سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

شیرشاهی, افسانه. (1400). روایت مرگ و شهادت در رمان شطرنج با ماشین قیامت از حبیب احمد‌زاده. , 5(9), 135-154.
افسانه شیرشاهی. "روایت مرگ و شهادت در رمان شطرنج با ماشین قیامت از حبیب احمد‌زاده". , 5, 9, 1400, 135-154.
شیرشاهی, افسانه. (1400). 'روایت مرگ و شهادت در رمان شطرنج با ماشین قیامت از حبیب احمد‌زاده', , 5(9), pp. 135-154.
شیرشاهی, افسانه. روایت مرگ و شهادت در رمان شطرنج با ماشین قیامت از حبیب احمد‌زاده. , 1400; 5(9): 135-154.

روایت مرگ و شهادت در رمان شطرنج با ماشین قیامت از حبیب احمد‌زاده

دو فصلنامه ادبیات دفاع مقدس
مقاله 8، دوره 5، شماره 9، مهر 1400، صفحه 135-154    اصل مقاله (707.25 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسنده
افسانه شیرشاهی*
دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ایلام.
چکیده
اندیشیدن دربارۀ مرگ و سخن گفتن از آن، از بن‌مایه‌های رایج در ادبیات هر قوم است. عمل ناممکن آفریدن از هیچ مانند حضور زندگی در مرگ تضادی است که منشأ ایجاد اثر هنری است. در این میان، رمان «شطرنج با ماشین قیامت»، به عنوان یکی از برجسته‌ترین رمان‌های دفاع مقدس دربارۀ مرگ دارای دو نگرش متفاوت از سوی شخصیّت‌های منفی چون مهندس و شخصیّت بسیجی چون راوی است که هریک از دریچه‌ای متفاوت به آن گریسته است.
به همین جهت، نگارنده به هدف شناساندن انواع روایت مرگ و تفاوت آن با شهادت و نیز پاسخ به اینکه احمدزاده چگونه توانسته است از دو زاویه مادی‌گرا و معنوی‌گرا مرگ و شهادت را در رمان خویش تبیین نماید؛ به شیوه‌هایی روایی پرداخت مرگ‌اندیشانه و شهادت در این رمان توجّه کرد. مطابق این جستار، فرهنگ ناشی از مفهوم شهادت، همواره در پردازش شخصیّت‌های موسی و پرویز و فرمانده تجلی یافته است که مبتنی بر فرهنگ استقامت و پایداری و ایثار و فداکاری تا سر حد لقاء است. طرح داستان به خواننده می‌فهماند که علاوه بر قوی کردن اعتقادات قلبی باید در عمل نیز رفتاری انسانی و مطابق با ارزش‌های دفاع مقدس داشته باشد و همیشه آمادۀ هر نوع شهادت‌طلبی‌ها و ایثاری برای تحقق اهداف دینش باشد
کلیدواژه‌ها
حبیب احمدزاده؛ شطرنج با ماشین قیامت؛ مرگ‌اندیشی؛ شهادت؛ ایثار
مراجع
  1. احمدزاده، حبیب. (1385). شطرنج با ماشین قیامت، تهران: انتشارات سورۀ مهر.
  2. اسحاق آبادی، فاطمه. (1397). روایت مرگ در رمان‌های جنگ ایران و فرانسه، انتشارات سورۀ مهر.
  3. امانی، زهرا. (1394). جامعه‌شناسی ادبیات داستانی دفاع مقدس، پایان‌نامه تحصیلی برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، احمد امیری خراسانی، دکتر سعید گروسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
  4. باختین، میخائیل. (1391). تخیل مکالمه‌ای، جستارهایی دربارۀ رمان، ترجمه رؤیا پور آذر، چاپ سوم، تهران: نشر نی.
  5. رضی، احمد، عبداللهیان، فائقه (1390). تحلیل عناصر داستانی در رمان شطرنج با ماشین قیامت، نشریۀ ادبیات پایداری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال دوم شماره سوّم پاییز 89 سال دوم شماره چهارم بهار صص 203-231
  6. سلیمانی، بلقیس. (1380). تفنگ و ترازو (نقد و تحلیل رمان‌های جنگ)، تهران: نشرروزگار
  7. شکوئی‌پور، فریبا. (1394). مقایسۀ تطبیقی درون‌مایه‌ها و عناصر داستانی دو رمان شاخص دفاع مقدس «سفر به گرای 270 درجه» و «شطرنج با ماشین قیامت»، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: حسین یزدانی، دانشگاه پیام نور تهران.
  8. صنعتی، محمدحسین. (1389). آشنایی با ادبیات دفاع مقدس، تهران: بنیاد حفظ آثار ونشر ارزشهای دفاع مقدس.
  9. فرهنگ ایثار و شهادت. (1384). مجموعه مقالات همایش دبیرخانه شورای فرهنگ ایثار و شهادت.
  10. غفاری، سحر و سهیلا سهیدی. (1393). کارناول‌گرایی در شطرنج با ماشین قیامت، فصلنامۀ تخصصی نقد ادبی، س 7، ش 25، صص 119-199.
  11. غفاری، سحر. (1394). تأثیر پیرامتن‌ها در شکل‌گیری یا تحریف معنای متن، بررسی دوگانگی رمان شطرنج با ماشین قیامت از دریچۀ پیرامتن، فصلنامۀ علمی پژوهشی نقدادبی، س 8 ش 32، صص 104-85.
  12. نولز، رونالد. (1391). شکسپیر و کارناول پس از باختین، ترجمه رؤیا پورآذر، تهران: هرمس.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 787
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 389