بررسی خاستگاه، فرم و مضمون در کتیبههای دارای صورت | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 18، شماره 65، بهار 1402، صفحه 131-149 اصل مقاله (1.28 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2021.14716.2808 | ||
| نویسندگان | ||
| صفورا حکیمی1؛ امیرحسین صالحی* 2؛ مهدی امرایی3 | ||
| 1کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه سمنان | ||
| 2استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه سمنان، سمنان | ||
| 3استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه سمنان | ||
| چکیده | ||
| کتیبههای دارای صورت در قرون میانه دنیای اسلام با شکلهای مختلف به خصوص در اشیای فلزی به کار رفتهاند. مسئله اصلی این است که نگاه به آنها بیشتر به شکل نوعی خوشنویسی تفننی یا جزیی از نقش واق بوده و هیچگاه به شکل جامع و دقیق به نمونههای گوناگون و تفکرات احتمالی بانیان و هنرمندان توجه نگردیده است. هدف این پژوهش بررسی خاستگاه، مضامین و فرمهای گوناگون آن جهت پیبردن به دلایل احتمالی استفاده از این نوع خطوط و بررسی نامهای گذاشته شده بر روی این کتیبهها است. بر این اساس پرسشهایی مطرح گردید: 1. طبقهبندی شکلی کتیبههای دارای صورت در آثار غیر معماری چگونه است؟ 2. مضامین کتیبههای دارای صورت چیست و آیا ارتباطی بین فرم و مضمون در این کتیبهها و دلایل استفاده از آن وجود دارد؟ روش تحقیق با رویکرد توصیفی- تحلیلی بوده و جمعآوری اطلاعات نیز بصورت اسنادی است. نتایج پژوهش نشان میدهد عنوان "کتیبههای صورتدار" برای نامگذاری این خطوط میتواند مناسبتر بوده و به پنج دسته تقسیم بندی میشوند: کتیبههای صورتدار۱. پرنده نما ۲. انسان سر۳. جانورنما ۴. ترکیبی ۵. متحرک. در بررسی مضامین، دو مضمون اصلی شامل مفاهیم و عبارات مذهبی و دعاهای مرتبط با طالع خوش، درکنار دو مضمون فرعی شامل امضا و نام هنرمند و اشعار خاص مشخص گردید. همچنین هماهنگی فرم با مضمون طالع بینی و خوش یمنی و نیز نام مبارک پیامبر در بسیاری از نمونهها شناسایی شد. علیرغم نمونههای به تازگی معرفی شده در شوش و بصره، میتوان نیشابور را به عنوان خاستگاه این نوع از کتیبهها در جهان اسلام معرفی کرد که زمانش به استناد سکهها به قرن 8 میلادی (نیمه دوم قرن دوم هجری) تا زمان سامانیان و به احتمال بیشتر به پیش از سامانیان بازمیگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| واق؛ کتیبه صورتدار؛ کتیبه سخنگو؛ فلزکاری؛ سفالگری؛ نیشابور | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,966 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 969 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 474 |
| تعداد مقالات | 4,696 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,852,317 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,826,105 |