سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

صالحی, اسراء, دادور, ابوالقاسم, مکی نژاد, مهدی. (1395). کتیبه‌های ضریح شیر و شکر امام رضا (ع) از منظر مبانی اعتقادی شیعه. , 11(40), 16-31. doi: 10.22070/negareh.2016.421
اسراء صالحی; ابوالقاسم دادور; مهدی مکی نژاد. "کتیبه‌های ضریح شیر و شکر امام رضا (ع) از منظر مبانی اعتقادی شیعه". , 11, 40, 1395, 16-31. doi: 10.22070/negareh.2016.421
صالحی, اسراء, دادور, ابوالقاسم, مکی نژاد, مهدی. (1395). 'کتیبه‌های ضریح شیر و شکر امام رضا (ع) از منظر مبانی اعتقادی شیعه', , 11(40), pp. 16-31. doi: 10.22070/negareh.2016.421
صالحی, اسراء, دادور, ابوالقاسم, مکی نژاد, مهدی. کتیبه‌های ضریح شیر و شکر امام رضا (ع) از منظر مبانی اعتقادی شیعه. , 1395; 11(40): 16-31. doi: 10.22070/negareh.2016.421

کتیبه‌های ضریح شیر و شکر امام رضا (ع) از منظر مبانی اعتقادی شیعه

فصلنامه نگره
مقاله 2، دوره 11، شماره 40، دی 1395، صفحه 16-31    اصل مقاله (1.2 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2016.421
نویسندگان
اسراء صالحی* 1؛ ابوالقاسم دادور2؛ مهدی مکی نژاد3
1دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر، دانشگاه کاشان، شهر اصفهان
2استاد دانشکده هنر دانشگاه الزهرا، دانشگاه الزهرا(س) ، شهر تهران، استان تهران
3استادیار عضو هیات علمی فرهنگستان هنر، شهر تهران، استان تهران
چکیده
ضریح سازه‌ای منحصراً شیعی است که تزئینات و کتیبه‌های نقش‌بسته بر آن، با تأمل و دقت خاصی از منظر عقاید شیعه انتخاب می‌شود. ضریح شیر و شکر چهارمین ضریح قرار گرفته بر مضجع شریف امام رضا (ع) بوده است که در نیمۀ شعبان سال 1379 ه.ق. در محل قبر نصب شده است. طراحی این ضریح توسط استاد محمد‌تقی ذوفن صورت گرفته و ناظر ساخت و پژوهشگر انتخاب کتیبه‌های ضریح مرحوم ابوالحسن حافظیان بوده است. کتیبه‌های این ضریح شامل سورۀ یس، سورۀ انسان، اسماء الهی، احادیثی در شأن امام رضا(ع) و اسماء چهارده معصوم (ع) است که اکثراً به خط زیبای ثلث کتابت شده است. به‌علت مرمت‌های صورت گرفته بر این ضریح، در کتیبه‌های آن تغییراتی ایجاد شده به صورتی که تعدادی از این کتیبه‌ها با نقوش اسلیمی فلزی تعویض شده است و تعدادی از اسماء الهی از قسمت تاج ضریح برداشته شده اما دیگر کتیبه‌ها کمتر دستخوش تغییرات بوده است. این مقاله سعی بر آن دارد تا کتیبه‌های ضریح شیر و شکر به تفصیل معـرفی گردد و با توجه به مرمت‌های انجام‌شده تغییرات ذکر شود. سؤال پژوهش این است که آیا انتخاب کتیبه‌های ضریح اعم از آیات، اسماء الهی و احادیث با توجه به اعتقادات شیعه و شأن امام رضا (ع) دلایل خاصی داشته است؟ این مطالعه به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است و جمع‌آوری اطلاعات و تصاویر به صورت، میدانی و کتابخانه‌ای بوده است. در نتیجۀ این مطالعه روشن گردید که متن کتیبه‌های انتخاب‌شده برای کتابت بر ضریح با علم به باطن آیات و احادیث همراه است و زایر در هنگام زیارت هم از نظر معنوی و هم از نظر بصری با ضریح و علی الخصوص ولی مدفون ارتباط بر قرار می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
کتیبه؛ ضریح امام رضا(ع)؛ شیر و شکر؛ ثلث؛ ابوالحسن حافظیان؛ محمد‌تقی ذوفن؛ هنر شیعی
مراجع
  • ابن بابویه، محمد بن على، 1378 ق، عیون أخبار الرضا علیه السلام (جلد 2)، مصحح: مهدی لاجوردى چاپ اول‏، نشر جهان،
  • حر عاملى، محمد بن حسن، 1409 ق‏، وسائل الشیعة، مصحح: مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، چاپ اول، قم‏، مؤسسة آل البیت علیهم السلام ‏.
  • حسینی همدانی، سید محمد حسین، 1404 ق ، انوار درخشان (جلد 13)، تحقیق محمد باقر بهبودى، تهران، کتابفروشى لطفى.
  • خانى، رضا و حشمت الله ریاضى، 1372، ترجمه بیان السعادة (جلد 4)، تهران، مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه پیام‏نور.
  • خومحمدی خیرآبادی، سعید و محمد رضا خیر آبادی،1390 ، ضریح دل، تاریخچه ضریح حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، اردبیل، ناشر دبیرخانه ششمین جشنواره سراسری مدیحه سرایی، چاوشی خوانی، ابتهال و تواشیح رضوی.
  • زارعی، ابوالفضل، 1393، (خطاط کتیبه های ضریح چهارم حرم)، فصلنامه آستان هنر (هنر نامه آستان قدس رضوی)، پیش شماره 9، 108-110.
  • صالحی، اسراء، علی نعمتی بابایلو و امیر حسین چیت سازیان، 1392، کتیبه های ضریح حضرت عباس (ع)، بررسی تطبیقی آیات با مبانی اعتقادی شیعه، دو فصلنامه علمی – پژوهشی هنر اسلامی، سال نهم شماره 18،  از صفحه 99- 116.
  • طباطبایی، سید محمد حسین، 1374 ، ترجمه تفسیر المیزان (جلد 17 و 20)، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی ، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • طبرسی، فضل بن حسن، 1360، ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (جلد 26)، ترجمه حسین نوری، و محمد مفتح، بتحقیق رضا ستوده، تهران، انتشارات فراهانی.
  • طلایی، زهرا، 1387، دفتر اسناد (جلد چهارم)، مشهد، سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  • عطاردی، عزیز الله، 1371، تاریخ آستان قدس رضوی (جلد اول)، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ، صفحه 91-57.
  • قصابیان، محمد رضا،1379، «تاریخچه ضریح مطهر امام رضا علیه السلام»، ، نشریه مشکوه، شماره 68 و 69، از صفحه 251-233.
  • مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، 1403 ق، بحار الأنوار (جلد99)، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
  • مجلسى، محمدتقى بن مقصودعلى، 1414 ق، لوامع صاحبقرانى مشهور به شرح فقیه‏ (جلد8 و 99)، چاپ دوم، قم، مؤسسه اسماعیلیان.
  • مکارم شیرازى، ناصر، 1373، تفسیر نمونه (جلد 7 و 12)، تهران، ناشر دار الکتب الإسلامیة.
  • مکارم شیرازى، ناصر، 1374، تفسیر نمونه (جلد 1 و25)، تهران، ناشر دار الکتب الإسلامیة.
  • مهران، محمد، 1339، «ضریح جدید»، نشریه اطلاع رسانی و کتابداری (نامه آستان قدس)،  شماره اول، صفحه 19-3. 
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,763
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 11,477