نظریه جغرافیایی تمدن و امکان ظهور تمدّن نوین اسلامی | ||
| فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی | ||
| مقاله 9، دوره 3، شماره 2 - شماره پیاپی 6، مهر 1399، صفحه 259-288 اصل مقاله (716.53 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/nic.2021.14096.1084 | ||
| نویسندگان | ||
| سید رضا حسینی1؛ علی پاشا غفّاری* 2؛ امیر اعتمادی بزرگ3 | ||
| 1استادیار علوم سیاسی پژوهشکده اندیشه سیاسی، تمدن و انقلاب اسلامی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران-ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری رشته علوم سیاسی پژوهشکده اندیشه سیاسی، تمدن و انقلاب اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران-ایران | ||
| 3دانشجوی علوم سیاسی پژوهشکدهی اندیشهی سیاسی، انقلاب و تمدن اسلامی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. | ||
| چکیده | ||
| هویّت هر تمدّن علاوه بر اندیشه و فرهنگ با محل ظهور و رشد آن پیوند خورده است وجود عوامل مساعد طبیعی و جغرافیایی به همراه عوامل فکری و فرهنگی بستر تکوین یک تمدّن را فراهم میآورد. به اعتقاد برخی محقّقان، عامل جغرافیایی تمدّن به عنوان شرط لازم وقوع تمدّن در نظر گرفته میشود. در این پژوهش با در نظر داشتن ضرورت تحقق همه مولفههای معنوی و مادی جهت شکلگیری و ظهور تمدن، عامل جغرافیایی بهعنوان زمینه لازم و متغیر مستقل، و امکان وقوع تمدن به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته، و واکاوی میشود. در مقاله حاضر در راستای پاسخگویی به این پرسش که عامل جغرافیایی در شکلگیری و تکوین تمدن نوین اسلامی چه تأثیری داشته و چه نقشی ایفا کرده است؟ تلاش شده است جغرافیای ایران و جهان اسلام در یک سیر تاریخی بازنمایی و تأثیرش در شکلگیری تمدن نوین اسلامی سنجش شود. به نظر میرسد اگرچه عامل جغرافیایی و منطقهای در ایران و جهان اسلام بستر و زمینه لازم را جهت امکان تحقق تمدن نوین اسلامی فراهم میکند، در چهارچوب نظریههای موجود تکیه بر این عامل به عنوان شرط لازم و کافی نمیتواند کافی باشد؛ چرا که علاوه بر عوامل جغرافیا، جمعیت، ثروت، دانش، تکنولوژی و مسائل معنوی، نوعی انسجام درونی و ایجاد همگرایی در تحقق تمدن اسلامی ضرورت دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تمدن نوین اسلامی؛ جغرافیا؛ تمدن اسلامی؛ جبر جغرافیایی؛ ایران | ||
| مراجع | ||
|
باقری، شهلا (1394)، ظرفیت تمدنسازی گفتمان انقلاب اسلامی، دوفصلنامه علمی مطالعات الگوی پیشرفت ایرانی-اسلامی، دوره 3، شماره 5، بسیج اساتید، صص 59-84. پدرام، عبدالرحیم و دیگران (1388)، آیندهپژوهی، مفاهیم، و روشها، تهران: مرکز آیندهپژوهی و فناوری دفاعی. پورحسن، قاسم (96-.1395)، مجموعه تقریرات و جزوه درسی درس تمدن اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی. حافظ نیا، محمدرضا(1379)، مبانی مطالعات سیاسی اجتماعی، قم: نشر کمال الملک. حمید، حمید(1352). علم تحولات جامعه، سیمرغ. دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت خارجه. رحمانی تیرکلایی، حسین و صادقیان، ناصر (1397)، محدوده جغرافیایی تمدن اسلامی، فصلنامه جغرافیا، نشریه بینالمللی انجمن جغرافیای ایران، صص 191-200. سرخیل، بهنام (1398)، هویت دینی و آینده همگرایی در جهان اسلام، دوفصلنامهی علمی مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دانشگاه شاهد، دوره 2، شماره 2، صص 93-116. شاکری، خسرو (1387)، تاریخ نویس متدیک، بخارا، ش65. شیخ حسنی، کامبیز(1375)، اکو، یک دیدگاه منطقهای، تهران: نشر وزارت خارجه. عابد الجابری، محمد (1395)، تکوین عقل عربی. ترجمه سیدمحمد آل مهدی. نشر نسل آفتاب. عالم، عبدالرحمان (1390)، تاریخ فلسفه سیاسی غرب.جلد دوم، نشر دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی. عریضی میبدی، سیدمرتضی (1395)، چالشهای همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی، فصلنامه حبلالمتین، دوره پنجم، شماره 17، صص 109-137. فریدمن، جورج (1393)، جهان در صد سال آینده، ترجمه ابوالحسن تهامی، نشرفرزان. فصیحی، سیمین(1372)، جریانهای اصلی تاریخ نگاری در دوره پهلوی، مشهد: نشرنوند. قرخلو، مهدی (بهار 1380)، حوزه جغرافیای تمدن ایرانی، فصلنامه مطالعات ملی، شماره 7، صص 91-110. قوام، عبدالعلی(1370)، اصول سیاست خارجی و سیاست بینالملل، تهران: نشر سمت. قوام، عبدالعلی(1385)، اصول سیاست خارجی و سیاست بینالملل، تهران: نشر سمت. قوام، عبدالعلی(1393)، روابط بینالملل؛ نظریه و رویکردها، تهران: نشر سمت. کاظمی، سیدعلی اصغر(1370)، نظریههای همگرایی در روابط بینالملل: تجربه جهان سوم، تهران: نشر قومس. لنکستر، لین (1395)، خداوندان اندیشه سیاسی. جلد سوم، ترجمه علی رامین، علمی- فرهنگی. محسنی، منوچهر (1366)، جامعهشناسی عمومی، تهران: طهوری. مشیرزاده، حمیرا(1392)، تحول در نظریههای روابط بینالملل، تهران: نشر سمت. نجفی، موسی (1394)، فلسفه تحول تاریخ در شرق و غرب تمدن اسلامی، چاپ اول. نشر مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر. یعقوبی، عبدالرسول (1398)، چالشهای واگراییهای هویتی جهان اسلام و راهحلهای همگرایی در تمدن نوین اسلامی، دوفصلنامهی علمی مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دانشگاه شاهد، دوره 2، شماره 1، صص 171-210. Ratzel, Friedrich (1923), PolitischeGeographie. Berlin: Druck und Verlag Von R. Oldenbourg. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,726 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 918 |
||
