مطالعه خط کانجی بر روی سفالینههای چینی بهدستآمده از حفاریهای باستانشناسی قلعه الموت قزوین | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 17، شماره 64، دی 1401، صفحه 63-71 اصل مقاله (435.78 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2021.5540.2514 | ||
| نویسندگان | ||
| کامبیز کبیری1؛ پرستو مسجدی* 2؛ حمیده چوبک3 | ||
| 1کارشناس ارشد باستانشناسی، عضو پایگاه میراث فرهنگی الموت، شهر قزوین | ||
| 2استادیار گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور | ||
| 3مدیر پایگاه میراث فرهنگی الموت، قزوین | ||
| چکیده | ||
| قلعههای اسماعیلی در ارتفاعات البرز به دو گروه اصلی تقسیم میشوند؛ دژهایی که احداث آنها به زمان اسماعیلیان بازمیگردد و دیگری قلعههایی که به دست فدائیان تسخیر و الحاقاتی به آنها افزوده شد همچون قلعه الموت. بعد از تسخیر قلعه الموت در دوره دومین ایلغار مغول، این قلعه توسط اسماعیلی (نودولت)، سادات کیایی مورداستفاده قرار گرفت و در دوره صفوی از این قلعه بهعنوان محلی برای نگهداری مطرودان فراموشخانه استفاده میشود. از آثار باارزشی که در قرون 14 -16 میلادی و بهویژه دوره مینگ از چین به مناطق دیگر صادر میشد، چینی آبی و سفید است. در ایران دوره صفوی سفالگران موفق به تولید چینیهایی مشابه چینیهای دوره مینگ شدند. ازاینرو با بهدستآمده آمدن 4 قطعه چینی آبی و سفید با واژگان چینی از کاوشهای قلعه الموت این پژوهش ضرورت یافت. هدف این پژوهش بازخوانی متن کانجی روی سفالها و استفاده از آنها جهت شناخت وضعیت باستانشناسی قلعه الموت بود تا به کمک آن بتوان دورهای که این آثار به آن تعلق دارد را شناسایی کرد. سؤال اصلی پژوهش این است که چینیهای الموت به چه دورهای تعلق دارند و تحلیل این یافتهها بر اساس بافت باستانشناسی و تاریخی قلعه الموت گویای چه اطلاعاتی است؟ روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و شیوه جمعآوری اطلاعات بر پایه مطالعات میدانی و کتابخانهای است. نتایج نشان داد این قطعات به ترتیب با اوزون حسن آققویونلو و دو پادشاه صفوی شاهطهماسب اول و شاهعباس همدوره است. دریکی از قطعات نام فغفور چنگخوا دیده میشود و دو قطعه دیگر متعلق به جیاجینگ و نوادهاش وانلی است و عبارت Chang ming fu gui به معنای طول عمر زیاد توأم با شادی، ثروت و تندرستی و Yong bao chang chun به مفهوم همیشه جوان بودن روی این قطعات نوشتهشده است. کشف این آثار نشان داد که حیات سیاسی و اجتماعی در قلعه الموت با حمله مغول پایان نیافته و این مکان تا دوره صفوی همچنان مورداستفاده قرار داشت و برخلاف آنچه که در منابع آمده در دوره صفوی از الموت صرفاً بهعنوان زندان استفاده نمیشد و تداوم حیات سیاسی و اجتماعی در قلعه الموت خاصه در دوره ترکمانان آققویونلو و صفویه وجود داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قلعه الموت؛ ظروف چینی؛ کانجی؛ امپراتوری مینگ | ||
| مراجع | ||
|
استودارت، هربرت (1339). سفرنامه استودارت، ترجمه: احمد توکلی و سردنیس راس، مجله فرهنگ ایرانزمین، شماره 8، صص 220-161.
امیری، زهرا (1390). روابط ونیز و ایران در عهد اوزون حسن آق قویونلو، مجله تاریخ پژوهی، سال 13، شماره 48، صص 1-20.
آبرو، حافظ (1395). زبده التواریخ، تصحیح سیدکمالحاج سید جوادی، ج1، تهران: انتشارات اساطیر.
بکران، محمدبننجیب (1342). جهان نامه، تصحیح محمدامین ریاحی، تهران: انتشارات ابنسینا.
باربارو، جوزفا؛ ونچنتو دالساندی؛ آمبروجو کنتارینی؛ کاترینو زنو و آنجو للو (1381). سفرنامههای ونیزیان در ایران، ترجمه منوچهر امیری، تهران: انتشارات خوارزمی.
بیهقی، ابوالفضل محمد بن حسین (1319). تاریخ بیهقی، تصحیح سعید نفیسی، ج1، تهران: انتشارات سنایی.
