کاشینگارهای از عصر قاجار؛ سندی بر تحکیم اقتدار ملی ایران در عرصه بینالملل(موجود در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن) | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 17، شماره 63، مهر 1401، صفحه 173-187 اصل مقاله (1.32 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2021.14641.2795 | ||
| نویسندگان | ||
| طاهره بنیسی1؛ فهیمه زارع زاده* 2؛ ناصر نوروززاده چگینی3 | ||
| 1کارشناس ارشد هنر اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 2عضو هیأت علمی گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 3عضو هیأت علمی گروه باستان شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری | ||
| چکیده | ||
| اقتدار ملی گونهای قدرت مشروع و ناظر به مجموع توانمندیهای یک ملت است که بخش عظیمی از اعتبار و هویت خویش را در فرهنگ آنها و به واسطه مکانیسمهای متعدد همچون هنر حاصل میکند. زیرا هنر اگرچه در سوی ظاهریاش مبتنی بر عناصر زیباییشناختی، نوعی لذت خوشایند دیداری فراهم مینماید. لیکن در سوی پنهان و در لایههای معنایی عمیقتر این قابلیت را دارد تا حامل پیام و اندیشهای گردد. همانند کاشینگارهای از عصر قاجار که هنرمندش، علیمحمد اصفهانی به دلیل شرایط خاص تولید سفارشی و متناسب با تحولات همان اوان، آن را سرشار از آرایههای تزئینی و نگارههای روایتگر میکند تا در چینشهای بصری متوالی، بیانگر اقتدار ملی ایران در عرصه بینالملل باشد. برایناساس، هدف پژوهش حاضر آنست تا با تحلیل این کاشینگاره در بُعد ارتباط با سیاست موضوع مورد مطالعه و در مقطعی تاریخی، تجربهای واقعبینانه از نقش مکانیسمی هنری در تحکیم و توسعه اقتدار ملی ارائه دهد. همچنین بدین سؤال پاسخ دهد که: این اثر در لایههای محتوایی آرایهها و نگارههایش به چه نحوی و با چه مشخصههایی خلق گردیده تا به مثابه سندی بصری، چنین بار معنایی را بازنمایاند؟ بررسیها به روش نقد شمایلشناختی، با استناد به منابع کتابخانهای- الکترونیکی و تحلیلهای کیفی انجام پذیرفت تا نحوه معنادهی به نگارههای میز کاشی تبیین گردد. نتایج نشان میدهند که هنرمند نخست جهت بسترسازی اثرش آگاهانه دست به گزینش داستانها و تمثال شخصیتهایی زده که دارای بار نمادینی از مؤلفههای هویتی ایران بودهاند. سپس درصدد برآمده تا این مؤلفهها اعم از تاریخ، جغرافیا، میراث نهاد دولت و میراث فرهنگی و علمی را که هریک جزئی از تعلقات پایدار و غنی این سرزمین هستند بر قواعد و اصول تجسمی بنشاند و آنها را با استفاده از گونهای رنگگذاری، چهرهپردازی، پرسپکتیو مقامی و نشانههای فرمی و پوششی مطرح گرداند. چنانکه در کل تعمیمدهنده اقتدار ملی به فراسوی مرزهای ایران باشند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کاشینگاره؛ علیمحمد اصفهانی؛ دوره قاجار؛ اقتدار ملی؛ مؤلفههای هویتی | ||
| مراجع | ||
|
ابن بلخی، 1374، فارسنامه، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسایی، شیراز، بنیاد فارسشناسی.
افشار، ایرج و افشاری، مهران، 1385، قصه حسین کرد شبستری، تهران، نشر چشمه.
آلابراهیم دهکردی، صبا، نقش درخت سرو و معانی نمادین آن در نگارههایی از شاهنامه تهماسبی، فصلنامه باغ نظر، 45، 1395، 105-114.
آیدنلو، سجاد، ملاحظاتی در باب یادداشتهای شاهنامه 1، نامه ایران باستان، 2، 1382، 39-71.
برزگر خالقی، محمدرضا، 1379، دیو در شاهنامه، تهران، فکر روز.
پیری، موسی، 1394، بررسی و تحلیل شخصیتی خاندان گودرز در شاهنامه، اولین همایش بینالمللی نوآوری و تحقیق در هنر و علوم انسانی، مؤسسه سفیران فرهنگی مبین
تقوی، عابد، جایگاه نقوش برجسته صخرهای عهد قاجار در بازیابی هویت ملی ایران، فصلنامه مطالعات ملی، 60، 1393، 161-180.
