بررسی نقش میانجیگر مهارت های ارتباطی در رابطه بین هویت اجتماعی و سازگاری اجتماعی در بین دانش آموزان دبیرستانی | ||
| پژوهشهای آموزش و یادگیری | ||
| مقاله 2، دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 38، اسفند 1402، صفحه 18-30 اصل مقاله (855.14 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/tlr.2023.18586.1522 | ||
| نویسندگان | ||
| مسعود نظرزاده* 1؛ طاهره نکوئیان2؛ ام ابیها میکائیلی3 | ||
| 1گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، آبدانان، ایران | ||
| 2گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران | ||
| 3دانشجوی روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، آبدانان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: زندگی در نیم قرن اخیر همراه با رشد سریع جمعیت و تغییرات فراوان اجتماعی و صنعتی، رشد عظیمی یافته است. دانش آموز ان بایستی در این تغییرات سریع اجتماعی و وقایع تنیدگی زای زندگی، یاد بگیرند که جای خود را در اجتماع پیدا کنند و خود را با مدرسه، اجتماع، همسالان، خانواده و مقامات همراه کنند. عوامل گوناگونی با سازگاری اجتماعی در ارتباط هستند که از جمله مهم ترین آنها عبارت از هویت اجتماعی می باشد. سازگاری عبارت است از رفتار مفید و موثر آدمی در تطابق با محیط فیزیکی و روانی، به گونه ای که نه تنها با تغییرات محیطی همرنگی نکرده و فقط پیروی ناهشیار از آن کفایت نمی کند، بلکه خود نیز می تواند بر محیط تاثیر گذاشته و آن را به گونه ای مناسب تغییر دهدسازگاری اجتماعی در نوجوانان به عنوان یکی ازنشانه های هویت اجتماعی آنان است، از مباحثی است که در دهه های اخیر توجه بسیاری از جامعه شناسان، روانشناسان و مربیان را به خود جلب نموده است، زیرا دوره ی نوجوانی، دوره ی حساسی است و سازگاری اجتماعی نوجوان در این دوره دستخوش تحوالت عاطفی، جسمانی و ذهنی فوق العاده شدیدی است و هنوز به طور کامل رشد نیافته است. به همین علت ممکن است تاخیر در بلوغ عاطفی به دنبال خود مشکلات جدی در روابط بین فردی در نوجوانان و چالش های اجتماعی برای آنان پدید آورد هویت اجتماعی، شناسه ی آن گروه یا حوزه ی اجتماعی است که شخص بدان تعلق داشته و با آن خود را معرفی می کند و در زندگی اجتماعی، خود را نسبت به آن ملتزم، متعهد و وفادار می داند و بنابراین باعث سازگاری بین افراد می شود. فرایند کسب هویت نیز برای نوجوانان یک تکلیف تحولی دوره ی جوانی است که فرد باید برای رسیدن به یک تصویر یکپارچه از خود تلاش کند. دستیابی به هویت، به عنوان توانایی تجربه خود به صورت چیزی یکپارچه و پیوسته در طی زمان و عمل بر اساس آن و رسیدن به تعریفی خاص و منحصر به فرد از خود، از تکالیف دوران نوجوانی به شمار می رود. هویت یک چارچوب شخصی است که به عنوان منبعی برای تفسیر تجارب مورد استفاده قرار می گیرمنظور از مهارتهای ارتباطی، فرایندهای خاصی است که فرد را قادر می سازد به صورتی «شایسته» رفتار کندمهارت های ارتباطی با تشکیل هویت اجتماعی نوجوانان روابط تنگاتنگی دارند نوجوانانی که مهارتهای ارتباطی مناسبی نداشته باشند در برقراری ارتباط با دیگران و تشکیل هویت اجتماعی دچار مشکل و سردر گمی می شوند. مهارت های ارتباطی برای برقراری روابط اجتماعی ضروری است، چراکه انسان برای ادامه زندگی نیاز به برقراری رابطه با دیگر انسانها دارد. مهارت های ارتباطی اکتسابی بوده و شامل مهارتهای کلامی و غیر کلامی میشود که فرد باید آنها را یاد بگیرد و در روابط فردی، کاری، تحصیلی و … خود استفاده کند. بدون شک با شناسایی عوامل موثر بر هویت اجتماعی میتوان گام موثری در جهت طراحی برنامه های کارآمد وکاربردی در جهت بهبود آن برداشت. با توجه به مطالب فوق در این پژوهش دنبال این سوال هستیم، آیا متغیر مهارت های ارتباطی در رابطه بین هویت اجتماعی و سازگاری اجتماعی نقش میانجیگر دارد؟ روش: تحقیق حاضر با هدف بررسی رابطه بین هویت اجتماعی و سازگاری اجتماعی با توجه به نقش میانجیگر مهارتهای ارتباطی انجام شد. روش این پژوهش توصیفی- همبستگی بود و در آن با گردآوری اطلاعااتی در مورد هویت اجتماعی و سازگاری اجتماعی با توجه به نقش میانجیگر مهارتهای ارتباطی مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور، با همکاری اداره کل آموزشوپرورش استان کرمان پرسشنامه ها در مدارسی که به شکل تصادفی خوشه ای انتخاب شده بودند، توزیع و از دانش آموزان خواسته شد به این سؤالات با دقت کامل پاسخ دهند. جامعه پژوهش به تعداد 6570 نفر بود که تعداد 362 نفر با استفاه از روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند و به وسیله پرسشنامه های سازگاری اجتماعی کالیفرنیا کلارک و همکاران (1953)، پرسشنامه استاندارد مهارتهای ارتباطی وکیلی و همکاران (1391)، پرسشنامه استاندارد هویت اجتماعی صفاری نیا و همکاران (1393) مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها: قدرت تاثیر مستقیم سازگاری اجتماعی بر هویت اجتماعی برابر 0.36 محاسبه شده است که نشان می دهد همبستگی مطلوب است آماره t آزمون نیز 4.34 به دست آمده است که بزرگتر از مقدار بحرانی t در سطح خطای 5% یعنی 1.96 بوده و نشان می دهد همبستگی مشاهده شده معنادار است. قدرت تاثیر غیر مستقیم سازگاری اجتماعی بر هویت اجتماعی برابر 0.45 محاسبه شده است که نشان می دهد همبستگی مطلوب است آماره t آزمون نیز 5.43 به دست آمده است که بزرگتر از مقدار بحرانی t در سطح خطای 5% یعنی 1.96 بوده و نشان می دهد همبستگی مشاهده شده معنادار است. یافته های تحقیق نشان داد سازگاری اجتماعی دانش آموزان با مهارتهای ارتباطی و هویت اجتماعی آنها رابطه مستقیم و معناداری دارد، سازگاری اجتماعی دارای اثر مستقیم بر هویت اجتماعی دانش آموزان دوره دبیرستانی شهر کرمان دارد، مهارتهای ارتباطی از طریق بهبود درک پیام های کلامی و غیر کلامی و مهارتهای گوش دادن باعث افزایش سازگاری اجتماعی در دانش آموزان می شود، مهارتهای ارتباطی می تواند سبب بهبود و تقویت هویت اجتماعی در دانش آموزان شود، هویت اجتماعی باعث افزایش سازگاری اجتماعی در دانش آموزان می شود،رابطه مثبت و معناداری بین مثبت انگاری خود با میزان مقبولیت اجتماعی و نیز سازگاری اجتماعی دانش آموزان در مدرسه وجود دارد، متغیر میانجی مهارتهای ارتباطی باعث افزایش سازگاری اجتماعی و هویت اجتماعی در دانش آموزان می شود، مهارتهای اجتماعی در رابطه میان سازگاری اجتماعی و هویت اجتماعی نقش میانجی دارد. بحث و نتیجه گیری: می توان عنوان کرد که مهارت های ارتباطی می تواند به دانش آموزان کمک کند تا عواطف و احساسات خود و دیگران را بهخوبی بشناسند و آنها را بهدقت ارزیابی کنند و از این طریق بتوانند حمایت اجتماعی و عاطفی بیشتری از محیط خود کسب کنند. مهارت های ارتباطی سبب می شود دانش آموزان، بسیاری از ویژگی های روانی خود و طرف مقابل را درک کنند و با شفافیت بیشتری بپذیرند. دانش آموزانی که سازگاری اجتماعی و هویت اجتماعی بالایی دارند در تشخیص احساسات و هیجانات خود توانایی بیشتری دارند به همین دلیل بهتر می توانند با چالش ها وا سترس ها مقابله کنند و راحت تر می توانند مسئولیت اعمال خود را بپذیرند و بیشتر مسئولیت کارهای خود را بر عهده بگیرند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مهارتهای ارتباطی؛ سازگاری اجتماعی؛ هویت اجتماعی؛ دانش آموزان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,767 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,252 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 485 |
| تعداد مقالات | 4,767 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,217,856 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 5,072,685 |