شناسایی و تبیین ماهیت شر در نگارههای فالنامه درسدن بر اساس آراء ملاصدرا | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 18، شماره 65، فروردین 1402، صفحه 5-17 اصل مقاله (626.13 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2022.16046.3007 | ||
| نویسندگان | ||
| فرزانه واحددهکردی1؛ زهرا فنایی* 2؛ مهدی دهباشی3؛ علی مجابی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران | ||
| 2استادیار گروه هنر، مرکز تحقیقات افق های نوین در معماری و شهرسازی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد | ||
| 3استاد گروه فلسفه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان | ||
| چکیده | ||
| مسئلهٔ خیر و شر یکی از بحث های عمیق فلسفه و کلام است که در دوران مختلف تاریخ، تفکر و ذهن اندیشمندان غرب و شرق را به خود معطوف داشتهاست. در این میان فلاسفه اسلامی به ویژه حکمای صدرایی با نگاهی عقلی و مستدل، رنجها و شرور مطرح در جهان هستی را مورد مطالعه قرارداده و به تبیین حقیقت و ماهیت آن پرداختهاند. ملاصدرا ضمن روی آوردن به تعریف مصداقی از شر و تقسیم مصادیق شر به طبیعی، اخلاقی، عاطفی و مابعدالطبیعی به تشریح ماهیت آن پرداخته و برای آن چهار قِسم در نظر گرفتهاست: امور عدمی، شر ادراکی، شر اخلاقی و مبادی شر اخلاقی. پژوهش حاضر با ماهیتی توصیفی- تحلیلی نگاهی دارد به تشخیص ماهیت شر در نگارههای فالنامهٔ تهماسبی نسخهٔ درسدن. بر این اساس پس از مطالعات کتابخانهای برای شناخت مسئلهٔ شر و ویژگیهای آن، انواع ماهیت مطرح شده توسط ملاصدرا برشمرده و ضمن مشاهدهٔ آثار به یافتن نگارههایی با موضوع شر در فالنامهٔ نسخهٔ درسدن بهصورت هدفمند پرداختهمیشود. سپس ماهیت شر که در این نگارهها تصویر شدهاست، تشخیص و انواع آنها بر مبنای آراء ملاصدرا تطبیق دادهمیشوند. این پژوهش در جستجوی یافتن پاسخ به این پرسشهاست: 1- ماهیت شرِ نمود یافته در نگارههای فالنامهٔ درسدن چه ویژگیهایی دارد؟ 2- ماهیت شر در نگارههای فالنامهٔ درسدن بر مبنای آراء صدرا چگونه قابل تحلیل است؟ یافتهها نشان میدهد تصویر شر که در فالنامهٔ درسدن نمود یافتهاست، بر مبناء انواع ماهیت برشمرده شده توسط ملاصدرا یعنی امور عدمی، شر ادراکی، شر اخلاقی و مبادی شر اخلاقی قابل تطبیق است. همچنین آن قِسم از شر که به حالات درونی و ادراکی انسان برمیگردد، نمود متفاوتی با سایر انواع آن دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ماهیت شر؛ امور عدمی؛ شر ادراکی؛ شر اخلاقی؛ ملاصدرا؛ فالنامهٔ درسدن | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا، حسینبن عبدالله. 1376. الالهیات من کتاب الشفاء، تحقیق آیتالله حسنزاده آملی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
ابنسینا، حسینبن عبدالله. 1404ق. شفاء، قم: کتابخانه آیتالله مرعشی.
ابنسینا، حسینبن عبدالله. 1388. الهیات شفاء، ترجمه دادجو، تهران: امیرکبیر.
ابن منظور الانصاری، محمدبن مکرم بن علی. 1414ق. لسان العرب، بیروت: دار صادر.
اخوانی، سعید و محمودی، فتانه. 1398. تحلیل مضامین بصری فالنامههای مصورعصر صفوی بر مبنای کاربرد در امر پیشگویی، شماره49، صص19-37.
افلاطون. 1360. جمهور، ترجمه حسن فتحى، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
پترسون، مایکل و دیگران. 1376. عقل و اعتقاد دینی، تهران: طرح نو.
پلنتینگا، الوین. 1374. خدا، جهانهای ممکن و مسأله شر، ترجمه ابراهیم سلطانی و احمد نراقی، تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.
پوراکبر، آرش. 1396. فالنامه شاه طهماسبی، تهران: فرهنگستان هنر.
پورحسن، قاسم و اسکندری دامنه، حمیدرضا. 1393. مقایسهٔ دیدگاه مطهری و سوئینبرن دربارهٔ مسئلهٔ شر، پژوهشنامهٔ فلسفهٔ دین(نامهٔ حکمت) سال دوازدهم، شمارهٔ دوم، پائیز و زمستان، پیاپی24،صص1-23.
