مطالعۀ تطبیقی جانوران ترکیبی در هنر هخامنشیان و آشوریان | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 2، دوره 11، شماره 39، آبان 1395، صفحه 16-33 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2016.412 | ||
| نویسندگان | ||
| ابوالقاسم دادور1؛ رویا روزبهانی* 2 | ||
| 1استاد گروه پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر، دانشگاه الزهرا(س)، شهر تهران، استان تهران. | ||
| 2دانشآموختۀ مقطع کارشناسیارشد رشتۀ پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر، دانشگاه الزهرا، شهر تهران، استان تهران. | ||
| چکیده | ||
| جانوران ترکیبی موجوداتی محصول تخیلات انسانی هستند که بهعنوان شاهکارهای هنری در قالب عناصر و تزئینات معماری، ظروف کاربردی، مهرها، زیورآلات و... ظاهر میشوند. هدف از این پژوهش بررسی جانوران ترکیبی بهعنوان نمادهایی از دو فرهنگ و تمدن فلات ایران (هخامنشیان) و بینالنهرین (آشور) و یافتن اشتراکات و افتراقات فیمابین آنان با رویکردی تطبیقی است. برای رسیدن به این منظور، دامنۀ گسترش این موجودات ترکیبی در آثار هنری نقوش برجسته و مهرهای هخامنشی و آشوری ازنظر شکل ظاهری و مفاهیم مرتبط با آن جستوجو و با یکدیگر تطبیق داده شد. در این پژوهش روش تحقیق بهصورت توصیفی- تاریخی و تجزیهوتحلیل اطلاعات کیفی و گردآوری اطلاعات به روش اسنادی است. نتایج حاصل از این پژوهش نمایانگر وجوه اشتراک و افتراق موجودات ترکیبی در این دو تمدن است و به طور کلی میتوان گفت که در نمایش موجودات ترکیبی دوره هخامنشی از دید جانبی و در آشوری از روش جبههای استفادهشده است. نمایش جانور ترکیبی با حالات انسانی مانند تمامقد بودن و استفاده از اندام انسانی در دوره آشور کاربرد زیادی داشته درحالیکه در دوره هخامنشی تنها ترکیب با سر انسان دیده میشود. مهمترین خصیصه تصاویر نمایشدهنده جانوران ترکیبی در هنر هخامنشی: سادگی، نظم و پرهیز از پرداختن زیاد به جزئیات است. جانوران ترکیبی در هنر هخامنشی از حس «سکون و آرامش» و «خشک و رسمی» و در دورۀ آشوری «تحرک و پویایی» و «بیان خشونت» برخوردارند و تقارن انعکاسی بارزترین ویژگی هماهنگ تصاویر جانوران ترکیبی در نقوش برجسته دوره آشور است. ازنظر مفهوم بهکارگیری، بیشتر نمادها در فرهنگ و تمدن مردمان هر دو منطقه ریشه دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جانوران ترکیبی؛ هخامنشی؛ آشور؛ نقش برجسته؛ مهر | ||
| مراجع | ||
|
اتینگهاوزن، ریچارد. 1379. اوجهای درخشان هنر ایران. ترجمۀ هرمز عبداللهی. تهران: آگاه. بد، فرامرز. 1352. «نقوش و علائم مقدس در پدیدههای شگرف معماری هخامنش»، ترجمۀ مهدی غروی، مجلۀ بررسیهای تاریخی. س 4. ش 8. بلک، جرمی و آنتونی گرین. 1385. فرهنگنامۀ خدایان- دیوان و نمادهای بینالنهرین باستان. ترجمۀ پیمان متین. تهران: امیرکبیر. پاکباز، روئین. 1390. دائرهالمعارف هنر، نقاشی، پیکرهسازی، گرافیک. تهران: فرهنگ معاصر. پرادا، ادیت. 1357. هنر ایران باستان (تمدنهای پیش از اسلام). ترجمۀ یوسف مجیدزاده. تهران: دانشگاه تهران. پرادا، ادیت. 1383. هنر ایران باستان. ترجمۀ یوسف مجیدزاده. تهران: دانشگاه تهران. پوپ، آرتور ابهام. 