گونه شناسی نشانههای سنگ مزار ارامنه گورستانهای خویگان علیای فریدونشهر | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 18، شماره 68، دی 1402، صفحه 183-195 اصل مقاله (1.61 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2022.15260.2911 | ||
| نویسندگان | ||
| روح اله رحمانی* 1؛ ذبیح اله بختیاری2؛ همایون مومنی3؛ مهدی امرایی4 | ||
| 1کارشناس ارشد صنایع دستی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران | ||
| 2کارشناس ارشد باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان | ||
| 3کارشناس ارشد باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علو م انسانی، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 4عضو هیات علمی گروه صنایع دستی، دانشکده هنر، دانشگاه سمنان | ||
| چکیده | ||
| در طول تاریخ، سرزمین ایران همواره پذیرای اقوام و ادیان گوناگون بوده است. این مجاورت در خصوص مسیحیان ارمنی بهویژه از دوره صفویه به اینسو، بهخوبی در هنر حجّاری آنها نمودار گشته و سبب آفرینش عناصر هنری مشترک گردیده است. شاهد این مطلب، سنگ قبور تصویری و نگاره دار تاریخی ارامنه روستای خویگان علیای فریدونشهر اصفهان است. گنجینه نقوش بکر چهار آرامستان تاریخی ارامنه این روستا به دودسته تصویرنگار و کتیبهنگار قابلتقسیم است. هدف، شناخت انواع نشانهها، نمادها و نمودهای روزگار وقت است که در قالب نقوش حکاکی شده بر سنگ قبور، حاوی ناگفتههایی از عمق تاریخ است. این پژوهش تلاشی است برای یافتن پاسخهایی به این پرسشها: 1. نشانههای تصویری سنگ مزار ارامنه گورستانهای خویگان علیای فریدونشهر شامل چه گونههایی میشود؟ 2. سنگ مزارهای ارامنه خویگان علیا از منظر فنی، زیباییشناختی و مفهومی از چه ویژگیهای برخوردارند؟ روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات، ترکیبی از منابع میدانی و کتابخانهای- اسنادی است و روش تجزیهوتحلیل اطلاعات، کیفی است. نتایج تحقیق نشان داد نقوش این مزارها شامل انواع نقوش انسانی، حیوانی، گیاهی، نمادین و ابزار معاش مردمان روزگار است که در فضایی معماری گونه احاطهشدهاند. نقش زوج (مرد و همسرش) و نقش مشاغلی مانند قالیبافی نیز بهوفور یافت میشود. از منظر فنی، سنگ قبور حجیم و یکپارچه با ارتفاع گاه نیم متر بر سطح خاک و بهصورت افقی مشاهده میشود. عنوان پرترههای سنگی برای تصاویر قبور منطقه بدون اغراق است و مفاهیم در نگارههای سنگ مزارها، از پیرامون زندگی متوفی الهام گرفته و درواقع بازتابی از زندگی دنیوی و اخروی فرد است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گونه شناسی؛ سنگ مزار؛ ارامنه؛ گورستان؛ خویگان علیا | ||
| مراجع | ||
|
بابائیان، آنی.(1386). هنرهای جلفای نو، نشریه پیمان، شماره40، صص183-168.
براتی، بهاره و افروغ، محمد.(1390). بازتاب نمادها و نشانههای شغلی در سنگهای قبور ارامنه با تأکید بر نقاشیهای آبرنگ موزه جلفای اصفهان، کتاب ماه هنر، شماره 156، صص86-76.
حق نظریان، آرمن.(1385). کلیساهای ارامنه جلفای نو اصفهان، ترجمه نارسیس سهرابی ملایوسف، تهران: فرهنگستان هنر.
جهانمرد، بهاره و ولی بیگ، نیما.(1398). بررسی تناسب و ترکیببندی سنگ مزارهای با نقشمایه فرشته در آرامستان ارامنه جلفای اصفهان، فصلنامه نگره، دوره 14، شماره 52، صص 67-53.
خدادادی، علی؛ صفی خانی، نینا و احمدپناه، سیّدابوتراب.(1397). بررسی تطبیقی نقشمایه فرشته در سنگ قبور آرامگاه ارامنه و تخت فولاد اصفهان، هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، دوره 23، شماره 3، صص92-83.
خزائیلی، محمّدباقر.(1387). وضعیت ارامنه در عصر شاهعباس اول، پژوهشنامه تاریخ، شماره 10، صص 20 -1.
خسرونژاد، پدرام.(1377). سنگهای مزار از پنجره مردمشناسی هنر، کتاب ماه هنر، شماره 1، صص 26-23.
درهوهانیان، هاروتون.(1379). تاریخ جلفای اصفهان، ترجمه لئون میناسیان و محمدعلی موسوی فریدنی، اصفهان: زنده رود.
شاهمندی، اکبر.(1392)، بررسی و مقایسه تطبیقی طشت آبهای قبور آرامگاههای تخت فولاد و ارامنه اصفهان، هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، دوره 18، شماره1، صص 44-33.
سرلو، خوان ادواردو.(1392). فرهنگ نمادها، ترجمه مهرانگیز اوحدی، چاپ دوّم. تهران: دستان.
شوالیه، ژان و گربران، آلن.(1383). فرهنگ نمادها، ترجمه سودابه فضایلی،تهران:جیحون.
صفی خانی، نینا؛ احمدپناه، سیّدابوتراب و خدادای، علی.(1393). نشانهشناسی نقوش سنگ قبور قبرستان تخت فولاد اصفهان، هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، دوره19، شماره4، صص80-67.
کاظم پور، مهدی؛ محمّدزاده، مهدی و شکرپور، شهریار.(1399). تحلیل نمادشناسی نقوش سنگ مزارات اسلامی موزه شهر اهر، هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، دوره25، شماره1، صص 86-71.
گرین، ویلفرد؛ ویلنگهام، جان؛ مورگان، لی و لیبر، ارل.(1376). مبانی نقد ادبی، ترجمه فرزانه طاهری، تهران: نیلوفر.
لوی استروس، کلود.(1376). اسطوره و معنا، ترجمه شهرام خسروی، تهران: مرکز.
نجیبی، جعفر.(1362). مجسمهسازی و سمبلهای انسانی، قاموس، شماره 2، صص 158-89.
هویان، آندرانیک.(1381). ایرانیان ارمنی، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
یونگ، کارل گوستاو.(1352). انسان و سمبلهایش، ترجمه ابوطالب صارمی، تهران: پایا. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,837 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 751 |
||