بازتاب باورهای دینی و فرهنگی عصر صفوی در نمادپردازی نگارههای نسخه هفتاورنگ ابراهیممیرزا (با تأکید بر دو داستان «یوسف و زلیخا» و «لیلی و مجنون») | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 18، شماره 67، پاییز 1402، صفحه 87-101 اصل مقاله (1.02 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2022.14829.2828 | ||
| نویسندگان | ||
| زهره طاهر* 1؛ فرزانه فرخ فر2؛ صبا فدوی3 | ||
| 1کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشگاه نیشابور | ||
| 2عضو هیأتعلمی گروه پژوهشهنر، دانشکدههنر، دانشگاهنیشابور | ||
| 3دکتری عرفان و تصوف، دانشکده عرفان و تصوف، دانشگاه سمنان | ||
| چکیده | ||
| نمادپردازی شیوه بیانی رمزآمیز و موثر در انتقال معناست که در ادوار مختلف، مورد توجه نگارگران ایرانی بوده است. بهویژه عصر صفوی که در آن با رسمیت بخشیدن مذهب شیعی و گرایش دربار و کارگاههای هنری به مصورسازی مضامین عرفانی، کاربرد عناصر نمادین بیش از پیش مطرح گردید. از جمله این کارگاهها، کارگاه شاهزاده ابراهیم میرزا در مشهد بود که هم به دلیل اهمیت مذهبی و فرهنگی خراسان و هم مصورسازی نسخ فاخری چون هفت اورنگ جامی در آن، مورد توجه بوده است. نگارههای هفت اورنگ ابراهیم میرزا برگرفته از داستانهای جامی است مانند داستان یوسف وزلیخا، که در قرآن کریم و کتب دیگر ادیان آمده و یا داستان لیلی و مجنون که مکرر در ادبیات و فرهنگ ایران بازتاب یافته است. هدف از پژوهش حاضر این است که ضمن بررسی تطبیقی نمادپردازی در نگارههای این دو داستان، رابطه آن با مضامین مختلفی چون باورهای دینی و فرهنگی این دوره را مشخص کنیم و به این پرسشها پاسخ دهیم: 1- فرهنگ و باورهای دینی عصر صفوی چگونه در نمادپردازی دو داستان بازتاب یافته است؟ 2- چه ارتباطی بین نمادپردازی در نگارههای داستان «یوسف و زلیخا» و «لیلی و مجنون» موجود در نسخه هفتاورنگ ابراهیممیرزا با فرهنگ و باورهای دینی ایرانیان در عصر صفوی وجود دارد؟ روش پژوهش تطبیقی- تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانهای-اسنادی است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که نگارگران هفت اورنگ از انواع نمادهای فرارونده دینی، فرهنگی و هنری در انتقال باورهای دینی و فرهنگی عصر خود سود جستهاند که کاربرد برخی چون نیلوفر و اسلیمی به تبع از سنت نگارگری دوره صفوی و برخی چون ققنوس و اژدها بر مبنای اساطیر و فرهنگ و نمادی چون کلاه قزلباش منطبق با باورهای مذهبی عصر صفویست. بعلاوه با وجود شباهتهای بسیار در استفاده از نمادهای فرارونده هنری، نمادپردازی دو داستان متاثر از محتوای دینی و فرهنگی نگارهها، متفاوت است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هنر صفوی؛ مکتب نگارگریمشهد؛ هفتاورنگابراهیممیرزا؛ نمادپردازی؛ باورهای دینی و فرهنگی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,320 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 807 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 473 |
| تعداد مقالات | 4,694 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,803,764 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,772,177 |