1338. شاهکارهای هنری ایران. ترجمۀ پرویز خانلری، تهران: فرانکلین. دادور، ابوالقاسم. 1388. جانوران ترکیبی در هنر ایران باستان. تهران: دانشگاه الزهرا. دیویس، پنلوپ و دیگران. 1388. تاریخ هنر جنسن. ترجمۀ فرزان سجودی. تهران: فرهنگسرای میردشتی. زمردی، حمیرا. 1382. نقد تطبیقی ادبیات و اساطیر. تهران: زوار. سعیدی، فرخ. 1376. راهنمای تخت جمشید، نقش رستم و پاسارگاد. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. صمدی، مهرانگیز. 1367. ماه در ایران. تهران: علمی و فرهنگی. عابددوست، حسین و زیبا کاظمپور. 1388. تداوم اسفنکسها هارپیهای باستانی در هنر دورۀ اسلامی. نگره، ش : 81-91. فریه، ر. دبلیو. 1374. هنرهای ایران. ترجمۀ پرویز مرزبان. تهران: نشر فروزان. قفقوری، فاطمه. 1389. بررسی تطبیقی اسفنکس در کرت- ایران و آشور. پایاننامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد تهران مرکز، بهراهنمایی نسرین عتیقهچی. کاژدان، آ. نیکلوسکی، ن. آبراموویچ، آ. ایلین، ژ. فیلیپ اف، آ. 1379. تاریخ جهان باستان (شرق). ترجمۀ محمدباقر مومنی، محمدصادق انصاری و علی همدانی. تهران: اندیشه. گاردنر، هلن. 1389. هنر در گذر زمان. ترجمۀ محمدتقی فرامرزی. تهران: آگاه. گری، جان. 1378. اساطیر خاورمیانه (بینالنهرین). ترجمۀ باجلان فرخی. تهران: اساطیر. محمدپناه، بهنام. 1388. اسرار تمدنهای باستانی بینالنهرین. تهران: انتشارات سبزان. مجیدزاده، یوسف. 1380. تاریخ و تمدن بینالنهرین، ج دوم: هنر و معماری. تهران: مرکز نشر دانشگاهی. مک گال، هنریتا. 1375. اسطورههای بینالنهرین. ترجمۀ عباس مخبر. تهران: مرکز. ملکزاده بیانی، ملکه. 1363. تاریخ مهر در ایران. تهران: یزدان. مورتگارت، آنتون. 1377. هنر بینالنهرین باستان، هنر کلاسیک خاور نزدیک. ترجمۀ زهرا باستی و محمدرحیم صراف. تهران: انتشارات سمت. هال، جیمز. 1380. فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرق و غرب. ترجمۀ رقیه بهزادی. تهران: فرهنگ معاصر. هرتسفلد، ارنست. 1381. ایران در شرق باستان. ترجمۀ همایون صنعتیزاده. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. همایون فرخ، رکنالدین. 1349. «مهر و نشانههای استوانهای ایران باستان»، بررسیهای تاریخی. سال اول. ش 5: 29-62. Curtis, John. 1989. Ancient Persia. London: British Museum Pub. Frankfort, H. 1939. Cylinder Seals a Documentary Essay on the Art and Religion of the Ancient Near East. London: Macmillan and Co, Pl=xxx vii.
Friar, Stephen. 1987. A New Dictionary of Heraldry. London: Alphabooks/A & C Black Rava, Otto. 1960. A Catalogue of Oriental Cylinder Seals and Seal Impressions in the Danish National Museum. Kobenhaven: Nationalmusseet, No: 163.
ttp://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/30006123 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,122 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 24,428 |
||