بومشناسی گیاهی و جانوری در سفالنگارههای قرون 11 تا 13 هجری کرمان | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 17، شماره 62، تیر 1401، صفحه 131-147 اصل مقاله (1.35 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2021.14178.2725 | ||
| نویسندگان | ||
| حمیدرضا روحانی* 1؛ سعید زاویه2؛ حسن سلاجقه3 | ||
| 1دانشجوی دکترای دانشگاه هنر تهران و عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان | ||
| 2دانشیار دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر دانشگاه هنر تهران. | ||
| 3گروه نقاشی دانشکده هنر و معماری صبا دانشگاه شهید باهنر کرمان | ||
| چکیده | ||
| کرمان در عصر صفوی و در طی قرون 11 تا 13 ه.ق (16 تا 18م) یکی از مهمترین پایگاه های تولید سفال در ایران بود و تولیدات کارگاه های آن علاوه بر مصارف داخلی به بازارهای اروپایی نیز صادر می شد. به طور کل مصنوعات سفالی این دوران متاثر از چینی های وارداتی و پر طرفدار مینگ و یوان است و بسیاری از الگوها و نقوش آن را تکرار می کند. با این حال سفال نگاره های کرمان با پرهیز از تقلید گری و مثنی سازی صرف، برخی از مولفه های فرهنگ بومی و نیز جلوه هایی از جغرافیای زیستی منطقه را تصویر و تلفیق کرده است. هدف این مقاله پی جویی تاثیر محیط جغرافیایی و زیست بوم گیاهی و جانوری در سفال نگاره های صفوی کرمان است. از این رو پرسش اصلی این پژوهش چنین طرح شده است: جغرافیا و زیست بوم جنوب شرق ایران چه تاثیری بر طرح و نقش سفال نگاره های صفوی کرمان داشته است؟ این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده وداده ها به شیوه کتابخانهای و میدانی گردآوری شده است. روش تجزیه و تحلیل داده ها کیفی است و سفال نگاره ها و کاشی نگاره های صفوی کرمان، با نمونه های طبیعی گیاهی و جانوری منطقه مقایسه و تحلیل شده اند. ضرورت انجام این پژوهش شناسایی بخشی از تاریخ نقاشی ایران و آگاهی از مولفه های اثر گذار در شکل گیری آن است؛ نتایج حاصل آشکار می سازد هنرمندان از جغرافیای زیستی به طریق مستقیم و گاه تلویحی متاثر بوده اند؛ از جمله نقش گل های قرنفل وحشی و برگ های تاک و درختان سرو و بید و پرندگان مهاجر و نقش پر تکرار آهوان متاثر از زیست بوم گیاهی و جانوری منطقه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سفال کرمان؛ عصر صفوی؛ نقاشی زیرلعابی؛ بوم شناسی گیاهی؛ بوم شناسی جانوری | ||
| مراجع | ||
|
آلن،جیمز ویلسون،1383، سفالگری اسلامی، ترجمه مهناز شایسته فر، تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی.
ابن حوقل، ابوالقاسم محمد،1366، سفرنامه ابن حوقل(ایران در صوره الارض)، ترجمه جعفر شعار، تهران: انتشارات امیر کبیر.
ابن شادی، 1318، مجمع التواریخ والقصص، به تصحیح ملک الشعرا بهار، تهران: نشر کلاله خاور.
اولیویه،ا، 1371، سفرنامه اولیویه، ترجمه محمد طاهر میرزا، تهران: انتشارات اطلاعات.
باستانی پاریزی، محمد ابراهیم، 1335، راهنمای آثار تاریخی کرمان، کرمان: فرهنگ استان هشتم.
پور احمد، احمد (1370)، جغرافیا و ساخت شهر کرمان، انتشارات دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی، تهران.
جوادی، شهره، 1387، بررسی و تحلیل تزئینات معماری در مجموعه گنجعلیخان شاهکاری از هنر عصر صفوی کرمان، باغ نظر، شماره نهم، صص 35-50.
راجرز، ام، 1374، سفالگری، مجموعه هنرهای ایران، نوشته ر. دبلیو. فریه، ترجمه پرویز مرزبان، تهران: نشر فرزان.
