مطالعه تطبیقی نقشمایهٔ زن در آثار هنری بین النهرین و سرسنجاقهای لرستان بر اساس کهنالگوی یونگ | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 18، شماره 67، مهر 1402، صفحه 229-243 اصل مقاله (1.49 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2022.14814.2826 | ||
| نویسندگان | ||
| ماندانا محمودی1؛ بیتا سودایی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی ورامین، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه باستانشناسی،دانشکده ادبیاتوعلومانسانی، واحد ورامین پیشوا،دانشگاه آزاد اسلامی،ورامین، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| در میان کهنالگوهای اساطیری با وجود تمام پیچیدگیها نوعی همخوانی و نزدیکی در بنمایههای اصلی دیده میشود که بررسی تطبیقی این روایات را ممکن میسازد. ایزد بانوان در زمره ایزدان تأثیرگذار جوامع باستان به شمار میآیند که از کهنترین آنان میتوان از ایزدبانوی اینانا نام برد که از نظر زمانی به 3500 ق.م در بین النهرین بر میگردد و تصویر و نمادهای آن در هنر ادوار مختلف بین النهرین به نمایش در آمده است. از سویی در منطقه لرستان آثار مفرغی با نقش زن بدست آمده که متعلق به هزاره دوم و هزاره اول ق.م است که با توجه به همجواری این دو منطقه و قدمت ایزد بانوان بین النهرینی هدف این پژوهش شناسایی رابطه تجسمی بین نقش زن در سر سنجاقهای لرستان با ایزد بانوان بین النهرین به منظور کشف میراث فکری مشترک میان آنها است. سوالات مطرح شده عبارتند از 1- چه اشتراکات و تفاوتهای بین نقش زن در آثار لرستان و ایزد بانوان بین النهرین مشاهده میگردد؟2-بر اساس کهنالگوی یونگ چگونه ریشههای فرهنگی مشترک بین دو منطقه را میتوان تفسیر کرد؟ این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی با رویکرد تطبیقی بر اساس کهنالگوی یونگ به شیوه کتابخانهای به تفسیر نقش زن و نقوش همراه آن در این جوامع پرداخته است. نتایج نشان میدهند نقش زن در هنر لرستان و بین النهرین بر اساس اعتقادات و باورهای مذهبی و با الهام گرفتن از بن مایه یکسان اسطوره ایزد بانوان در هنر آنان نقش بسته که نماد تجدید حیات، برکتبخشی و اشاعه باورهای جوامع مادرسالارانه است و نشانگر یکسان بودن جوهر درونی آنها و یادآور صورتهای مثالی یونگ است. در این دوران زنان نقش محوری داشتند ولی بتدریج تحت تأثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی ایزدبانوان جای خود را به الگوهای پدرسالاری میدهند و بدین ترتیب شاهد دگردیسی در شخصیتهای آنان هستیم. بررسیها نشان میدهد شیوه و سبک نمایش در هنر هر دو جامعه طبیعتگراست و تحت تأثیر ایدئولوژی حاکم بر اندیشه جوامع و آداب و رسوم منطقهای در نحوه نمایش و سبک اجرا اختلاف دیده میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اساطیر؛ ایزد بانوان؛ بین النهرین؛ کهنالگو؛ سنجاقهای مفرغی؛ لرستان | ||
| مراجع | ||
|
آرگایل، مایکل، یونگ و نماد پردازی دینی، ترجمه احمدرضا محمدپور، نشریه فلسفه، شماره، 37 -38، 1384، صص1-18
اسماعیل پور، ابوالقاسم ، مفهوم اسطوره، کتاب ماه هنر، شماره 27، 1379، صص 16-25
آموزگار، ژاله، 1380، تاریخ اساطیری ایران؛ چاپ ششم، تهران، انتشارات سمت
ایروانی مقدم، فرشید، حصاری، مرتضی، بیک محمدی، خلیل الله، گونهشناسی و نگرشی بر نقوش سرسنجاقهای دیسکی مفرغی لرستان، دو فصلنامه باستان شناسی ایران فرهنگی، سال اول، شماره 1، 1392، صص 56-37
بلک، جرمی، گرین، آنتونی، 1383، "فرهنگنامه خدایان، دیوان و نمادهای بین النهرین باستان"، ترجمه پیمان متین، تهران، انتشارات امیر کبیر.
حاتم، غلامعلی، نقش و نماد در سفالینههای کهن ایران، فصلنامه هنر، شماره 47، بهار 1374، صص 355-378
دادور، ابوالقاسم، مصباح اردکانی، نصرت الملوک، بررسی نظرات مطرح پیرامون منشآ مفرغهای لرستان، مجله علمی پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، دوره دوم، شماره 48، 1386،صص 127-154
دوبوکور، مونیک،1376، رمزهای زنده جان، ترجمه جلال ستاری، چاپ اول، جلد دوم، تهران، مرکز
سالک اکبری، محمد حسن، هژبری نوبری، علیرضا، افهمی، رضا، نشانه شناسی نقوش سرسنجاقهای عصر آهن، نشریه پژوهشهای باستان شناسی ایران، دوره 9، شماره 23، زمستان 1398، صص 71-90
شیشه گر، آرمان، 1384،گزارش محوطه سرخ دم لکی کوهدشت لرستان بین سال های1379-1383، تهران، پژوهشکدهء باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی.
صراف، محمد رحیم 1384، مذهب قوم عیلام، چاپ اول، تهران، سمت.
علیزاده، سیامک، بررسی ارتباط بین نقوش و کاربرد آنها در سرسنجاقهای مفرغی لرستان، نامه هنرهای تجسمی و کاربردی، شماره 19، بهار و تابستان، 1396، صص 109- 125
کریمر، ساموئل نوا، 1385، الواح سومری، ترجمه داوود رسائی، چاپ سوم، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی
کمبل، جوزف، 1377 ، قدرت اسطوره، ترجمه عباس مخبر، چاپ پنجم، تهران، مرکز
مجیدزاده، یوسف تاریخ گذاری سرسنجاقهای مفرغی لرستان، مجله باستان شناسی و تاریخ، ش اول، 1367، صص 3-10
مجیدزاده، یوسف، 1370، تاریخ و تمدن عیلام، مرکز نشر دانشگاهی، تهران
ملکزاده، مهرداد، 1385، گزارش توصیفی مقدماتی سه فصل نخستین کاوشهای نجات بخشی سنگ تراشان خرم آباد، تهران، پژوهشکده باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی
میرزایی رشنو، محمد، بیرانوند، یوسف علی، سجادی، علی ،بررسی و تحلیل نمادهای باروری در سرسنجاقهای مفرغی لرستان، مجله زن در فرهنگ و هنر، ،دوره 11، شماره 1، 1398، صص:47-62
هال، جیمز، 1388 ، فرهنگ نگارههای نمادها در هنر شرق و غرب، ترجمه رقیه بهزادی، تهران، انتشارات فرهنگ معاصر
هژبری نوبری، علیرضا، سبزی دوابی، موسی ، سنجاقهای میلهای لرستان، جامعه شناسی تاریخی، دوره 3، شماره 2، 1390، صص 165-188
یونگ ، کارل گوستاو (1386)، انسان و سمبل هایش، ترجمه محمود سلطانیه، چاپ دوم، تهران، جامی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,243 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,112 |
||