بررسی تطبیقی مضمون کتیبههای مسجد گوهرشاد و مبانی اعتقادی شیعه در دورۀ تیموری و صفوی | ||
| فصلنامه نگره | ||
| مقاله 1، دوره 10، شماره 35، 1394، صفحه 4-18 اصل مقاله (1015.94 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/negareh.2015.251 | ||
| نویسندگان | ||
| رباب فغفوری* 1؛ حسن بلخاری2 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفۀ هنر، دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع)، مشهد. | ||
| 2دانشیار گروه مطالعات عالی هنر، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| کتیبهها بهعنوان عناصر معنایی و تزئینی در معماری اسلامی از ابزارهای مهم در جهت گسترش عقاید و سیاستهای مذهبی حکومتها بر مردم به شمار میروند و، بهلحاظ ماهیت مکتوب خود، بیانگر ایدهها و اندیشههای هر عصرند. مسجد گوهرشاد مشهد بهعنوان یکی از شاهکارهای معماری ایرانیاسلامی از تزیینات و کتیبههای مختلفی با مضامین دینی برخوردار است که در دورههای مختلف تاریخی بارها مورد مرمت و بازسازی قرار گرفتهاند. این پژوهش با بهرهگیری از روش «توصیفی تحلیل محتوا» و گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانهای و مشاهدۀ آثار، ضمن معرفی کتیبههای دورۀ تیموری و صفوی این مکان مقدس، به تحلیل و بررسی مفاهیم آنها ذیل میانی اعتقادی شیعه پرداخته و به نحو تطبیقی به دنبال پاسخ به این پرسش است که این مضامین چگونه در طول زمان، هم سو با گرایشات مذهبی و فرهنگی هنرمندان و دولتمردان، دچار تغییرات کمی و کیفی شدهاند؟ بررسیها نشان میدهند که در هر دو دوره کتیبههایی با مضمون شیعی وجود دارد. در دورۀ تیموریان این مضامین متأثر از غلبۀ مذهب تسنن در کشور و ظهور نهضتهای صوفی-شیعی و حلقههای ذکر و اجتماعات صوفیانه است، درحالیکه در دورۀ صفوی، با جدایی مذهب از تصوف و غلبۀ شیعیان، شاهد ظهور مضامین صریح در اشاره به اصلیترین مبنای اعتقادی شیعه، یعنی اصل امامت، هستیم. بررسی تطبیقی مضامین این کتیبهها روشی نو در فهم هنر دینی و تأثیر مذهب بر هنر کتیبهنگاری در ادوار مختلف تاریخ هنر اسلامی-ایرانی خواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسجد گوهرشاد؛ مضمون کتیبهها؛ مبانی اعتقادی شیعه؛ تیموریان و صفویان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,659 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,354 |
||
| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 473 |
| تعداد مقالات | 4,694 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,810,240 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,780,968 |