حافظنیا، محمدرضا و احمدیپور، زهرا و خوجملی، عبدالوهاب و انصاریزاده، سلمان، بازنمایی مفهوم ملت در فضای مجازی، فصلنامه جغرافیا و برنامهریزی منطقهای، پیش شماره، 1388، 1-25.
حنیف، محمد، 1395، هویت ملی در قصههای عامه دوره صفوی، تهران، انتشارات علمی فرهنگی
خدایی، سید علیاکبر، نقش فرهنگ در اقتدار ملی، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، 11-12، 81-1380، 75-84
رحیمی، غلامرضا و ذبیحی، رحمان و عباسزاده، سمیه، بهرهبرداری از عناصر پر کاربرد اسطورهای شاهان و پهلوانان ایران باستان در شعر شاعران برجسته مشروطه، فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطورهشناختی، 25،1390، 57-84.
رهبرنیا، زهرا و انصاری، مجتبی، پایگاههای ویژه تجزیه، تحلیل و نقد آثار ارتباط تصویری، فصلنامه هنرهای زیبا، 16، 1382، 69-78
زارعزاده، فهیمه، 1393، راهبردهای بیان هنری در مناسبات فرهنگی بینالملل ایران (مطالعه موردی: نمایشگاههای جهانی اکسپو)، رساله دکتری، رشته پژوهشهنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
سلامی، محمدمهدی، 1397، مروری اجمالی بر وضعیت عزت ملی در دوران قاجار و پهلوی، پایگاه اندیشکده برهان: 01/11/1397 [آنلاین]
سیدموسوی، عاطفه، 1399، معاشرت هنر صفوی و قاجار از نگاه علیمحمد اصفهانی، سیاه قلم (مجموعه مقالات احوال و آثار استاد علیمحمد اصفهانی)، به کوشش مهدی مکینژاد، تهران، فرهنگستان هنر.
صادقی، علی، 1392، بررسی بحث برانگیز پادشاهی هوشنگ و تهمورث، هفتمین همایش پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری: دانشگاه اصفهان
عابدینی مغانکی، مریم، زمینههای تداوم خاصهسازی در عهد شاه عباس دوم صفوی، فصلنامه تاریخ اسلام و ایران، 127، 1397، 105-124.
غیبی، مهرآسا، 1384، تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، تهران، هیرمند.
فردوسی، ابوالقاسم، 1377، شاهنامه، تهران، سخنگستر
قالیباف، محمد باقر و پوینده، محمدهادی، تبیین جغرافیایی بنیادهای هویت ملی (مطالعه موردی: ایران). فصلنامه مطالعات ملی، 48، 1390، 3-24.
کاووسی، ولیالله، سرآغاز تاریخنگاری هنر اسلامی در بوته استشراق، استعمار و مجموعهداری، فصلنامه هنرهای زیبا، شماره 94، 1398، 15-24.
متین، پیمان، پوشاک و هویت قومی و ملی، فصلنامه مطالعات ملی، شماره 19، 1383، 37-48.
مجتهدزاده، روحاله و سعدوندی، مهدی، نگاهی به تحولات گفتمانی حوزه هنر اسلامی در سه مقطع زمانی، فصلنامه مطالعات هنر اسلامی، 28، 1396، 55- 76.
مرداک اسمیت، رابرت، 1399، هنر ایران، ترجمه کیانوش معتقدی، تهران، نشر خط و طرح
ﻣعینالدینی، ﻣﺤﻤﺪ و الهام، عصار کاشانی، سیر تحول زیباییشناسی طبیعت در تکنگارههای مکتب اصفهان، فصلنامه جلوه هنر، 9، 1392، 77- 90.
مکینژاد، مهدی، 1400، فن جمیل (زندگی و آثار استاد علیمحمد اصفهانی)، تهران، فرهنگستان هنر.
نصرالهزاده، محمدجواد و علیزاده، محمدجواد و صفدری، سلمان، تاریخنگاری و تمامیت ارضی ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی، 86، 1394، 117-154.
نوروزی فیروز، رسول، نقش انقلاب اسلامی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در ایجاد تمدن اسلامی ایرانی، فصلنامه علوم سیاسی، 60، 1391، 55-81.
ورجاوند، پرویز، 1368، پیشرفت و توسعه بر بنیاد هویت فرهنگی، تهران، شرکت سهامی انتشار
هژبر، سیاوش و انصاری، بهمن، 1380، قهرماننامه، پرتال جامع کتاب تاریخ [آنلاین]
هژبریان، حسین، تاریخنگاری و تمامیت ارضی ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی، 86، 1398، 117-154
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,093 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 789 |
||