گونهشناسی آثار فلزکاری در نگارگری عصر صفوی (1135-907 ق) | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 16، شماره 57، فروردین 1400، صفحه 119-137 اصل مقاله (2.2 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2020.4977.2361 | ||
| نویسندگان | ||
| سمیرا سیف علی1؛ مهدی کشاورز افشار* 2 | ||
| 1کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس. | ||
| 2استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر ومعماری، دانشگاه تربیت مدرس | ||
| چکیده | ||
| آثار هنرفلزکاری در دوره صفوی، به لحاظ زیبایی بصری، نقوش تزیینی و شیوه ساخت قابل توجه است. نظر به اینکه در هنر نگارگری دوره صفوی بیش از هر دوره دیگری به بازنمایی دقیق عناصر و اشیاء توجه میشود، با مطالعه نگارهها میتوان اطلاعات بسیاری درباره هنر فلزکاری در این دوره بهدست آورد. از این رو پژوهش حاضر با هدف شناسایی اشیای فلزی در نگارهها و طبقهبندی آنها، شناسایی اصل این آثار و تطبیق آنها با نگارهها، به گونهشناسی و بررسی کاربرد این اشیا و نحوه بازنمایی این آثار در نگارهها میپردازد و در صدد پاسخ به این سوالات است که: 1. چه نسبتی میان تصاویر اشیای فلزی در نگارههای عصر صفوی و نمونههای آثار فلزکاری به جای مانده از این عصر وجود دارد؟ 2. شیوه بازنمایی اشیای فلزی در نگارهها چگونه است؟ و از این رهگذر مسئله کلان نسبت نگارگری با واقعگرایی پیگرفته میشود. در این پژوهش از روش توصیفی- تحلیلی با رویکرد مطالعه تطبیقی استفاده شده و گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانهای با رجوع به وبسایت موزهها و منابع اینترنتی انجام شده است. بدین منظور تعداد 23 نمونه به صورت هدفمند از میان تصاویر نسخه نگارههای متعلق به قرنهای دهم و یازدهم انتخاب شد و اشیای فلزی موجود در آنها شناسایی و طبقهبندی شدند. اشیای فلزی مورد نظر پژوهش که در نگارهها به تصویر در آمدهاند عبارت است از: صراحی، ابریق، قندیل، شمعدان، آوند یا دلو حمام و طبل باز شکاری. در نهایت پس از بررسی و تحلیل نمونهها و مقایسه آنها با آثار فلزی بازمانده دوره صفوی مشخص شد، شیوه بازنمایی اشیای فلزی در این نگارهها بر اساس هنر فلزکاری در آن دوره بهصورت واقعگرایانه است، بهعلاوه بسیاری از ویژگیهای آثار فلزی نظیر فرم، جنس و تزیینات در نگارههای این دوره قابل مشاهده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گونهشناسی؛ هنر فلزکاری؛ نگارگری؛ دوره صفوی؛ هنرهای سنتی | ||
| مراجع | ||
|
آلن، جیمز (1374). «فلزکاری»، در مجموعه مقالات هنرهای ایران، زیر نظر: ر. دبلیو. فریه، ترجمه پرویز مرزبان، تهران: نشر فروزان. افروغ، محمد و نوروزی طلب، علیرضا (1389). هویت اسلامی- ایرانی در فلزکاری عصر صفوی : با تاکید بر کتیبههای موجود بر روی آثار فلزی»، مطالعات ملی، شماره 44، صص 73-100. افروغ، محمد (1389). ملاحظات ملی و مذهبی در فلزکاری عصر صفوی، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر، راهنما: علیرضا نوروزی طلب، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران. امیرکلایی، هانیه، هاشمی زرج آباد، حسن و زارعی، علی (1397). «معرفی و خوانش کتیبههای آثار فلزی عصر صفوی، مطالعه موردی: نمونههای موجود در موزه آستان قدس رضوی»، دوفصلنامه نگارینه هنر اسلامی، شماره 15، صص 4-12. احسانی، محمد تقی (1368). هفت هزار سال هنر فلزکاری، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. اسماعیل