زمانی، مرضیه و ایران نژاد، محمدحسین، 1391، بررسی تنوع زیستی دراستان کرمان، اولین همایش ملی بیابان (علوم، فنون و توسعه پایدار)،تهران: https://civilica.com/doc/160527
سایکس، سر. پرسی،1336، سفرنامه ژنرال سر پرسی سایکس یا ده هزار میل در ایران، ترجمه حسین سعادت نوری، تهران: انتشارات کتابخانه ابن سینا.
شاردن، ژان،1336، سیاحت نامه شاردن، ترجمه محمد عباسی، جلد چهارم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
صابر آملی،سیروس و ناصری، احمد و رحمانی، غلامحسین و کالیراد، عهدیه ،1383، گیاهان دارویی استان کرمان، فصلنامه پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، جلد 20، شماره 4، صص 487-532.
ضل السلطان، مسعود میرزا، 1368، خاطرات ضل السلطان، تصحیح حسین خدیو جم، تهران: نشر اساطیر.
ضیا شهابی، شهریار، 1381، اعلام جغرافیایی کرمان به استناد معجم البلدان یاقوت حموی، کرمان: انتشارات مرکز کرمانشناسی.
عطروش،طاهره و صیاد، شهره، 1385، بته جقه چیست، ترجمه مرتضی ترسلی، تهران: انتشارات موسسه فرهنگی هنری سی بال.
فهروری، گزا، 1388، سفالگری جهان اسلام در موزه طارق رجب کویت، ترجمه مهناز شایسته فر، تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی.
قزوینی، زکریابن محمد، 1373، آثار البلاد و اخبار العباد، ترجمه جهانگیر میرزا، تصحیح و تکمیل میر هاشم محدث، تهران: انتشارات امیرکبیر.
ماهری، محمودرضا، 1379، تمدن های نخستین کرمان، کرمان: انتشارات مرکز کرمانشناسی.
محمدی فر، شمامه، 1395، توصیف تاریخی و وضعیت امروزی درختان سرو، ارس و نوش کهنسال ایران، میراث علمی اسلام و ایران، سال پنجم شماره اول، صص 84-101.
مهربانی، میترا و مهدوی میمند، زهرا و میرتاج الدینی، منصور، 1392، جمع آوری و شناسایی منتخبی از گیاهان خودروی شهرستان بافت استان کرمان و بررسی مصارف سنتی آن ها، مجله طب سنتی اسلام و ایران، سال چهارم شماره سوم صص 285-275.
وزیری، احمد علی خان، 1377، جغرافیای کرمان به ضمیمه رساله دهات کرمان، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
یاحقی، محمدجعفر، 1386، فرهنگ اساطیر و داستان واره ها در ادبیات فارسی، تهران: نشر فرهنگ معاصر.
Akbari, Hassan. Varasteh Moradi, Hosein. Sarhangzadeh, Jalil. Shams Esfandabad, Bahman. 2014. Population status, distribution and conservation of the chinkara, gazella bennettii, in Iran. Zoology in the Middle East, Vol.60, No.3, pp. 189-194.
Ali Laghai, Hassan. Moharamnejad, Naser. Bahmanpour, Hooman. 2012. An overlook to Houbara Bustard (chlamydotis undulata) status in center of Iran, European journal of experimental biology.Vol. 2, No.4, pp. 1337-1345.
Golombek, Lisa, 2003, The Safavid Ceramic Industry at Kirman, Published by: British Institute of Persian Studies, Iran, Vol.41, pp. 253-270.
Strabo, 2014, The Geography of Strabo, translated by Duanc W. Rroller, Cambridge University Press.
URL1: Ferguson,p (2016), An Introduction to Islamic Ceramics: Safavid Ceramics and Chinese Inspiration,http://islamicartssn.org.uk/wp content/uploads/2019/06/3._Safavid_Ceramics_and_Chinese_Inspiration.pdf تاریخ بازیابی:13/3/1398
URL2: https://www.plantarium.ru/page/image/id/552205.html تاریخ بازیابی 16/2/1400
URL3: https://www.plantarium.ru/page/image/id/540189.html تاریخ بازیابی 16/2/1400 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,198 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,083 |
||