تحلیل ارتباط متن و تصویر در نسخه خطی داستان سیفالملوک و بدیعالجمال بر اساس گفتوگومندی و پیوستاری زمان و مکان | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 18، شماره 68، دی 1402، صفحه 143-159 اصل مقاله (1.35 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2022.15853.2979 | ||
| نویسندگان | ||
| صدیقه ادراکی* 1؛ حسین عابددوست2؛ زیبا کاظم پور3 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت | ||
| 2دانشیار گروه گرافیک، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت | ||
| 3استادیار گروه هنر، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل | ||
| چکیده | ||
| هزارویکشب از کهنترین نمونههای ادبی در جهان به شمار میآید. نسخه خطی داستان سیفالملوک و بدیعالجمال از مجموعه هزارویکشب به زبان فارسی و خط نستعلیق در سال 1033 هجری قمری و زمان پادشاهی جهانگیر در هند تحریر شده که تأثیر عمیق سنتهای تصویری فرهنگ و تمدن هند و ایرانی در آن ظهور یافته است. داستان سیفالملوک از این مجموعه، حکایت شاهزادهای است که عاشق پریزادهای به نام بدیعالجمال میشود و به جستوجوی او باشخصیتهای داستان به گفتوگو میپردازد. هدف پژوهش، تحلیل ارتباط متن و تصویر در نسخه خطی داستان سیفالملوک و بدیعالجمال بر اساس نظریات باختین است. سؤالات تحقیق عبارتاند از: 1. چه ارتباط گفتوگومند و پیوستاری زمان و مکان بین متن و تصویر در نسخه خطی داستان سیفالملوک و بدیعالجمال وجود دارد؟ 2. نمود شباهتها و تفاوتهای گفتوگومندی میان روایت داستان و نوع تصویرگری نگارههای این نسخه، چگونه قابلبررسی است؟ روش تحقیق توصیفی تحلیلی است و روش گردآوری اطلاعات کتابخانهای از طریق فیشبرداری و تصویر خوانی است. روش تجزیهوتحلیل دادهها کیفی است. نتایج پژوهش نشان داد بیان گفتوگومندی میان عناصر روایی و تصویرپردازی این نسخه از هماهنگی و غنای بسیار برخوردار است و با توجه به سنتهای ایرانی و فرهنگ بومی هند، انسان در پیوند با محیط و در مرکز توجه قرار میگیرد که در اصل به طرح گفتوگومندی میان آنها پرداختهشده است. جهان فردی سیفالملوک بهعنوان شاهزادهای مستقل، بر دیگران برتری ندارد؛ بنابراین تأثیرات چندصدایی در جلوههای گوناگون ظهور یافته است. پیوستاری زمان و مکان نیز در متن و تصویرگری این داستان از نسخه هزارویکشب قابلشناسایی است و هنرمند تصویرگر همسو با روایت داستان اثری متناسب با گفتوگومندی و پیوستاری زمان و مکان در نظر باختین خلق کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| متن و تصویر؛ سیفالملوک و بدیعالجمال؛ گفتوگومندی؛ پیوستاری زمان و مکان؛ باختین | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، بابک، (1382)، ساختار و تأویل متن، تهران، نشر مرکز.
امن خانی، عیسی، (1395)، نقد نظریه زدگی: کاربست نادرست نظریهها با تأکید بر مقالات مربوط به آرای باختین، پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره 40، ص 155-185.
پنجه باشی، الهه، (1396)، بررسی بازتعریف گفتگومندی در آرا میخاییل باختین با نقاشیهای فتحعلیشاه در دوره اول قاجار، پژوهشهای انسانشناسی ایران، دوره هفتم، شماره 2، پاییز و زمستان، ص 135-151.
تسوجی تبریزی، عبداللطیف، (1390)، هزارویکشب، تهران، نشر هرمس.
تودوروف، تزوتان، معینی علمداری، جهانگیر، (1381)، نقد و معرفی کتاب: منطق گفتگویی میخائیل باختین، مطالعات ملی، شماره 12، ص 161-175.
رامین نیا، مریم، (1393)، تأملی در نقد روایت با رویکرد منطق مکالمهای و چندآوایی، نشریه ادبیات پارسی معاصر، شماره 4، ص 143-164.
زارع ابرقویی، احمد، (1399)، واکنش تعجب (انگشت به دندان/دهان گرفتن)، در شعر و نگارگری ایرانی، نشریه مطالعات هنر اسلامی، دوره 16، شماره 38، ص 177-195.
سجودی، فرزان، (1398)، نشانهشناسی کاربردی، چاپ ششم، تهران، نشر علم.