نژاد، علی (1391). بررسی فناوری و زیبایی شناسی فلزکاری دوره صفوی، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر، راهنما: محمد علی رجبی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد. باکویی، فائزه (1394). مطالعه تطبیقی نقوش انسانی در فلزکاری و نگارگری عصر صفوی، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر، راهنما: پرویز حاصلی و محمد علی رجبی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد. بهمنیآزاد، بهارک (1389). بررسی نمادشناسانه فرم ونقش در فلزکاری دوره صفوی، پایاننامه کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر، راهنما: مهین سهرابی نصیر آبادی، دانشکده هنر دانشگاه الزهرا (س). پوپ،آرتور اپهام و اکرمن، فیلیس (1387). سیری در هنر ایران، ج 6، ترجمه نجف دریا بندری، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. جلالی، میثم (1387). « پایه شمعدانهای صفوی در موزه مرکزی آستان قدس»، فصلنامه مشکوه، شماره 99، صص 115-120. جوانی، اصغر، مطیع، مهدی و کاظم نژادی، حببیب الله (1391). « بررسی تزیینات فلزکاری مذهبی عصر صفویه»، مطالعات هنرهای تجسمی، شماره 3، صص41-23. حاتمی، فاطمه (1385). « قندیل نماد نور الهی»، وقف میراث جاویدان، شماره 54، صص51-68. حقیقت، عبد الرفیع (1369). تاریخ هنرهای ملی و هنرمندان ایرانی، تهران: شرکت مولفان و مترجمان. خزایی، محمد و موسوی حجازی، بهار (1391). «زبان و بیان در هنر فلزکاری ایران دوره اسلامی تا حمله مغول»،کتاب ماه هنر، شماره 165، صص 4-17. دهخدا، علی اکبر (1377). لغت نامه دهخدا، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. شاهکارهای نگارگری ایران، (1384). تهران: موزه هنرهای معاصر. فردپور، سارا (1390). «نگاهی بر فرم و نقوش شمعدانهای دوره اسلامی»، نقش مایه، شماره 7، صص 97-110. کفیلی، حشمت (1391). «پایه شمعدانهای دارالشفاء امام رضا (ع)»، مشکوه، شماره 116، صص 106-120. کنبی، شیلا (1384). عصر طلایی هنر ایران، ترجمه حسن افشار، تهران: نشر مرکز. محرابی، هانیه (1395). پژوهشی بر نقوش و خطوط سلاح و ابزار آلات سرد نظامی در دوره صفویه، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته ارتباط تصویری، راهنما: صداقت جباری کلخوران، دانشکده هنر و معماری دانشگاه سمنان. ملیکیان شیروانی، اسدالله، سورن (1385).« پژوهشی در پیوستگی در فلزکاری دوره صفوی»، مجموعه مقالات اصفهان در مطالعات ایرانی، به کوشش: رناتا هولد، ترجمه محمد تقی فرامرزی، تهران: فرهنگستان هنر. نوروزی طلب، علیرضا و افروغ، محمد (1389). «بررسی فرم، تزیین و محتوا در هنر فلزکاری دوران سلجوقی وصفوی»، دو فصلنامه مطالعات هنر اسلامی، شماره 12، صص 113-128. Allan, James (2003). Early Safavid Metalwork in Hunt for paradise: court Arts of Safavid
Iran, 1501-76, Edited by Jon Thompson and Sheila R. Canby. New York, Milan: Skira
with the Asia Society.
Atil, E., Chase, W. T., & Jett, P (1985). Islamic metalwork in the Freer Gallery of Art.Exhibition held at the Freer Gallery of Art, September 27, 1985 to January 5, 1986.
Melikian – Chirvani, A.S (1982). Islamic Metalwork from the Iranian world , 8th- 18th Centuries, London, Victoria & Albert museum Catalogue.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,646 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,648 |
||
