سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

کاظمی, داودرضا. (1400). عرفان در شعر دفاع مقدّس خوزستان. , 5(9), 37-60.
داودرضا کاظمی. "عرفان در شعر دفاع مقدّس خوزستان". , 5, 9, 1400, 37-60.
کاظمی, داودرضا. (1400). 'عرفان در شعر دفاع مقدّس خوزستان', , 5(9), pp. 37-60.
کاظمی, داودرضا. عرفان در شعر دفاع مقدّس خوزستان. , 1400; 5(9): 37-60.

عرفان در شعر دفاع مقدّس خوزستان

دو فصلنامه ادبیات دفاع مقدس
مقاله 3، دوره 5، شماره 9، مهر 1400، صفحه 37-60    اصل مقاله (1.12 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسنده
داودرضا کاظمی*
دانش‌آموخته دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز.
چکیده
جنگ‌ها، حوادثی سهمگین، خشن، بی‌رحم، مهلک و مخرب‌اند. ذاتی خون‌ریز، ویران‌ساز و نابودگر دارند. شعر جنگ، اگر تنها و فقط شعر جنگ باشد ربط چندانی به عرفان و آموزه‌های عرفانی پیدا نمی‌کند. عرفان و آموزه‌های عرفانی هم با ذات خشن و بی‌رحم جنگ، تناسب چندانی ندارد. بروز و ظهور هر یک از آن‌ها به روحیه‌ای خاص- متفاوت- مربوط می‌شود، عرفان با خلق‌وخویی نرم و آرام و جنگ با رفتاری خشن و ستیهنده، تناسب بیشتری دارند. بر اساس یافته‌های این پژوهش تحلیلی-توصیفی در شناخت پیوند میان عرفان و شعر جنگ، در شعر دفاع مقدس، میان دو حوزة عرفان و جنگ- به‌رغم تفاوت‌هایشان- پیوندی خجسته و سودمند شکل می‌گیرد که ازقضا در سرنوشت جنگ نیز نقش مهمی ایفاء می‌کند. شاعران دفاع مقدس در جنگ سروده‌های خود با بیان حالات و مقامات رزمندگان، شهدا، آزادگان، مفقودین، مجروحین و ایثارگران از سویی و از سویی دیگر، با بیان درجه و مرتبه آن‌ها در طی کردن هفت وادی سیر و سلوک، رزمندگان را در جایگاه سالکان و عارفان قرار می‌دهند. عارفان و سالکانی که حالات و مقامات و طی طریق آن‌ها با اسلاف پیشین خود البته تفاوت‌هایی هم دارد. شیوه و مسلک عرفانی آن‌ها، بسیار زودبازده، فشرده و پویاست.
کلیدواژه‌ها
عرفان؛ شعر جنگ؛ شعر دفاع مقدّس خوزستان
مراجع
 

