تحلیل ویژگیهای ساختاری نستعلیق آغازین در نسخه دیوان اشعار عماد فقیه کرمانی موجود در کتابخانه مجلس شورای اسلامی به شماره IR.1584 | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 19، شماره 69، بهار 1403، صفحه 79-93 اصل مقاله (943.73 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2022.16360.3051 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه شه کلاهی* 1؛ حسنعلی پورمند2 | ||
| 1دانش آموخته دکتری پژوهش هنر دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 2دانشیار گروه پژوهش هنر دانشگاه تربیت مدرس | ||
| چکیده | ||
| نستعلیق دومین خط خاص ایرانیان است و بنیاد اولیه آن به تغییر قلم نسخ و تعلیق در نسخههای خطی نیمه دوم قرن هشتم هجری برمیگردد. در همین رابطه تاکنون چند نسخه خطی که حرکات اولیه قلم نستعلیق در آنها وجود داشته است، معرفی و ارائه گردیده است. با توجه به تاریخ کتابت و ویژگیهای خطشناسانه به نظر میرسد نسخه خطی دیوان اشعار عماد کرمانی در کتابخانه مجلس شورای اسلامی (IR.1584) نیز یکی از این نُسخ باشد و میتوان در آن رگههای نستعلیق آغازین را ملاحظه کرد. از اینرو هدف از این مطالعه بررسی نستعلیق آغازین در این نسخه است و در پی پاسخ به این سوال است که قلم بهکار رفته در خوشنویسی نسخه عماد فقیه کرمانی از چه نوعی است و چه ویژگیهایی دارد؟ با توجه به اهمیت و ضرورت پژوهش درباره نسخههای بهجای مانده از قرن هشتم هجری/ چهاردهم میلادی، و عدم وجود مطالعه مستقل از نسخه عماد کرمانی، لذا انجام چنین پژوهشی ضرورت مییابد. این پژوهش در زمره پژوهشهای توسعهای قرار دارد و بهشیوه توصیفی-تحلیلی انجام شده است. روش گردآوری اطلاعات کتابخانهای (اسنادی) و مشاهده مستقیم نسخه است؛ و روش تحلیل اطلاعات کیفی میباشد. در بررسی نسخهشناسی براساس صفحه تتمّه و ترقیمه مشخص گردید که این نسخه در 783هـ.ق/ 1381م. کتابت شده است و براساس ارزیابیهای تاریخی احتمالاً این نسخه تحت حمایت شاه شجاع در شیراز یا سلطان حسین جلایر در بغداد تهیه شده است. در تحلیل خطشناسی میتوان خط این نسخه را چیزی مابین خط نسخ و تعلیق (نسخِ تعلیقآمیز) قرار داد و آن را نسخ متمایل به تعلیق دانست که زمینهساز پیدایش خط نستعلیق است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دیوان اشعار عماد فقیه کرمانی؛ جلایری؛ مظفری؛ خوشنویسی؛ نسخ تعلیقآمیز؛ نستعلیق آغازین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,112 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 801 |
||