بازنمایی استحاله انسان زمینی به انسانی قدسی در نگارههای دو حاشیه از قالیهای صفویه به روش معناکاوی | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 16، شماره 57، فروردین 1400، صفحه 103-117 اصل مقاله (1.51 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2020.4577.2250 | ||
| نویسندگان | ||
| ندا سادات ملکوتی* 1؛ ایمان زکریایی کرمانی2 | ||
| 1کارشناسی ارشد فرش، دانشکده صنایعدستی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2استادیار گروه فرش، دانشکده صنایعدستی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| قالی ایرانی که پس از اسلام به ویژه در دورهی صفویه با رویکرد تجلی بهشت، باغ بهشتی، دروازههای بهشتی و ورود انسان به بهشت رخ نمود دیدگاهی ازلی و قدسی را در عناصر خود که به ظاهر صورتی زمینی داشتند را جای داد، دیدگاهی که در دوران صفویه و به خصوص شهرت پادشاهان آن دوره به اسلامگرایی و رعایت موازین شرعی به شدت مورد علاقه و دارای جایگاهی والا بود. هدف پژوهشگر در این حوزه و با توجه به دو قالی شکارگاه متعلق به دوره صفویه نیز کاویدن پیکره و مفاهیم موجود در حاشیه این دو قالی به منظور دستیابی لایههای نمادین موجود در این دو حاشیهها در جهت پی بردن تأثیرات محیط اطراف بر خلق این آثار است. در این راستا سؤال اصلی که پیش روی پژوهشگر قرار داشت مرتبط بود با دلیل تفاوت موجود در دو حاشیه قالیهای مذکور با وجود شباهتهای فراوان در متن قالی است که با بررسی دو حاشیه از قالیهای عصر صفویه با رویکردی نمادشناسانه و معناکاوی نقوش بهکاررفته در حاشیهاین قالیها، به منظور بازنمایی استحاله انسان زمینی به انسانی قدسی است و سعی شده که از دیدگاهی هرمنوتیک و پسا ساختارگرایانه از بعد فرهنگی و ارزشی و با کمک از جریانات حاکم در دوران شاه طهماسب اول با تطبیق دو حاشیه از دو قالی متعلق به دوران صفویه موجود در موزههای هنری بوستون (موزهی هنری بوستون واقع در شهر ماساچوست ایلات متحده امریکا و بزرگترین موزهی امریکا که در سال 1870 میلادی گشایش یافت (سایت:5).)و هنرهای کاربردی وین (مک) (موزهی هنرهای کاربردی وین (مک)واقع در شهر وین اتریش، اولین موزه در زمینهی هنرهای کاربردی است (سایت:6).)،این پژوهش از نظر هدف در دسته پژوهشهای کاربردی توسعهای و از لحاظ روش در گروه پژوهشهای تطبیقی -تحلیلی قرار دارد و با کمک گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه ای صورت گرفته است که به تجلی انسان از حالتی زمینی به جایگاه بهشتی او پرداخته است. نتیجه حاصل از این پژوهش میتواند دریچه نوین در عرصه شناخت ارتباط بین توبه شاه طهماسب و خلق آثار آن دوره باز کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قالی؛ نمادشناسی؛ دوره صفویه؛ شاه طهماسب؛ قالی موزهی هنری بوستون؛ قالی موزهی هنرهای کاربردی وین (مک) | ||
| مراجع | ||
|
آژند،یعقوب (1384). سیمای سلطان محمّد تبریزی در منابع دوران صفوی، فصلنامه هنر،تابستان،شماره 63، 76-97 افروغ،محمد (1390). مضامین و عناصر شیعی در هنر عصر صفوی با نگاهی به هنر قالیبافی،نگارگری و فلزکاری،مجلهی مطالعات ایرانی،پاییز، شماره20، 25-52 بابایی فلاح،هادی-رجبی،محمدعلی-هوشیار،مهران (1391)موانع و دشواریهای تشخیص پیکره فرشتگان در نگارگری ایران،کتاب ماه هنر، شماره170، 84-91 بصام،جلال (1383)رویای بهشت (هنر قالیبافی ایران)نشر سازمان اتکا، تهران پارسا،.