  1. اکبری مزدآبادی، علی. (1391). کتاب آهنگران، (خاطرات و نوحه‌های حاج صادق آهنگران). تهران: نشر یازهرا (س).
  2. امین‌پور، قیصر. (1363، الف). در کوچة آفتاب، چاپ نخست. تهران: حوزة هنری.
  3. امین‌پور، قیصر. (1363، ب). تنفس صبح، چاپ نخست، تهران: حوزة هنری.
  4. امین‌پور، قیصر. (1372). آینه‌های ناگهان، چاپ نخست، تهران: افق.
  5. امین‌پور، قیصر. (1380). گل‌ها همه آفتابگردانند، چاپ نخست، تهران: مروارید.
  6. امین‌پور، قیصر. (1386). دستور زبان عشق، چاپ نخست، تهران: مروارید.
  7. انصاری، خواجه عبداللّه. (1354). مقامات معنوی (ترجمه و تفسیر منازل‌السائرین)، به قلم محسن بینا، چاپ دوم.
  8. انصاری، خواجه عبداللّه. (1372)، مجموعۀ رسائل فارسی، به تصحیح و مقابلۀ سه نسخه و با مقدمه: محمد سرور مولایی، چاپ اول، تهران: انتشارات توس.
  9. برمکی، رحمت‌اله. (1387). سطرهای پایانی به مقدمه حمله می‌کنند، رشت: فرهنگ ایلیا.
  10. بقلی شیرازی، روزبهان. (1374). شرح شطحیات، تصحیح و مقدمه هانری کربن، چاپ سوم، تهران: کتابخانه طهوری.
  11. بهداروند، اکبر. (1362). مزامیر کال، تهران: رواق.
  12. بهداروند، اکبر. (1369). ترانه‌های آب، تهران: برگ.
  13. بهداروند، اکبر. (1379). گزیدة ادبیات معاصر، تهران: کتاب نیستان.
  14. بیگی حبیب‌آبادی، پرویز. (1386). حماسه‌های همیشه، 3 ج. چاپ دوم، تهران: انتشارات فرهنگ گستر.
  15. جوادی آملی، عبدالله. (1372). تحریر تمهید‌القواعد، تهران: انتشارات الزهرا.
  16. ذوالقدری (میرصادقی)، میمنت. (1376). واژه‌نامه هنر شاعری، تهران: کتاب ممتاز.
  17. زمانی‌اصل، مجید. (1377). مزامیر پیاده‌رو، اهواز: مؤسسه فرهنگی انتشارات آیات.
  18. زمانی‌اصل، مجید. (1387). من از عشیره سوسن‌هایم، تهران: نشرتکا.
  19. سجادی، سید جعفر. (1383). فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، چاپ هفتم، تهران: طهوری.
  20. سراج طوسی، ابونصر. (1382)، اللمع فی التصوف، تصحیح و تحشیه رینولد آلن نیکلسون، ترجمه: دکتر مهدی محبتی، تهران: انتشارات اساطیر.
  21. سعیدی‌راد، عبدالرحیم. (1387). ساعت به وقت دلتنگی، (گزینة اشعار). تهران: نشر تکا.
  22. سعیدی، گل بابا. (1392)، فرهنگ جامع اصطلاحات عرفانی با تکیه بر آثار ابن‌عربی، تهران: انتشارات زوار.
  23. سهروردی، شیخ شهاب‌الدین. (1374). عوارف‌المعارف، مترجم: ابومنصوربن عبدالمؤمن اصفهانی، به اهتمام: قاسم انصاری، چاپ دوم، شرکت تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  24. صفارزاده، محمود. (1396). سفر اول پیدایش، اهواز: نشر الیما.
  25. عطار نیشابوری، فریدالدین محمد. (1378). منطق‌الطیر، به اهتمام و تصحیح: سید صادق گوهرین، چاپ 14، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  26. غزالی، ابوحامد محمد. (1377). احیاء علوم‌الدین (ربع چهارم)، ترجمه: مؤیدالدین محمد خوارزمی، به کوشش حسین خدیوجم، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  27. قشیری، ابوالقاسم عبدالکریم. (1383). ترجمة رساله قشیریه، به تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر، ترجمه: حسن بن احمد عثمانی، چاپ هشتم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  28. کاشانی، عزالدین محمود بن علی. (1381). مصباح‌الهدایه، با تصحیح و مقدمه و تعلیقات: استاد جلال‌الدین همایی، چاپ ششم، تهران: نشر هما.
  29. کاظمی، داودرضا. (1397). جریان‌شناسی شعر جنگ، تهران: انتشارات سوره مهر.
  30. گوهرین، سید صادق. (1388). شرح اصطلاحات تصوف (دوره 10 جلدی)، چاپ اول، تهران: انتشارات زوار.
  31. مستملی بخاری، اسماعیل بن محمد. (1387). شرح التعرف لمذهب التصوف، ج 3، تصحیح و تحشیه: محمد روشن، چاپ سوم، تهران: نشر اساطیر.
  32. ملاصدرا، صدرالدین محمد شیرازی. (1981). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیه الأربعه، چاپ سوم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  33. مهرآذین، حسین. (1385). هستی همیشه، شهرکرد: انتشارات مرید.
  34. میرشکاک، یوسفعلی. (1363). قلندران خلیج، تهران: انتشارات بین‌الملل.
  35. میرشکاک، یوسفعلی. (1368). از چشم اژدها، تهران: انتشارات مرکز فرهنگی و هنری اقبال.
  36. میرشکاک، یوسفعلی. (1368). ماه و کتان، تهران: انتشارات برگ.
  37. میرشکاک، یوسفعلی. (1369). از زبان یک یاغ، تهران: انتشارات برگ.
  38. نجاتی، پروانه. (1389). داغ و دغدغه، شیراز: نوید شیراز.
  39. نجف‌زاده بارفروش، محمدباقر. (1372). فرهنگ شاعران جنگ و مقاومت، تهران: کیهان.
  40. نوربخش، جواد. (1378)، فرهنگ نوربخش (اصطلاحات تصوف /ج 5)، چاپ دوم، انتشارات یلدا قلم.
  41. هجویری، ابوالحسن علی بن عثمان. (1384). کشف المحجوب، مقدمه، تصحیح و تعلیقات: محمود عابدی، تهران: سروش.
  42. یثربی، سید یحیی. (1370). فلسفۀ عرفان (تحلیلی از اصول و مبانی و مسائل عرفان). قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
 

  1. بقالان، محمد. (1366). ای دژ مستحکم، روزنامه اطلاعات (ویژه خوزستان). 24 خرداد. شماره 18196.
  2. بقالان، محمد. (1366). رباعیات جنگ. روزنامة اطلاعات،22 آذر، ش 18345، ص 2.
  3. بقالان، محمد. (1366). روزنامة اطلاعات،20 دی. شمارة؟ ص 2.
  4. حسینی، سید حسین. (1387). پیوند عشق و عرفان با ادبیات پایداری، نامه پایداری.‌ دکتر احمد امیری خراسانی.‌ تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، صص 154-135.
  5. ساکی، بهمن. (1366). روزنامة اطلاعات، فرهنگ و ادبیات خوزستان.15 آذر. شمارة 18339، ص 2.
  6. شیدای‌دزفولی، محمد. (1366). روزنامة اطلاعات، حدیث تکسواران، 20 اردیبهشت. شمارة 18167، ص 2.
  7. شیدای‌دزفولی، محمد. (1367). روزنامة اطلاعات، بعد از غدیر.13 آذر. شمارة؟ ص 7.
  8. شیدای‌دزفولی، محمد. (1366). روزنامة اطلاعات، رباعیات جنگ، 22 آذر. ش 18345، ص 2.
  9. طباطبایی، سید عباس. (1366). روزنامة اطلاعات، «ویژۀ خوزستان»، حدیث تکسواران، 20 اردیبهشت. ش 18167، ص 2.
  10. علیزاده، سعید. (1366). روزنامة اطلاعات، فرهنگ و ادبیات خوزستان، 15 آذر. شمارة 18339، ص 2.
  11. لجمیری، عبدل. (1361). نشریه انفال. پیام مناطق نفت‌خیز، شرکت ملی نفت ایران، اول تیر. شمارۀ 54.
  12. یاحسن. علیرضا. (1360). شهید حق، مجلة سروش. 7 آذر. سال سوم، شمارة 123، ص 80.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 610
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 304