تأمّلی بر کارکرد عناصر طبیعت، در شخصیّتسازی پایداری در شعر سپیده کاشانی و نصرالله مردانی | ||
| دو فصلنامه ادبیات دفاع مقدس | ||
| مقاله 1، دوره 5، شماره 8، فروردین 1400، صفحه 1-14 اصل مقاله (662.03 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه کلاهچیان* 1؛ رؤیا رجایی فرید2 | ||
| 1دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی . | ||
| 2کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، گرایش ادبیات پایداری، دانشگاه رازی. | ||
| چکیده | ||
| عناصر طبیعت با تنوّع چشمگیر، همواره نقش قابل توجّهی در گزارش موضوعات و مفاهیم گوناگون به مخاطب و تصویرسازیهای ادبی، بهویژه در شعر داشتهاند. این نقشها، گاهی چنان پررنگ و برجستهاند که نمیتوان بدون تحقیق دربارۀ جزئیات و ظرایف آنها، به ابعاد و زوایای بسیاری از ارزشهای معنایی و صوری آثار ادبی پی برد. این کارآیی و نقشپذیری در اشعار پایداری نیز، بسیار تأثیرگذار و تعیینکننده بوده است. براساس این اهمّیّت، در مقالۀ حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی، کارکردهای عناصر طبیعت در شخصیّتسازی پایداری را در اشعار سپیده کاشانی و نصرالله مردانی بررسی میکنیم. دلیل انتخاب این دو شاعر، کیفیّت قابل توجّه اشعارشان، بهرهمندی محوری از عناصر طبیعت و دستیابی به یافتههای مرتبط، از منظر نگاه زنانه و مردانه، در کنار هم بوده است. یافتهها نشان میدهند که گلها و گیاهان و اجرام آسمانی، در شعر هر دو شاعر از بسامد بسیاری برخوردارند. از میان گلها و گیاهان، لاله در مفهوم شهید؛ از میان اجرام آسمانی، آفتاب و خورشید در مفهوم راهبر، اختران و ستارگان در مفهوم شهید؛ از میان حیوانات، کبوتر در مفهوم شهید، کرکس و کفتار در مفهوم دشمن، در شعر هر دو شاعر، نمود بیشتری دارند. از لحاظ کارکرد معنایی عناصر طبیعت در ساختن شخصیّتهای راهبر و پیشوا، شهید و دشمن بهعنوان شخصیّتهای مشترک در شعر دو شاعر استفاده شدهاند؛ البتّه کاشانی در اشعارش به ساختن شخصیّتهای زن فداکار ایرانی، منافقان و خیانتکاران نیز پرداخته که در اشعار مردانی یافت نمیشوند. همچنین، مردانی به ساخت شخصیّت رزمندگان پرداخته که در اشعار کاشانی نیامده است. شخصیّت شهید در شعر کاشانی و شخصیّت راهبر در شعر مردانی، بیشترین بسامد را دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عناصر طبیعت؛ شخصیّتسازی؛ شعر معاصر پایداری؛ سپیده کاشانی؛ نصرالله مردانی | ||
| مراجع | ||
|
آقاخانی، بیژن؛ صادقی، محمود؛ جهانگیر صفری، اسماعیل. (1389). «تحلیل چند مؤلّفۀ پایداری در آثار شاعران پایداری». ادبیّات پایداری، دوره 6 شماره10، صص 31-42.
اصلانی، محمّدرضا. (1383). لالۀ کویر. زندگینامۀ استاد سپیده کاشانی. تهران: سورۀ مهر.
امیری خراسانی، احمد؛ مجاهدی، حکیمه. (1392). « ماه و کاربردهای آن در خمسۀ نظامی( علمی- پژوهشی)». ادبیات پایداری شهید باهنر کرمان، شمارۀ 16، صص53-74.
جبّارۀ ناصرو، عظیم؛ نبوی، سمیّه. (1390).« طبیعت و شیوۀ بهکارگیری آن در اشعار سلمان هراتی». علوم ادبی، سال سوّم، شمارۀ 69، صص 97-220.
زرقانی، سیّد مهدی. (1390). «تحلیل تعامل سه شاعر زن معاصر با نمونهای از سنّت فرهنگی رایج ایرانی». پژوهش زبان و ادبیّات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، دوره 20، شماره 9، صص 220-250.
سنگری، محمّدرضا. (1386). پرسه در سایۀ خورشید، چاپ دوّم. تهران: لوح زرین.
-------------. (1390). ادبیّات دفاع مقدّس. تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدّس.
شیرشاهی، افسانه. (1386). شعر مقاومت و دفاع مقدّس. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
صادقزاده، محمود. (1390). « بررسی ویژگیهای سبکی و تحلیل محتوایی شعر سپیده کاشانی». مطالعات نقد ادبی( پژوهش ادبی)، شمارۀ 22، صص43-68.
صدقی، حسین؛ عظیمزاده، امیرعلی. (1392). «بررسی موسیقی و صور خیال در شعر جنگ نصرالله مردانی». ادبیّات پایداری، شمارۀ 9، صص 187-211.
کاشانی، سپیده. (1373). سخن آشنا. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
---------. (1373). هزار دامن گل سرخ. تهران: حوزۀ هنری سازمان تبلیغات اسلامی.
----------. (1389). مجموعه آثار سپیده کاشانی. تهران: انجمن قلم ایران.
کلاهچیان، فاطمه؛ حیدرینیا، سیّده نادیا. (1391). «شگردهای خاص نمادپردازی با طبیعت در غزلیات مولوی»، سبکشناسی نظم و نثر؛ بهار ادب، دوره 5، شماره 2. صص 371-۳8۷.
محمودی، علیرضا؛ راشکی، فاطمه. (1395). « بررسی حسآمیزی در اشعار نصرالله مردانی». زبان و ادب فارسی، شمارۀ 233، صص 181-200.
مردانی، نصرالله. (1360). قیام نور. تهران: حوزۀ اندیشه و هنر اسلامی.
----------. (1370). خوننامۀ خاک. تهران: کیهان.
----------. (1374). سمند صاعقه. تهران: حوزۀ هنری سازمان تبلیغات اسلامی.
مستور، مصطفی. (1387). مبانی داستان کوتاه. تهران: مرکز.
میرصادقی، جمال. (1388). عناصر داستان. تهران: سخن.
یونسی رستمی، محمّدتقی؛ هادیپور، حوریا ؛ خوشهچین، علی. (1393). « تجلّی طبیعت در اشعار محمدرضا شفیعی کدکنی(م.سرشک)». زبان و ادب فارسی. سال ششم، شمارۀ 119، صص140-163.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 636 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 549 |
||