تحلیل گفتمان ناسیونالیسم ناصری و سیر تحول آن از گفتمان امیدبخش به گفتمان هژمونیک | ||
| جامعهشناسی سیاسی جهان اسلام | ||
| دوره 10، شماره 21، مهر 1401، صفحه 135-166 اصل مقاله (497.45 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/iws.2023.15743.2168 | ||
| نویسندگان | ||
| نعیم شرافت1؛ ,ولی اله برزگر کلیشمی* 2؛ محمدرضا جلالی3 | ||
| 1دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره). | ||
| 2استادیار، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره). | ||
| 3استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره). | ||
| چکیده | ||
| گفتمان ناسیونالیسم ناصری در دهههای پنجاه و شصت میلادی، تجلی آرمانشهر و محل تحقق امیال سرکوبشده انسان عربی در طول سالها حکومت نظامهای فراملی و نیابتی تصور میشد و در برابر دیگر گفتمانهای رقیب همچون لیبرالیسم و بنیادگرایی اسلامی، به گفتمان غالب منطقه تبدیل شد؛ اما به مرور، دوگانگیها در شعار و عمل این گفتمان برای همگان شناخته شد و به عنوان یک گفتمان تحمیلی و هژمونیک از سوی دیکتاتوری نوظهور ناسیونالیسم عربی مورد پذیرش اجباری قرار گرفت. در این مقاله با استفاده از دادههای کتابخانهای و روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف ابتدا به شناسایی نظام معنایی و مؤلفههای گفتمان ناسیونالیسم ناصری بر اساس تعاریف موجود از دو مفهوم گفتمان و هژمونی پرداخته و سپس با هدف فراتحلیل نگرشها و رفتارهای این گفتمان، میزان فراوانی دالهای گفتمان ناسیونالیسم ناصری در یک تحلیل متنی و بینامتنی سنجیده میشود. دادهها نشانگر آن است که ناسیونالیسم ناصری بیشترین توجه خود را به بزرگنمایی و اسطورهسازی شخص عبدالناصر و هژمونی جریان سیاسی مورد نظر او در داخل کشور، منطقه و حتی جهان متمرکز کرده بود. به بیان دیگر نقطه گرهگاهی گفتمان ناسیونالیسم ناصری یعنی هویت یکپارچه عربی در کاریزما و قدرتطلبی شخص عبدالناصر خلاصه میشد و بهرهگیری از دوره فقدان و دلنگرانی جامعه عربی از استعمار و فساد سلطنت و تکیه بر دالهایی همچون اتحاد عربی، ملت عربی و دیگر دالهای ایدئولوژیک و حماسی، فرصتی برای مشروعیتبخشی به جایگاه و اقتدار سیاسی خود و هژمونی بر دیگر گفتمانهای منطقه بود. عبدالناصر از هر ابزاری برای دشمنتراشی و غیریتسازی و افزایش منازعات سیاسی و ایدئولوژیک به نفع خود استفاده میکرد تا بتواند اقشار مختلف مردم را مشتاقانه و داوطلبانه به سمت گفتمان خود جذب کند. تبیین عوامل شکلگیری، اقتدار و در نهایت سرکوب گفتمان ناسیونالیسم ناصری در محیط ژئوپلیتیک آن برهه زمانی، مهمترین مسأله این پژوهش است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گفتمان ناسیونالیسم عربی؛ ناسیونالیسم ناصری؛ ملیگرایی عربی؛ وحدت عربی؛ گفتمان هژمونیک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,063 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 712 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 473 |
| تعداد مقالات | 4,694 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,814,947 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,787,819 |