عظیمی، حسین؛ علیا، مسعود، (1393)، نسبت متن و صدای دیگری در اندیشه باختین، فصلنامه کیمیای هنر، شماره 13، ص 7-16.
غلامحسینزاده، غریبرضا؛ غلامپور، نگار، (1387)، میخاییل باختین، زندگی، اندیشهها و مفاهیم بنیادین، تهران، نشر روزگار.
گاردینر، مایکل، (1381)، تخیل معمولی باختین، ترجمه یوسف اباذری، فصلنامه ارغنون، شماره 20، ص 33-66.
محجوب، محمدجعفر، (1382)، ادبیات عامه ایران، مجموعه مقالات درباره افسانهها و آدابورسوم مردم ایران، تهران، نشر چشمه.
مقدادی، بهرام؛ بوبانی، فرزاد، (1382)، جویس و منطق مکالمه رویکردی باختینی به اولیس جیمز جویس، پژوهش زبانهای خارجی، شماره 15، ص 19-30.
مقدادی، بهرام، (1393)، فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی از افلاطون تا عصر حاضر، تهران، نشر فکر روز.
مکاریک، ایرنا ماریا، (1384)، دانشنامه نظریههای ادبی معاصر، ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران، نشر آگه.
نامور مطلق، بهمن، (1390)، درآمدی بر بینامتنیت، تهران، نشر سخن.
نامور مطلق، بهمن، (1387)، باختین، گفتگومندی و چندصدایی مطالعه پیشابینامتنیت باختینی، پژوهشنامه علوم انسانی، شماره 57، بهار، ص 397- 414.
نظری، فاطمه، (1390)، کالبدشکافی تصویری از کتاب هزارویکشب، نشریه نگره، دوره 6، شماره 17، ص 5-13.
نولز، رونالد، (1393)، شکسپیر و کارناوال پس از باختین، ترجمه رؤیا پورآذر، تهران، نشر هرمس.
Bakhtin, M, M, 1981 “Forms of time and chronotope in the novel” The Dialogic Imagination: Four Essays by M.M.Bakhtin, ed. Michael Holquist, translated by Caryl Emerson and Michael Holquist, Austin: University of Texas Press, pp 84-85.
Bakhtin, M, 1986, Speech genre and other essays, translated by Ver W, McGee, Austin.
Bakhtin, M, M, 1990, Art and Answerability: Early Philosophical Essays by M.M.Bakhtin, edited by Michael Holquist and Vadim Liapunov, University of Texas Press.
Bakhtin, M, 1999, Problem’s of Dosѵtoevsky’s Poetics, translated by Caryl Emerson, Minnesota: University of Minnesota Press.
Bergson, H, 1911, Matter and Memory, translated by Nancy Margaret Paul and W,scott Palmer, London: George Allen and Unwin, p 5.
Buber, M, 1976, the life of dialogue, Maurice’s, Friedman,Rout ledge (UK).
Clark, Katerina & Holquist, Michael, 1986, Mikhail Bakhtin, Belknap Press: An Imprint of Harvard University Press.
E-codices Website, Cologny, Fondation Martin Bodmer, Cod. Bodmer 550: “The story of Seyf ol-Molûk and Badî`ol-Jamâl". Retrieved 2013, Oct. 7, from http://www.e-codices.ch/en/list/one/fmb/cb-0550
Haynes, J, D, 2008, A Companion to Art Theory, edited by: Paul Smith and Carolyn Wilde, Chapter 23, Bakhtin and the Visual Arts, Blackwell Publishing.
Holquist, M, 2002, Dialogism: Bakhtin and His World, Routledge, London.
Jie Zhang and Hongbing Yu, 2020, Between interpretation and the subject: Revisiting Bakhtin’s theory of polyphony, From the journal Semiotica, November 23, Published by De Gruyter Mouton.
Linell, Per, 2008, Essential of Dialogism, Sweden: Department of Communication Studies Linkoping University.
Macnaghten, William H, 1839-1842, The Alif Laila, the thousand nights and one night, Arabic Edition, London: Calcutta.
Patterson, David, 1985, Mikhail Bakhtin and the Dialogical Dimensions of the Novel, The Journal of Aesthetics and Art Criticism.Vol. 44, No. 2, pp. 131-139, Published By: Wiley.
Todorov, T, 1986, Mikhail Bakhtin. The Dialogical Principle, translated by Wlad Godzich. Manchester University Press.
Voloshinov, V, N, 1976, Discourse in life and Discourse in art (Concerning Sociological Poetics), in Freudian ism: A Marxist Critique, pp 93-116.
Zappen, James P. 2004, The Rebirth of Dialogue Bakhtin Socrates, and the Rhetorical Tradition, New York: State University of New York Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,131 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 775 |
||