مطالعه تحلیلی ساختار نگارههای نسخه خمسه نظامی سال 909 هجری موجود در کتابخانه بادلیان | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 18، شماره 68، دی 1402، صفحه 5-21 اصل مقاله (1.17 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2022.14701.2805 | ||
| نویسندگان | ||
| مرضیه غفوری* 1؛ سیدرضا حسینی2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد | ||
| 2استادیار گروه نقاشی دانشکده هنر، دانشگاه شاهد | ||
| چکیده | ||
| ادبیات و هنر هر ملتی از پایههای بنیادین فرهنگ آن ملت محسوب میشود. ادبیات حماسی، غنائی، تعلیمی، مذهبی و عرفانی ازجمله مضامین پرکاربرد در هنر هستند و سرمنشأ آفرینش آثار ماندگار و غنای نگارگری ایران به شمار میروند. یکی از منابع ادبی مشهور که در دورههای مختلف موردتوجه هنرمندان بوده و توسط نگارگران مصور شده، خمسه نظامی است. یکی از نسخههای ارزشمند از خمسه نظامی مربوط به سال 909 هجری قمری مصادف با سال 1504 میلادی موجود در کتابخانه بادلیان دانشگاه آکسفورد است که در این پژوهش تلاش شده است ساختار طرح و ویژگیهای شکلی و بصری نگارههای خمسه نظامی موجود در کتابخانه بادلیان بررسی و تحلیل شود. همچنین هدف دیگر، مطالعهٔ نسبت میان این نگارهها با ویژگیهای سبکشناختی مکتب شیراز است. پرسشهای پژوهش عبارتاند از: 1. ویژگیهای بصری و ساختار طرح و ترکیببندی در نگارههای نسخه خمسه نظامی چیست؟ 2. نسبت میان این نگارهها با ویژگیهای سبکشناختی مکتب ترکمان شیوه شیراز چگونه است؟ پژوهش حاضر ازنظر هدف، بنیادی -نظری و از منظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. شیوهی گردآوری اطلاعات کتابخانهای است و شش نگاره از این نسخه به روش غیر احتمالی انتخاب و به روش کیفی مورد تجزیهوتحلیل قرارگرفته است. یافتههای پژوهش گویای آن است که ساختار و ویژگیهای بصری این نگارهها شامل، سادگی و هماهنگی در ساختار ترکیببندی، بیآلایشی آمیخته با دقت در رسم عناصر بصری، اهمیت به پیکرههای انسانی و تبدیل آن به مهمترین بخش از فضای تصویر، ترسیم ساده مناظر طبیعی در خدمت ساختار تصویر و رسم قالببندی شده گیاهان و تبدیل آن به فضاهای پرکننده، است. همچنین ویژگیهای موجود با خصلت سبکشناختی سنت نقاشی مکتب نگارگری ترکمان شیوه شیراز در تناسب بوده و کیفیت زیبایی شناسانه خاص نگارهها، توسط شکلها و ترکیب آنها در کنار یکدیگر قابلدرک است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خمسه نظامی؛ کتابخانه بادلیان؛ ترکمان؛ مکتب شیراز؛ نگارگری ایرانی | ||
| مراجع | ||
|
آژند، یعقوب.( 1398). شیوه شیراز مکتب ترکمان. نشریه هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی. ش 4. 49-56
اوکویریک، استینسون، ویگ، بون، کایتون.( 1398). مبانی هنر نظریه و عمل. محمدرضا یگانه دوست. تهران، سمت.
پاکباز، روئین.( 1385). نقاشی ایران از دیرباز تاکنون. جلد 1. تهران: زرین و سیمین. ( کتاب اصلی در سال 1379 منتشرشده است)
ثابت زاده، منصوره. الحان باربدی و اهمیت آن از منظر منظومه خسرو و شیرین نظامی و مقایسه آن با روایت منوچهری و برخی منابع. فصلنامه علمی پژوهشی زبان و ادب فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج. ش 12. 1391. 27- 41.
ثروتیان، بهروز.( 1394). جادو سخن جهان نظامی. تهران: انتشارات معین.
متقالچی، محمود.( 1397). شاهنامه لاهیجان و سبک نگارگری ترکمن شیراز. بخارا. ش 125. 235-246.
محمودی، فتانه. اخوانی، سعید. مهدوی، هامون.( 1399). تأثیر مکتب نگارگری ترکمانان شیراز بر نگارههای نسخه نعمت نامه در هند (با رویکرد سپهر نشانهای لوتمان). هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی. ش 81. 99-108.
ملک پائین، علی. چانگ هونگ، ژانگ. بررسی هندسه پنهان در مکتب نگارگری هرات؛ با تأکید بر نگاره «به لشکر نمودن اسکندر، سخن گوشهنشینان را». نگره. ش 52. 1398. 5-23.
نجفی، مریم. افشاری، مرتضی. ویژگیهای بصری درختان در نگارگری ایران. کتاب ماه هنر.ش 162. 1390. 82-85.
یارشاطر، احسان.( 1383). پوشاک در ایران زمین، از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا. ترجمه: پیمان متین. تهران انتشارات امیرکبیر.
Hayashi, Norihito. The Turkman Commercial Style of Painting: Origins and Developments Reconsidered. Orient. DOI: 10.5356/orient.47.169 .( 2012). 169-189 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,231 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,328 |
||