محمد (1366) شرح فصوص الحکم به تصحیح دکتر جلیل مسگر نژاد، مرکز نشر دانشگاهی، تهران پاکباز،روئین (1388) نقّاشی ایران از دیرباز تا امروز، نشر زرین و سیمین،تهران جعفریان،رسول (1377)امر به معروف و نهی از منکر در دورهی صفوی،کیهان اندیشه،بهمن و اسفند،شماره 82، 66-96 جوادی،ش (1385)بررسی جایگاه هنر دوره صفوی،باغ نظر،بهار و تابستان،شماره5، 6-18 جیمز،آلفرد.مارتین (1374)زیباییشناسی فلسفی ترجمه مهر انگیز اوحدی برگرفته از کتاب فرهنگ و دین نوشتهی میرچا الیاده،انتشارات طرح نو،تهران حشمتی رضوی،فضل الله (1392)تاریخ تحول و تطور فرش بافی ایران،انتشارات سمت،تهران دانشپژوهش،محمد (1350)یک پرده از زندگانی شاه طهماسب صفوی، جستارهای ادبی،زمستان،شماره28، 915-997 دلاور،علی (1397) روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی، نشر ویرایش، تهران ساعی،علی (1395) روش تحقیق در علوم اجتماعی (با رهیافت عقلانیت انتقادی)، نشر سمت، تهران، چاپ پنجم سرمد، زهره و بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1393) روش تحقیق در علوم رفتاری، نشر آگه، تهران، چاپ بیست و هفتم شهبازی،شاپور (1381)ریشههای هنر هخامنشی،ایران نامه، بهار و تابستان،شماره 78و79، 363-368 فیروزان، مهدی (1380) راز و رمز هنر دینی، نشر سروش، تهران قراملکی، فرامرز (1387) روششناسی مطالعات دینی، نشر دانشگاه علوم اسلامی، مشهد، چاپ پنجم کاشفی،جلال الدین (1392)بکار گیری دیدگاههای اجتماعی در آثار سلطان محمّد با استفاده از قواعد هنر اسلامی، نگره، تابستان، شماره 26، 5-18 کنبی،شیلا (1384) عصر طلایی هنر ایران، نشر مرکز، تهران لینگز،مارتین،عبدالله،زهرا (1391)نمود و سرنمون پژوهشی در معنای وجود، کتاب ماه هنر،اردیبهشت1391شماره 164 ملول، غلامعلی (1384).بهارستان: دریچه ای به قالی ایران. تهران: انتشارات زرین وسیمین. میرعنایت، سید.علی، صوفستایی،الهه (2015) Gerard Genette and the Categorization of Textual Transcendence، Mediterranean Journal of Social Sciences، MCSER Publishing, Rome-Italy، سپتامبر، شماره 5 ناسی،کریستا (1379)سلطان محمّد هنرمند برجستهی عصر صفوی، فصلنامه هنر،پاییز،شماره45، 88-99 نامور مطلق،بهمن (1386)ترامتنیت مطالعه روابط یک متن با دیگر متنها،شناخت، زمستان،شماره56، 83-98 نصر،سید.حسین،آوینی،سید.محمد (1379)هنرقدسی در فرهنگ ایران، مجله هنر و معماری:مطالعات هنرهای، پائیز، شماره 10 نوروزی، علیرضا (1387)هنر اسلامی تجلی امر قدسی از طریق هنر سنتی، کتاب ماه هنر، آبانماه، شماره 122 Genette, Gerard (1992) The Architext: An Introduction. Berkeley: University of California Press, 83-84. Genette,Gerard-Translated by Lewin,J (1997) Paratexts: Thresholds of Interpretation: University of Cambdrig F.R.Martin (1908)A history of Oriental carpets before 1800,Publisher: the Swedish government in the I. and R. State and court printing Office Mitchel.colin.p (2009)practice of politics in safavid iran.the Palimpsestes (1982). La littérature au second degré. Paris: Seuil. Porter. jemas ,E (1986)Intertextuality and the Discourse Community,Autumn 34-47 Jesus,Maria (2011)Intertextuality:Origins and Development of the Concept,Winter,268-269 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,272 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,456 |
||