پورداوود، ابراهیم. 1378. گات ها (کهن ترین بخش اوستا)، تهران: نشراساطیر.
حسنوند، محمدکاظم و آخوندی، شهلا. 1391. بررسی سیر تحول چهرهنگاری در نگارگری ایران تا انتهای دورهٔ صفوی، نگره، شماره33، صص14-35.
خدری، غلامحسین. 1393. تحلیل مسئلهٔ شر ادراکی از منظر ملاصدرا، دو فصلنامه پژوهش حکمت صدرایی، 46-35.
سهروردى, شهابالدین. 1356. کلمة التصوّف, سه رساله از شیخ اشراق، به تصحیح و مقدمه نجفقلى حبیبى، تهران: انجمن شاهنشاهی فلسفه ایران.
سیپک، ییری. 1384. ادبیات فولکلور ایران، ترجمه محمد اخگری، تهران: سروش و مرکز.
شجریان، مهدی. 1399. مسأله شر از دیدگاه ملاصدرا و نورمن گیسلر، دوفصلنامه علمی تأملات فلسفی دانشگاه زنجان، سال دهم، شماره24، بهار و تابستان، صص337-364.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم. 1366. تفسیرالقرآن الکریم، قم: نشر بیدار.
صدرالدین شیرازی، محمدبنابراهیم. 1363. مفاتیح الغیب، تهران: انجمن اسلامی حمکت و فلسفه ایران.
صدرالدین شیرازی، محمدبنابراهیم. 1383. الشواهدالربوبیه، چاپ سوم، قم: بوستان کتاب.
صدرالدین شیرازی، محمدبنابراهیم. 1917م. الاسفارالاربعه، چاپ سوم، بیروت: دار احیاء التراث.
صدرالدین شیرازی، محمدبنابراهیم. 1981م. حکمت المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، چاپ سوم، بیروت: دار احیاء التراث.
صدرالدین شیرازی، محمدبنابراهیم. 1370. شرح اصول کافی، تهران: مؤسسه تحقیقات و مطالعات فرهنگی.
طباطبایی، سید محمدحسین. 1367. تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی، قم: بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی.
طبرانی، سلیمانبن احمد. 1415ق. المعجم الکبیر، به کوشش حمدیعبدالمجید سلفی، قاهره: مکتبه ابنتیمیه.
طبرسی، فضل بن حسن. 1385. مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمهٔ محمد جواد بلاغی، تهران: ناصر خسرو.
عصارکاشانی، الهام. 1393. تأثیر تفکر شیعی بر فالنامههای مصور دوره اول صفوی، استاد راهنما: ابوالقاسم دادور، پایان نامه دکتری: دانشگاه الزهرا.
فارابی، ابونصر. 1413ق. تحصیل السعاده در الاعمال الفلسفیه، تحقیق: جعفر آل یاسین، بیروت: دارالمتأهل.
فارابی، ابونصر. 1408ق. التعلیقات، بیروت: دارالمناهل.
قدردان قراملکی، محمدحسین. 1377. خدا و مسئلهٔ شر، قم: بوستان کتاب.
کاپلستون، فردریک. 1362. تاریخ فلسفه یونان و روم، سید جلال الدین مجتبوی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
محمدرضایی، محمد. 1388. وجود خدا و مسئله شر، قبسات، سال چهاردهم، صص55-69.
مهدیزاده، علیرضا. 1399. فالنامه تهماسبی، تهران: سوره مهر.
مطهری، مرتضی. 1376. درسهای الهیات شفا، ج 3، تهران: حکمت.
هیک، جان. 1372. فلسفه دین، ترجمه بهرام راد، تهران: انتشارات الهدی.
وینرایت، ویلیام.جی. 1374. مسئلهٔ شر در کلام فلسفی، مجموعه مقالات، ترجمۀ ابراهیم سلطانی و احمد نراقی، تهران: موسسه فرهنگی صراط.
Farhad, Massumeh& Bagci, Serpil. 2009. Falnama: The Book of Omen, the Arthur M. sackler and freer Gallery of art, Smithsonian Institution: Washington D.C.
Kekes, John. 1998. Evil- Routledge Encyclopedia of Philosophy. Edit by Edward Craig, London: Taylor& Francis Group. p436.
Mackie, J. L. 1995. Evil and Omnipotence, Mind, Vol. 64, No. 254.
Taliaferro, Charles. 1998. Contemporary Philosophy of Religion. Oxford: Blackwell. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,060 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,003 |
||