بررسی تنوع پیکرهها و تناسبات انسانی در آثار کمالالدین بهزاد | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 7، دوره 11، شماره 39، آبان 1395، صفحه 90-99 اصل مقاله (845.29 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2016.417 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه شهکلاهی* 1؛ محمدصادق میرزاابوالقاسمی2 | ||
| 1کارشناس ارشد پژوهش هنر، شهر شیراز، استان فارس. | ||
| 2استادیار دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه شیراز، شهر شیراز، استان فارس. | ||
| چکیده | ||
| پیکرۀ انسانی یکی از عناصر مهم تصویری در نقاشی ایرانی است و شیوۀ طراحی و ترسیم و تناسبات آن متأثر از مبانی زیباییشناسی ایرانی تابع الگوهای مشخصی بوده است. از طرفی، حضور انسان در آثار نقاشی کمالالدین بهزاد از اهمیت ویژهای برخوردار است. او به بازنمایی انسان در محیط واقعی زندگی توجه کرده و بهنوعی واقعنمایی از انسان در آثار خود دست یافته است. بر همین اساس، موضوع این تحقیق بررسی تنوع پیکرهها و تناسبات پیکربندی انسان در آثار نقاشی کمالالدین بهزاد و هدف از آن شناخت الگوهای احتمالی پیکرنگاری در نقاشی مکتب هرات است. همچنین، در این راستا، سعی شده است تا به این سؤالات پاسخ داده شود: 1. تنوع موضوعی پیکرهها در آثار کمالالدین بهزاد چگونه است؟؛ 2. الگو و تناسبات انسانی در پیکرنگاری آثار کمالالدین بهزاد چگونه قابل تبیین است؟ این پژوهش بهروش توصیفی- تحلیلی انجام پذیرفته و برای سنجش تناسبات کلی و جزئی فرم پیکرهها از طول (ارتفاع) سر هر پیکره بهعنوان واحد اندازهگیری یا پیمون استفاده شده است. روش گردآوری اطلاعات نیز کتابخانهای است. این بررسی نشان میدهد که تنوع غالب پیکرهها در آثار نقاشی بهزاد را میتوان در سه دستۀ موضوعی «پیکرههای تغزلی»، «پیکرههای درویشی»، و «پیکرههای عامه» طبقهبندی کرد. مطابق معیار اندازهگیری مورد استفاده در این تحقیق، بهزاد در ترسیم پیکرههای تغزلی از یک الگوی مشخص و احتمالاً از پیش معین - که در فرهنگ و سنت تصویری ایرانی ریشه دارد - بهره برده است. همین الگو با تغییرات جزئی در غالب پیکرههای درویشی نیز مد نظر قرار گرفته است. با این حال، در طراحی پیکرههای عامه از فرم و تناسبات متنوعی استفاده شده است. این موضوع میتواند ملاک اصلی در تشخیص توانایی بهزاد در طراحی خلاق و آزاد نسبتهای پیکرنگاری باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقاشی ایرانی؛ مکتب هرات؛ کمالالدین بهزاد؛ پیکرنگاری؛ تناسبات انسانی | ||
| مراجع | ||
|
آریان، قمر. ۱۳۸۲. کمالالدین بهزاد. تهران: هیرمند. ابراهیمی ناغانی، حسین. 1386. «پارادوکس شکل انسان در نگارگری مکتب اصفهان با تأکید بر تکنگارهها»، هنرهای زیبا، 31: 77-88. اتینگهاوزن، ریچارد. 1379. «جهان آگاهی و روابط انسانی در نقاشی ایرانی»، بهکوشش ریچارد اتینگهاوزن و احسان یارشاطر، ترجمه هرمز عبداللهی و رویین پاکباز، اوجهای درخشان هنر ایران، تهران: آگاه: 255-280. آرنولد، سرتامس دبلیو. 