تطبیق شکلی نگارههای افلاک در نسخههای عربی (678 ق)، فارسی (898 تا 997 ق)، عربی (1148 تا 1168 ق) «عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات» قزوینی و کتاب «التفهیم لاوایل صناعة التنجیم» | ||
| فصلنامه نگره | ||
| دوره 17، شماره 62، تیر 1401، صفحه 193-211 اصل مقاله (1.39 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2021.13818.2681 | ||
| نویسنده | ||
| زهرا مسعودی امین* | ||
| گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنر،دانشگاه الزهرا(س) | ||
| چکیده | ||
| مضامین و مطالب عجیب و شگفتآور این جهان در دورههای مختلف مطرح بوده و علاوه بر تألیف آنها توسط عالمان، کتابت این نسخ نیز مورد توجه قرار داشته است. معمولاً نگارههایی نیز، مبین مفاهیم و همچنین زینت بخش متون این نسخ بودهاند. یکی از قدیمیترین این متون، عجایب نامهها هستند. در این نسخ مضامین توسط تصاویر، بیانی واضحتر یافتهاند. کتاب"عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات" قزوینی از جمله این آثار است که به چند زبان ترجمه و همچنین محتوای آن به تصویر کشیده شده است. پژوهش حاضر با هدف کشف و تبیین ارتباط بین مضامین و نگارههای افلاک در کتاب"عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات" قزوینی و کتاب"التفهیم لاوایل صناعة التنجیم" و به منظور پاسخ به این سوال انجام شده است که چه ارتباطی بین متن و نگارههای کتاب "عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات" قزوینی و متن کتاب "التفهیم لاوایل صناعة التنجیم" وجود دارد؟ روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی، با رویکردی تطبیقی بوده و اطلاعات به شیوه اسنادی و کتابخانهای جمعآوری شده است. سپس نگارههای بخش افلاک با متن کتاب قزوینی و متن کتاب"التفهیم لاوایل صناعة التنجیم" که حاوی نظرات ابوریحان بیرونی در مورد نجوم است، در تطبیق قرار گرفتهاند. این پژوهش، پس از تجزیه و تحلیل کمی وکیفی موارد، به این نتیجه رسیده است که مضامین و نگارههای افلاک در سه نسخه عربی(678ق)، فارسی(898 تا 997ق)، عربی (1148 تا 1168ق)کتاب "عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات" قزوینی با یکدیگر ارتباط داشته، اما محتوا برای تصویرگری کافی نبوده و نگارگران برای ابداع نگارهها، به اطلاعات دیگر متون، از جمله، کتاب"التفهیم لاوایل صناعة التنجیم" وابسته بودهاند. لذا با توجه به اینکه نگارگری عجایب نامهها مبتنی بر متن بوده، در صورت کمبود اطلاعات، این فقدان، از طریق دریافت اطلاعات از منابع دیگر رفع شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نگاره؛ فلک؛ عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات قزوینی؛ ابوریحان بیرونی؛ التفهیم لاوایل صناعة التنجیم | ||
| مراجع | ||
|
آژند، یعقوب (1384) مکتب نگارگری تبریز و قزوینـمشهد، تهران، انتشارات فرهنگستان هنر.
ابوریحان بیرونى، محمد بن احمد (1362 ) التفهیم لاوایل صناعة التنجیم، مقدمه نویس: جلال الدین همایى، تهران، بابک
اتینگهاوزن، ریچارد، شراتو، اومبرتو، بمباچی، آلسیو، (1376) . هنر سامانی و غزنوی، انتشارات مولی
براتی، پرویز (1388) عجایب ایرانی، روایت، شکل و ساختار فانتزی عجایب نامه ها به همراه متن عجایب نامه ای، چاپ اول، تهران، افکار
بى آزار شیرازى، عبد الکریم (1380) باستان شناسى و جغرافیاى تاریخى قصص قرآن، چاپ سوم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى
پاکباز، رویین (1378) دایره المعارف هنر، تهران، فرهنگ معاصر
پاکباز، رویین (1387) نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، تهران، زرین و سیمین
تاپار، رومیلا (1386) تاریخ هند، قم، ادیان
تشنر، فرانتس گوستاو (1375) تاریخچه جغرافیا در تمدن اسلامى، ترجمه محمد حسن گنجى- عبدالحسین آذرنگ، چاپ دوم، بنیاد دائره المعارف اسلامی
دهخدا، علی اکبر (1377) لغتنامه علی اکبر دهخدا، تهران، دانشگاه تهران
زمانى قمشهاى، على (1378) اختر شناسان و نوآوران مسلمان، قم، موسسه امام صادق علیه السلام
شروه، عربعلی، (1374( . اطلاعات جامع هنر(3) انتشارات شباهنگ، انتشارات فرزین
شریفزاده، عبدالمجید، (1375) . تاریخ نگارگری در ایران، حوزه هنری، تهران
صفا ، ذبیح الله (1378) تاریخ ادبیات در ایران، تهران، فردوس
فرصت شیرازى، محمد نصیر بن جعفر (1377) آثار عجم، تهران، امیرکبیر
فواد سید، ایمن (1392) نسخههای عربی مینیاتوری، ترجمه حسین علینقیان، تهران ، کتاب ماه هنر، شماره 182، 48-58
قره چانلو، حسین (1380) جغرافیای تاریخی کشورهای اسلامی، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها( سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی
قزوینی، زکریا بن محمد بن محمود مکمونی (1361) عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات، تصحیح نصرالله سبوحی ، ناصر، چاپ دوم، تهران، عطار
قزوینى، زکریا بن محمد (1373) آثار البلاد و اخبار العباد، ترجمه میرزا جهانگیر قاجار، تهران، امیرکبیر
کراچکوفسکى، ایگناتى یولیانوویچ (1379) تاریخ نوشتههای جغرافیایی، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، شرکت انتشارات علمی فرهنگی
کن بای، شیلا (1387) نقاشی ایرانی، ترجمه مهدی حسینی، تهران، دانشگاه هنر
کونل، ارنست (1387) هنر اسلامی، مترجم هوشنگ طاهری، تهران، توس
گشایش، فرهاد (1384) تاریخ هنر ایران و جهان، تهران، عفاف
معین، محمد (1388) فرهنگ فارسی دکتر معین، تهران، امیرکبیر
نصیرى، محمد ابراهیم بن زین العابدین (1373) دستور شهریاران، مصحح: محمد نادر نصیرى مقدم، تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار
نفیسی، نوشین (1343) تاریخ نقاشیهای آسیا و جلوههای آن، نشریه هنر و مردم، دوره دوم شماره22
یاقوت حموى، یاقوت بن عبد الله (1380) معجم البلدان، ترجمه على نقى منزوى، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور( پژوهشگاه)
www.wdl.org/en/item/8962/manifest
Qazvini, Zakaria bin Muhammad bin Mahmoud Makmouni. (1500 to 1599 AD). Wonders of Creatures and Strange Creatures. Iran: National Library Archive.
www.wdl.org/en/item/10606/manifest
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,213 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5,220 |
||