مطالعۀ تحلیلی و تطبیقی نقشمایۀ مرغ درنقاشیهای گلومرغ لطفعلی شیرازی | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 5، دوره 11، شماره 39، آبان 1395، صفحه 60-75 اصل مقاله (749.55 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2016.415 | ||
| نویسنده | ||
| الهه پنجه باشی* | ||
| استادیار دانشکدۀ هنر، دانشگاهالزهرا (س) ، شهر تهران، استان تهران | ||
| چکیده | ||
| نقاشی گلومرغ در دورۀ قاجار یکی از جنبههای درخشان هنر این دوران است که بازشناسی آن کمک شایانی به شناخت قابلیتهای این هنر و تحولات آن تا دورۀ قاجار میکند. مطالعۀ این آثار نشان میدهد که این هنر در امتداد نقاشی گلومرغ در دورههای قبل یعنی صفویه و زندیه قرار دارد. عناصر تصویری این هنر با هویت و فرهنگ ایرانی خود را هماهنگ میسازد. این نوع از نقاشی ارتباط معنایی بسیار نزدیکی با ادبیات منظوم ایرانی داشته و دارای نشانههای مشترکی مانند گل و مرغ است. نوشتار حاضر به مطالعۀ نقشمایۀ مرغ در نقاشیهای لطفعلی شیرازی در دورۀ قاجار میپردازد. در آثار او این نقش وارد مرحلۀ جدیدی میشود و همچنین در کیفیت پرداز و غنای رنگی با مهارت عمل میکند. این پژوهش به این پرسشها پاسخ میدهد: مرغ در نقاشی گلومرغ دارای چه پیوندی با ادبیات است؟ در آثار شیرازی مرغ از لحاظ تجسمی در تصویر دارای چه جایگاهی است و چگونه تصویر شده است؟ چه شباهت و تفاوتهایی با دورههای صفویه و زندیه دارد؟ تحلیل نقاشیهای لطفعلی شیرازی نشان میدهد که مرغ در آثار او جنبۀ نمادین داشته و دارای ارتباطی مفهومی با ادبیات و دیگر عناصر تصویری در نقاشی بهویژه گل است. آثار او با الهام از هنر گلومرغ در دورۀ صفویه و زندیه دارای کیفیت بالاتری از لحاظ اجرا و تنوع در نشان دادن مرغ به صورت بیدار، خوابیده و در حال شکار پروانه اجرا میکند. او از جنبههای عرفانی و ادبی در نقاشیهای خود بهره میگیرد وآنها را در نقاشی به صورتی عارفانه تجسم میکند. روش این تحقیق از نوع تحلیلی بوده و روش جمعآوری اطلاعات از نوع اسنادی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قاجار؛ نقاشی؛ ادبیات؛ معنا؛ نماد؛ گل و مرغ؛ لطفعلی شیرازی | ||
| مراجع | ||
|
آژند، یعقوب. 1380. «تأثیر عناصر و نقشمایههای چینی در هنر ایران»، هنرهای زیبا، ش 9: ص 21تا 29. آژند، یعقوب. 1392. نگارگری ایران (پژوهشی در تاریخ و نگارگری ایران)، ج2. تهران: سمت. آغداشلو، آیدین. 1376. آقا لطفعلی شیرازی، ترجمۀ فیروز مهاجر. تهران: میراث فرهنگی. آدامووا، ا. ت. 1386. نگارههای ایرانی موزۀ ارمیتاژ. ترجمۀ زهره فیضی. تهران: فرهنگستان هنر. افشار مهاجر، کامران. 1391. هنرمند ایرانی و مدرنیسم. تهران: دانشگاه هنر. اشرفی، م، م. 1367. همگامی نقاشی با ادبیات ایرانی. ترجمۀ رویین پاکباز. تهران: نگاه. اشتری، مهدی. 1386. هنر مینیاتورسازی و نقاشی ایرانی. تهران: گوتنبرگ. بختیاری، فریبا و پورمند، حسنعلی. 1389. «بررسی تطبیقی نقاشی گل و پرنده در هنر چین و ایران»، کتاب ماه هنر، ش 150: ص 110 تا 116. بنیاردلان، اسماعیل. 1387. سرفرسنگهای تحول در مسیر نگارگری ایران. تهران: دانشگاه هنر. برومند، عبدالعلی. 1366. هنر قلمدان. تهران: وحید. پوپ اپهام، آرتور. 1378. سیر و صور نقاشی ایران. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: مولی. پاکباز، رویین. 1379. دایرﺓ المعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر. پاکباز، رویین. 1379. نقاشی ایران از دیرباز تا امروز. تهران: نارستان. دهخدا، علیاکبر. 1373. لغتنامه، ج8. تهران: روزنه. دهخدا، علیاکبر. 1373. لغت نامه، جلد11 تهران: روزنه. دهخدا، علیاکبر. 1373. لغت نامه، جلد 12. تهران: روزنه. دریابر، الهام. 1386. «نقاشی ایرانی هنر ایرانی»، سفر، ش 13: ص 31تا37. ذکا، یحیی و ولش، کری. 1373. مینیاتورهای مکتب ایران و هند واحوال و آثار محمد زمان. تهران: فرهنگسرا. رضایی، بنفشه. 1384. «بررسی گلومرغ در هنر نگارگری دورۀ قاجار»، پایاننامۀ کارشناسی ارشد تصویرسازی، دانشگاه تهران. سیف، هادی. 1390. شیدا مکتب گل و مرغ. تهران:کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. سرمدی، عباس. 1380. دانشنامۀ هنرمندان ایران و جهان اسلام. تهران: هیرمند. شهدادی، جهانگیر. 1384. گلومرغ (دریچهای بر زیباشناسی ایرانی). تهران: خورشید. طباطبایی، صالح. 1391. دانشنامۀ هنرومعماری ایرانی. تهران: فرهنگستان هنر. علیمحمدی اردکانی، جواد. 1392. همگامی ادبیات و نقاشی قاجار. تهران: یساولی. کن بای، شیلا. 1382. نقاشی ایرانی. ترجمۀ مهدی، حسینی. تهران: دانشگاه هنر. کریمزاده تبریزی، محمدعلی. 1363. احوال وآثارنقاشان قدیم ایران و برخی ازمشاهیر نگارگرهندوعثمانی، ج2. لندن: مستوفی. کوه نور، اسفندیار. 1381. جایگاه نقوش نمادین یا سمبلیک در هنرهای سنتی ایران. تهران: نور حکمت. گودرزی، مرتضی. 1388. آیینۀ خیال. تهران: سوره مهر. منصور، جهانگیر. 1390. دیوان حافظ. تهران: دیدار. مختاریان، بهار. 1389. «پژوهشی در نمادشناسی گل و مرغ»، نامه فرهنگستان، دوره 11، ش 4. مهرویان، وحیده. 1382. «مرغهای افسانهای در ادبیات فارسی»، اعتماد، ش 7: ص14تا21. نامور مطلق، بهمن. 1381. «دفتر حسن، بررسی نمادگان حروف در وصف جمال چهرۀ ادب در فارسی»، خیال، ش4و نفیسی، نوشین. 1368. «تکپرنده بر شاخۀ گل»، فصلنامۀ هنر، ش 17: ص 60 تا 65. نفیسی، نوشین. 1382. فال فارس (مجموعه عکسهای شیراز). تهران: نظر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,300 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 17,621 |
||