1387. «تأثیر شعر و الهیات بر نقاشی»، زیر نظر آرتر آپم پوپ و فیلیس اکرمن، ترجمۀ مهدی مقیسه، سیری در هنر ایران(از دوران پیش از تاریخ تا امروز)، تهران: علمی و فرهنگی: 2167-2172. اشرفی، م. مقدم. 1367. همگامی نقاشی با ادبیات در ایران، ترجمه رویین پاکباز، تهران: نگاه. اشرفی، م. مقدم. 1382. بهزاد و شکلگیری مکتب مینیاتور بخارا در قرن 16 میلادی. ترجمۀ نسترن زندی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. اشرفی، م. مقدم. 1388. از بهزاد تا رضا عباسی: سیر تکاملی مینیاتور در سده دهم و اوایل سدۀ یازدهم هجری. ترجمۀ نسترن زندی، تهران: فرهنگستان هنر. افهمی، رضا و طاووسی، محمود و آیتاللهی، حبیبالله و نوبری، هژبری. 1385. «تناسبات انسانی در هنر هخامنشی»، هنرهای زیبا، 28: 93-104. بلر، شیلا و بلوم، جاناتان. 1381. هنر و معماری اسلامی. ترجمۀ اردشیر اشراقی. تهران: سروش. پاکباز، رویین. 1390. نقاشی ایران: از دیرباز تا امروز، تهران: زرین و سیمین. پولیاکووا، ی. ا. و رحیمووا، ز. ای. 1381. نقاشی و ادبیات ایرانی. ترجمه و تحقیق زهرۀ فیضی. تهران: روزنه. تجویدی، اکبر. 1345. «کتابآرایی در ایران»، هنر و مردم، 49: 5-9. جباران، محمدرضا. 1383. صورتگری در اسلام. تهران: سورۀ مهر. سودآور، ابوالعلاء. 1380. هنر دربارهای ایران. ترجمۀ ناهید محمد شمیرانی. تهران: کارنگ. سوچک، پریسیلا. 1388. «نظریه و کاربست چهرهنگاری در سنت ایرانی»، ترجمۀ صالح طباطبایی، نگارگری ایرانی اسلامی در نظر و عمل، تهران: فرهنگستان هنر: 83-109. شریفزاده، عبدالمجید. 1375. تاریخ نگارگری در ایران. تهران: موسسه انتشارات سوره. شیرازی، علیاصغر. ۱۳۸۵. «کمالالدین بهزاد بزرگترین نقاش دنیای اسلام»، مدرس هنر، ۱: ۹-۲۷. عکاشه، ثروت. 1380. نگارگری اسلامی، ترجمه غلامرضا تهامی. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری. عکاشه، ثروت. 1382. «نگارگری اسلامی: میان تجویز و تحریم»، گروه مترجمان، نگار نگارگران، ویژهنامۀ همایش بینالمللی کمالالدین بهزاد، تهران: فرهنگستان هنر: 159-201. علیمحمدی اردکانی، جواد. 1392. همگامی ادبیات و نقاشی قاجار. تهران: یساولی. قاضیزاده، خشایار. 1383. «بررسی عنصر وحدت در نظام ترکیببندی نگاره بنای کاخ خورنق کمالالدین بهزاد»، مجموعه مقالات همایش بینالمللی کمالالدین بهزاد، تهران: فرهنگستان هنر: 299-314. منشی قمی، احمد بن حسین. 1383. گلستان هنر. به تصحیح و اهتمام احمد سهیلی خوانساری. تهران: کتابخانۀ منوچهری. کنبی، شیلا. 1381. نگارگری ایرانی، ترجمه مهناز شایستهفر، تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی. کوماراسوامی، آناندا کنتیش. 1389. فلسفۀ هنر مسیحی و شرقی. ترجمۀ امیرحسین ذکرگو. تهران: مؤسسۀ تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری (متن). هیلن برند، رابرت. 1386. هنر و معماری اسلامی. ترجمۀ اردشیر اشراقی. تهران: روزنه. ویس، فردریک.1383. «نگرشی جدید به شیوۀ جایگذاری پیکرۀ آدمیان در مینیاتورهای بهزاد»، مجموعه مقالات همایش بینالمللی کمالالدین بهزاد، تهران: فرهنگستان هنر: 317-329. Bahari, Ebadoll. 1997. Bihzad, Master of Persian Painting, Foreward by Annemarie Schimmel, London: I.B. Tauris Coltd Victoria House. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,480 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5,163 |
||
