مطالعه تحولات تمثالهای نقاشی شده مینایی با تصویرشاهان وشاهزادگان دردوره قاجار (فتحعلی شاه تا انتهای دوره ناصرالدینشاه) | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 18، شماره 67، پاییز 1402، صفحه 145-169 اصل مقاله (1.22 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2022.15874.2982 | ||
| نویسنده | ||
| الهه پنجه باشی* | ||
| الزهرا دانشکده هنر | ||
| چکیده | ||
| هنر پیکرنگاری درباری از هنرهای اصلی دوره قاجار است و درهنرهای مختلف این دوره دیده میشود. یکی از هنرهای وابسته به پیکرنگاری ترکیب نقاشی و جواهر بهصورت تمثالهای مینایی نقاشی شده است که نمادین بوده و دارای ویژگیهای تزیینی است و معمولاً به نمایندگان خارجی اهدا میشده است. در دوره فتحعلی شاه برای هدیه به سفرای خارجی ساخت مدال آغاز شد و در دورههای بعد هم ادامه یافت. موضوع تمثالهای نقاشی شده، چهره شاه در وسط قابی دایره یا بیضیشکل بود که بهعنوان پیش کش به نمایندگان داخلی و دول خارجی اهدا میشد، باتزیینات طلا و جواهر دردورقاب نقاشی شده همراه بود. هدف از این پژوهش مطالعه تمثالهای نقاشی شده دوره قاجار و بررسی نمونههای آن از دوره فتحعلی شاه تا انتهای دوره ناصری است که در حراجهای مختلف دنیا ارائه شده است. سؤال اصلی این پژوهش به این قراراست: تمثالهای نقاشی شده دوره قاجار دارای چه ویژگیهای ساختاری و محتوایی درهر دوره قاجاراست؟ روش تحقیق در پژوهش پیش رو توصیفی- تحلیلی بوده و با استفاده از منابع کتابخانهای صورت گرفته است. نتایج این پژوهش در بررسی تمثالها نشان میدهد، درتمامی ابعاد، قوانین پیکرنگاری در نقاشی این دوره درتمثال های کوچک نیز رعایت میشده و مضمون آنها چهره شاه در اندازه کوچک بوده و به صورت یاد بودی تزیینی و جواهرنشان تهیه میشده است. در دوره فتحعلی شاه جواهر بیشتری استفاده میشده است و دوره فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه پرتعدادترین دوره در خلق این تمثالها است. بررسیهای این پژوهش نشان میدهد تلفیق هنر و سیاست در تمثالهای دوره قاجار از طریق بهکارگیری نمادهای قدرت در تصاویر دیده میشود و هر چه از دوره فتحعلی شاه به دوره ناصرالدینشاه از تعداد جواهرات مصرفی کاسته میشود. بهکارگیری فراوان تمثال در همه دوره قاجار را میتوان تلاشی در جهت مشروعیت بخشیدن به سلطنت دانست. اکثرتمثالها برای اهدا به سفرای خارجی کارشده و هنر زیبای نقاشی روی مینا و ترکیب آن با جواهر تشکیلشده است و با سنجاق به لباس نصب میشده است. بعضی از این تمثالها در پشتکار نیز دارای نقاشی بوده و برخی در پشت ساده و تکرنگ میباشند. تولید در دوره اول قاجار بیشتر و سپس دوره ناصری و کمترین موارد دوره محمدشاه است. جواهرات در دوره فتحعلی شاه بیشترین کاربرد درتمثالها را در همه دورهها داشته است. سیر چهره شاه از آرمانگرایی به سمت واقعگرایی مسیر نقاشی پیکرنگاری این دوره را طی میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شاهان قاجار؛ تمثال؛ پیکرنگاری درباری؛ نقاشی؛ جواهر؛ میناکاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 804 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 946 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 473 |
| تعداد مقالات | 4,694 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,803,765 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,772,178 |