تاورنیه، ژان باتیست (1382). سفرنامه، ترجمه حمید ارباب شیرانی، تهران: انتشارات نیلوفر.
جهانی، ولی (1390). باستانشناسی صومعهسرا، رشت: انتشارات بلور.
جوهری نیشابوری، محمد بن ابی البرکات (1383). جواهر نامه نظامی، با همکاری محمد رسول دریاگشت، تهران: میراث مکتوب.
چوبک، حمیده (1385). گزارش فصل ششم کاوشهای باستانشناختی قلعه الموت، تهران: پژوهشکده میراث فرهنگی و گردشگری منتشرنشده.
حسینی، سید هاشم (1390). بازتاب و تحلیل نگاره اژدها در سفالینهها و کاشیهای دوران اسلامی ایران، نگره، ش 19، صص 61-48.
دانشپورپرور، فخری (1376). یافتههای ظروف چینی جزیره هرمز و نقش این جزیره در بازرگانی ایران و چین، شوش، یادنامه گردهمائی باستانشناسی، تهران: میراث فرهنگی.
رابینو، ه، ل (1364). فرمانروایان گیلان: مجموعه چهار گفتار پیرامون تاریخ و جغرافیای گیلان، ترجمه جکتاجی و مدنی، رشت: نشر گیلکان.
رجبزاده، هاشم (1381). تعریف ابن الندیم و رشیدالدین فضلالله از خط چینی- ژاپنی و مزایای آن، نامه انجمن، ش 5، صص 99-123.
روحفر، زهره (1381). تجزیه لعاب سفید و آبی بر اساس آزمایش پیکسی، باستانشناسی و تاریخ، شماره 32، صص48-50.
زکی، محمدحسن (1384). چین و هنرهای اسلامی، ترجمه غلامرضا تهامی، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.
زکی، محمدحسن (1388). تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام، ترجمه محمدعلی خلیلی، تهران: اقبال.
ستوده، حسین قلی (1348). تاریخچه قزوین، مجله بررسیهای تاریخی، شماره22، صص 165-210.
ستوده، منوچهر (1377). از آستارا تا استرآباد، ج2، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
سمرقندی، ابوطاهر بن ابوسعید (1367). سمریه، به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات فرهنگ ایرانزمین.
سیوری، راجر (1372). ایران عصر صفوی، ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: انتشارات مرکز.
شیخی، شهرزاد (1393). پژوهشی در رساله گلزار صفا نوشته صیرفی سال 950ه.ق، پایاننامه کارشناسی ارشد، اصفهان: دانشگاه هنر.
عبدلی، علی (1369). تاتها و تالشان، تهران: انتشارات ققنوس.
فرانک، آیرین و دیوید براونستون (1376). جاده ابریشم، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات سروش.
فقیه محمدی جلالی، محمدمهدی (1383). سیمای کوچان، ج1، قم: انتشارات بخشایش.
فریه، ر. دبلیو (1374). هنرهای ایران، ترجمه پرویز مرزبان، تهران: فرزان روز.
جرالد، فیتز (1367). تاریخ فرهنگ چین، ترجمه اسماعیل دولتشاهی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کاشانی، ابوالقاسم عبدالله بن علی (1345). عرایس الجواهر و نفایس الاطایب، تهران: میراث مکتوب.
کامبخش فرد، سیفالله (1380). سفال و سفالگری در ایران از ابتدای نوسنگی تا دوران معاصر، تهران: انتشارات ققنوس.
لاهیجی، علی بن شمسالدین (1352). تاریخ خانی، تصحیح منوچهر ستوده، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
لیانگ، جانگ شینگ (1385). تاریخ روابط ایران و چین، ترجمه جان هون نین، تهران: پژوهشکده زبان گویش.
لیانگ، یهئی (1366). رفتوآمدهای دوستانه بین چین و ایران در زمان قدیم، تهران: نشریه سیاست خارجی، شماره 4، صص840-860.
مانوئل لوریرو، روئی (1394). تجارت ظروف چینی در زمان حضور پرتغالیها در جزیره هرمز، کندوج، ش 12، صص 54-43.
متین، مهران (1387). چینی، دانشنامه جهان اسلام، ج12، تهران: بنیاد دایره المعارف اسلامی.
مرعشی، سید ظهیرالدین (1364). تاریخ گیلان و دیلمستان، تصحیح منوچهر ستوده، تهران: انتشارات اطلاعات.
مستوفی، حمدالله (1381). نزهه القلوب، تصحیح محمد دبیر سیاقی، قزوین: انتشارات حدیث امروز.
نوزاد، فریدون (1373). نامههای خان احمد گیلانی، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
وولف، هانس ای (1372). صنایعدستی کهن ایران، تهران: انقلاب اسلامی.
https://www.pinterest.com/pin/485262928574615886.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,343 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 823 |
||