تحلیل درونمایههایی از دو رمان «گلابخانم» و «ریشه در اعماق» | ||
| دو فصلنامه ادبیات دفاع مقدس | ||
| مقاله 5، دوره 5، شماره 8، فروردین 1400، صفحه 67-84 اصل مقاله (684.91 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| مجید حق بین1؛ غفار برجساز* 2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران. | ||
| 2استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران. | ||
| چکیده | ||
| مهمترین بنمایههای ادبیات دفاع مقدس را میتوانیم در داستانهای دهة هفتاد مشاهده کنیم. رمانهای «گلاب خانم» و «ریشه در اعماق» دو اثر مهم ادب پایداری این دهه هستند که عنصر درونمایه، اثر چشمگیری در هماهنگ کردن اجزای دیگر این داستانها داشته است. در این دو اثر، به طرح درونمایههای مقاومت و پایداری، بهویژه در حوزة مشکلات و سختیهایِ زندگیِ فردی، خانوادگی و اجتماعی مجروحان دفاع مقدّس توجه شایانی شده است و دغدغههای فکری و روحی آنان، بر اثر دگرگونی نظامهای ارزشی دورانِ دفاع مقدس و پس از آن، بهطور ویژه منعکس شده است. از این رو، هدف پژوهش حاضر، شناسایی درونمایههای اصلی این دو اثر است. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی است که به مقایسة شباهتها و تفاوتهای درونمایههای این آثار میپردازد. نتایج پژوهش نشان میدهد که در هر دو اثر، مهمترین بنمایهها عبارتاند از: احساس تنهایی و تک افتادگی، بیقراری، چشمانتظاری، صبر و استقامت، نگرانی، درد، دلتنگی و... که با وجود اشتراکهای بسیاری که از نظر طرح این دسته از درونمایهها در این آثار دیده میشود؛ اما در میان آنها، به جهت تلقیِ فکری و ادراکی هر یک از نویسندگان یا شخصیتها تفاوتهایی قابل شناسایی است. تفاوت درونمایهها نسبت به اهمیت و تأثیر مشکلات مدنظر، از جهت پرداختن یا میزان و کیفیت آنها متغیر است. برای نمونه، در رمان «گلاب خانم» به درونمایههایی چون «پنهانکردن راز و نگرانی از برملاشدن آن» و «نگرانی از واکنش دیگران» تا حد زیادی توجه شده است و حال آنکه در رمان «ریشه در اعماق» بدان پرداخته نشده یا اشاره گذرائی بدان شده است؛ در مقابل، به درونمایة «مخالفت با رفتن به جنگ» تنها در رمان «ریشه در اعماق» توجه بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| درونمایه؛ داستان جنگ؛ ادبیات پایداری؛ گلاب خانم؛ ریشه در اعماق | ||
| مراجع | ||
|
اسکولز، رابرت. (1377). عناصر داستان. ترجمه فرزانه طاهری، تهران: نشر مرکز.
انوشه، حسن. (1376). فرهنگنامه ادبی فارسی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
حسنبیگی، ابراهیم. (1376). ریشه در اعماق. تهران: انتشارات برگ.
داد، سیما. (1375). فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ دوم. تهران: نشر مروارید.
صادقینیا، زهرا.(1397). بررسی و تحلیل بنمایههای پایداری و ارتباط آنها با عناصر داستان در رمانِ گلابخانم. فصلنامه پژوهشهای ادبی، شماره61، صص107-131.
علیپور، پوران. (1396). نقدی ساختگرایانه بر تقابلهای رمان گلاب خانم. ادبیات پایداری، پاییز و زمستان، دوره 9، شماره 17، صص 227-252.
فراست، قاسمعلی. (1376). گلابخانم. تهران: انتشارات قدیانی.
قراگوزلو، زهره. (1391). درونمایه: پیوند عناصر داستان. بینا، صص 1-20.
کاسی، فاطمه. (1396). عناصر تقابل ایدئولوژیک در داستان دفاعمقدّس ریشه در اعماق، ادبیاتپایداری، شماره هفدهم، صص271-293.
مستور ، مصطفی. (1379). مبانی داستان کوتاه. تهران: نشر مرکز.
میرصادقی، جمال. (1385). عناصر داستان، چاپ پنجم. تهران: نشر سخن.
میرعابدینی، حسن. (1397). صد سال داستاننویسی ایران. تهران: نشر چشمه.
References
Alipour, Pouran (2017), "Constructivist Critique of the Confrontations of Ms. Golab" , pp. 227-252.
Anousheh, Hassan (1997), "Persian Literary Dictionary", First Edition, Tehran: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance.
Dad, Sima (1996), "Dictionary of Literary Terms", Second Edition, Tehran: Morvarid Publishing.
Farast, Ghasem Ali (1997), "Golabkhanam", Tehran: Ghadyani Publications.
Hassanbeigi, Ebrahim (1997), "Roots in the Depths", Tehran: Barg Publications.
Kasi, Fatemeh (2017), "Elements of Ideological Confrontation in the Story of Holy Defense Rooted in the Depths", Sustainability Literature, No. 17, pp. 271-293.
Mastoor, Mostafa (2000), "Basics of Short Story", First Edition, Tehran: Markaz Publishing.
Mir Abedinieh, Hassan (2018), One Hundred Years of Iranian Fiction, Tehran, Cheshmeh Publishing.
Mir sadeghi, Jamal (2006), "Elements of the story", fifth edition, Tehran: Sokhan Publishing.
Qaraguzlu, Zohreh (2012), "Theme: Linking Story Elements" , pp. 1-20Depths", Sustainability Literature, No. 17, pp. 271-293.
Sadeghinia, Zahra (2018), "Study and analysis of the principles of sustainability and their relationship with the elements of the story in the novel Gulab Khanum", Quarterly Journal of Literary Research, No. 61, pp. 107-131.
Scholes, Robert (1998), "Elements of the Story", translated by Farzaneh Taheri, first edition, Tehran: Markaz Publishing.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 550 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 473 |
||
