل مقاله (4.17 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2024.17700.3238 | ||
| نویسندگان | ||
| نیلوفر لبیشه* 1؛ علی جواهر2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد موسسه آموزش عالی نبی اکرم(ص)، شهر تبریز، استان آذربایجان شرقی، تبریز، ایران | ||
| 2عضو هیئتعلمی دانشکده هنر موسسه آموزش عالی اسوه معاصر، شهر تبریز، استان آذربایجان شرقی، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| گرافیک راهی بیانتهاست و برای پایداری در دنیای مدرن، نیازمند ایدههای نوین است. در این جستار، به ایدة فراموششدة «ساحت تجسمی طلسمها» پرداختهشده است. هرچند این ایده در دنیای مدرن امروزی، اغلب خرافاتی تلقی میشود، اما با مطالعه و بررسی لایههای مختلف ساحت تجسمی طلسمها با چالشها و یافتههای متفاوتی روبهرو میشویم. این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل لایههای مختلف طلسمها صورت گرفته و با بررسی نسخههای دستنویس ناخوانا، نقوش و تصاویر موجودات عجیبالخلقه و اشیای خاص؛ در پی پاسخ به این سؤالهاست که 1. ریشة این تصاویر طلسمی چیست؟ 2. آیا متأثر از ضمیر پنهان و روان نگارندهاند، یا محصول جهانی ناپیدا و غیبیاند؟ 3. آیا میتوان از ایدة «ساحت تجسمی طلسمها» بهعنوان منبعی نو و الهامبخش در گرافیک معاصر بهره برد؟ ظرافت و زیبایی این نقوش و تصاویر، ذهن را بهسوی هنر سوق میدهد و دقیقاً در همین گذار است که آنها دیگر از هویت علوم غیبی خود گسیخته، به وادی هنر گام مینهند. ازاینرو، میتوان ساحت تجسمی طلسمها را در زمرة یک اثر هنری نقد و تحلیل کرد. همچنین، برای خوانش معنا و مفهوم نهفته در آثار و اثبات این موضوع، از نظریة ضمیر پنهان یونگ بهره گرفتهایم و بر این باوریم که میتوان با تحلیل کهنالگوهای موجود و شناخت صحیح ماهیت هر یک، به ارائه ایده و آثاری نو در گرافیک معاصر پرداخت. روش تحقیق این پژوهش ازنظر هدف کیفی و از منظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است و جنبهای کاربردی دارد. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای گردآوریشده و با رویکرد نظری ضمیر پنهان یونگ، آثار تحلیل و بررسی شدهاند. نتایج این پژوهش، با توجه به تحلیلها و یافتههای بهدستآمده، نشان میدهد گسترة تجسمی غنی نقوش و کهنالگوهای موجود در تصاویر طلسمها و نیز ماهیت معنایی و مفهومی آنها با برداشت صحیح هنرمند در حوزة گرافیک بهعنوان ایدهای نوین در طراحی گرافیک، ازجمله طراحی پوسترها، نشانهها و غیره بهخوبی استفادهشده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| یونگ؛ ضمیر پنهان؛ ساحت تجسمی؛ طلسم؛ گرافیک معاصر ایران | ||
| مراجع | ||
|
الیاده، میرچا. (1386). چشماندازهای اسطوره. ستاری، جلال. تهران: توس.
افشارمهاجر، کامران. (1398). شناخت گرافیک (1). تهران: فاطمی.
امیرشقاقی، عبدالصمد. (1353).«پنج پوشیده یا خمسه محتجبه». مجله گوهر، دورۀ 25، ش.2: 477-482.
امانی، فاطمه. (1394). سیر و جایگاه تصویرسازی در تاریخ چاپ سنگی ایران با تأکید بر اصفهان.تهران: آئین چاپ.
المکمونی القزوینی (قزوینی)، ذکریا بن محمد ابن محمود، (1362).عجایبالمخلوقات.تهران: عطار.
الکاشفی، ملاحسین. (1302). اسرار قاسمی (چاپ سنگی). فاقد محل چاپ: فتح الکریم.
اسکندرانی، دوالیس. (1385). طمطم هندی تسخیر روحانیت.بمبئی: افست از چاپ سنگی.
پالمر، مایکل. (1388). فروید یونگ و دین.ترجمۀ محمد دهگانپور و غلامرضا محمودی.تهران: رشد.
تناولی، پرویز. (1385). طلسم گرافیک سنتی ایران. تهران: بنگاه.
تناولی، پرویز. (1393).مقدمهای بر تاریخ گرافیک ایران.تهران: نظر.
تذهیبی، مسعود و شهبازی، فریده. (1380). نقشمایههای ایران.تهران: سروش.
جمالزاده، سید محمدعلی. (1347).«ابجد، هوز...». مجله یغما. دورۀ 153، ش.2: 202-207.
حسینی راد، عبدالمجید. (1398).مبانی هنرهای تجسمی.تهران: نشر کتب درسی.
دهخدا، علیاکبر. (1319). لغتنامه.تهران: دانشگاه تهران.
دمیری، کمالالدین. (1395). خواص الحیوان. ترجمۀ محمدتقی تبریزی.تهران: دانشگاه تهران.
سیفی، مهدی. (1392). «نگاهی به تاریخ گرافیک معاصر ایران».فصلنامه حرفه و هنرمند.ش.46، تابستان 1392: 2-25.
شهری، جعفر. (1371). طهران قدیم.تهران: معین.
صدقیانی، لطیف. (1383). روانشناسی شرق، تهران، انتشارات جامی.
عزیزیفر، امیرعباس. (1392). «بررسی طلسم و طلسمگشایی در قصههای عامیانه فارسی».مجله متنشناسی. دورۀ 5، ش.1، بهار 1392: 83-100.
غلامی جلیسه، مجید. (1401). «چاپ نوشت (3): طومارهای زیارتی چاپ سنگی».مجله آینه پژوهش.ش.4، مهر و آبان 1401: 119-150.
فوردهام، فریدا. (1390). مقدمهای بر روانشناسی یونگ. ترجمۀ مسعود میربهاء.تهران: جامی.
کشوری، ارسلان. (1384). کله سر در باب علوم غریبه: لیمیا، هیمیا، سیمیا، ریمیا. تهران: جهانتاب.
موسی پور، ابراهیم. (1388). دوازده+یک؛ سیزده پژوهش درباره طلسم تعویذ، جادو. تهران: کتاب مرجع.
موسوی، سیدهمایون. (1389).کارگاه چاپ دستی.تهران: نشر کتب درسی.
هدایت، صادق. (1342). نیرنگستان.تهران: امیرکبیر.
یونگ، کارل گوستاو. (1370). خاطرات، رؤیاها، اندیشهها. ترجمۀ پروین فرامرزی.مشهد: آستان قدس رضوی.
یونگ، کارل گوستاو. (1964). انسان و سمبلهای او.نیویورک: دل پوب.
یونگ، کارل گوستاو. (1954). رشد شخصیت از مجموعه آثار یونگ.نیویورک: پرینستون.
Jung,C.G, (1964): Man and His Symbols, New York, Dell Pub.co
Jung,C.G, (1954): The Development of Personality: Collected Works of C.g. Jung, New York, Princeton University Press | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 773 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 375 |
||